ABCOUDE - Brazilië is met China, India en Rusland één van de vier grote opkomende economieën van de wereld. Ondermeer The Economist en Goldman Sachs voorspellen Brazilië een succesvolle toekomst. President Lula neemt het land op de schop met grote infrastructurele projecten. Een omvangrijke nieuw ontdekte olievoorraad brengt extra geld in het laatje.

“Brazilië is nu zelfvoorzienend voor wat betreft de olieproductie. De in 2007 ontdekte offshore olievelden zullen het land in het komende decennium tot een grote olie-exporteur maken.” Aan het woord is Remko Triezenberg, marktadviseur Brazilië van de EVD, het agentschap van het Ministerie van Economische Zaken voor internationaal ondernemen en samenwerken. Hij is optimistisch over de kansen in Brazilië. “Volgens een artikel uit de Economist van november 2009 kan Brazilië in 2050 de vijfde wereldeconomie zijn.”

BRIC-land met toekomst
Brazilië is één van de zogenaamde BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China). De afkorting BRIC werd in 2001 voor het eerst gebruikt door de Amerikaanse investeringsbank Goldman Sachs. Deze bank schatte het economische potentieel van de vier landen zo hoog in, dat ze in 2050 kunnen zijn doorgestoten tot de top 4 van dominerende economische wereldmachten.

Gematigde groeicijfers
De BRIC-landen hebben in de afgelopen jaren een forse economische groei laten zien. Er zijn echter ook grote verschillen. Zo doet China het beter dan Rusland, dat na een periode van snelle groei momenteel in een diepe recessie verkeert. In Brazilië zijn de groeicijfers gematigder. Sinds 2001 liep de economische groei uiteen van 1,1 procent in 2003 tot 5,7 procent in 2007. In 2008 was er nog een groei van ruim 5 procent. Met een krimp van 0,7 procent in 2009 wordt Brazilië minder hard door de kredietcrisis getroffen dan de meeste westerse landen. Naar verwachting van het IMF trekt de Braziliaanse economie weer aan naar een groei van 3,5 procent in 2010 (volgens verwachtingen in Brazilië zelfs rond de 5 à 6%) en 3,7 procent in 2014.

“Bankencrisis is al geweest”
“Een geluk bij een ongeluk is dat Brazilië aan het begin van de jaren negentig al een bankencrisis heeft gekend”, vertelt Remko Triezenberg. “Veel banken die hun winst puur behaalden door de hoge inflatie, vielen om toen in 1994 het plan Real in Brazilië werd ingevoerd. Sindsdien is de controle op banken groter dan in de meeste andere landen, waardoor de solvabiliteit van de banken hoger is en deze daardoor minder gevoelig zijn voor een 'run op het spaargeld'. Ook is de sector in grote mate geïnternationaliseerd.”

Economie even groot als Spanje
In 2008 bedroeg het bruto binnenlands product 1.573 miljard US dollar. Daarmee is de Braziliaanse economie iets minder dan twee keer zo groot als de Nederlandse (877 miljard) en ongeveer even groot als die van Spanje (1.601 miljard).

Grote verschillen tussen arm en rijk
Die verdiensten moeten echter wel door bijna 200 miljoen mensen worden gedeeld. De koopkracht van de gemiddelde Braziliaan ligt volgens het CIA World Factbook op 10.200 US dollar per jaar. Dat is een kwart van de koopkracht van de gemiddelde Nederlander. In het Braziliaanse geval zegt dit gemiddelde echter niet veel. Het land heeft de twijfelachtige eer dat zijn Gini-index, die het verschil tussen arm en rijk aangeeft, in de top 10 van de wereld staat. Zoals alle landen met grote verschillen tussen arm en rijk, kent Brazilië een grote informele economie en hoge criminaliteitscijfers.

Beleid president Lula
Sinds 2003 is de socialist Luiz Inácio da Silva, koosnaam Lula, president van Brazilië. We praten met Remko Triezenberg van de EVD over zijn beleid.
“Om de economische groei verder te stimuleren heeft president Lula recent het Plan ter Versnelling van de Groei (Plano de Aceleraçao do Crescimento) gelanceerd. Het plan omvat een groot programma van investeringen in met name de infrastructuur. Het gaat hierbij om projecten op het gebied van energie, wegen, havens, vliegvelden en het beter bevaarbaar maken van rivieren.
Andere prioriteiten van de regering Lula zijn de hervormingen van de sociale zekerheid en het belastingstelsel. Een belangrijke verkiezingsbelofte is dat elke Braziliaan aan het eind van zijn ambtsperiode over drie maaltijden per dag kan beschikken. Dit is vormgegeven in het programma 'Fome Zero' (Honger Nul). De sociale programma's onder Lula hebben geleid tot een zekere afname van de inkomensongelijkheid.”

Kansen voor Nederlandse ondernemers
Remko Triezenberg (EVD): “Er liggen veel kansen voor Nederlandse bedrijven. Nederland heeft een goede naam en reputatie. Vanuit Brazilië bestaat er interesse om zaken te doen met Nederlanders. Er is behoefte aan nieuwe technologieën voor o.a. de scheepsbouw en het boren naar olie en gas op grote diepte.”

Valkuilen bij het zakendoen
Remko Triezenberg (EVD): “Het zakendoen in Brazilië kent vele valkuilen. Het ondernemen gaat zeker niet vanzelf en vergt een lange adem. De ondernemer moet zich goed voorbereiden bij het betreden van de Braziliaanse markt. Check bijvoorbeeld via www.evd.nl/brazilie van te voren hoe hoog de invoerrechten en bijkomende heffingen op de importproducten zijn. Deze kunnen soms oplopen tot 60 procent of meer van de factuurprijs. Naast het vinden van een goede lokale partner/agent is het van groot belang dat afspraken juridisch zo goed mogelijk worden afgedekt. Om bij bijvoorbeeld bij de nationale oliemaatschappij Petrobrás voor een order geselecteerd te worden gelden niet de beste prijs of kwaliteit als selectiecriteria, maar wie de beste relaties heeft.”

Verschillen in zakelijke cultuur
Remko Triezenberg (EVD): “Brazilianen staan bekend als vriendelijke, extraverte mensen. Zij houden ervan om over hun persoonlijke leven te vertellen en persoonlijke details van hun zakenrelaties te vernemen. Zij vinden het belangrijk dat hun zakenpartner betrouwbaar is en willen hem/haar daarom eerst goed leren kennen alvorens tot zaken te komen.
Brazilianen zijn informeel, na een soms ietwat formeel begin, en uiterst vriendelijk in de omgang, ongeacht rang of stand. De vaak wat afstandelijkere Nederlander moet zich realiseren dat fysiek contact voor Brazilianen heel normaal is, wat zich uit in langdurig handen schudden en 'omhelzingen'. Brazilianen staan in het algemeen fysiek ook dichtbij de gesprekspartner. Laat u zich daar niet door afschrikken.
Nederlanders zijn vaak te direct en willen snel tot zaken komen. Bij ons geldt vaak 'tijd is geld', terwijl de Braziliaan juist de tijd neemt. Wees ook niet verbaasd als de Braziliaan te laat komt op uw afspraak. In Nederland zijn wij gewend zaken te doen door middel van een handdruk. In Brazilië legt men afspraken vast in contracten.”

200 Miljoen inwoners
Naar schatting van het US Census Bureau had Brazilië in juli 2009 198,7 miljoen inwoners. Daarmee is het land qua inwoneraantal het vijfde grootste van de wereld na China, India, de VS en Indonesië. Volgens de bevolkingsprojectie van de Verenigde Naties zal het aantal Brazilianen nog licht groeien naar 218,5 miljoen in 2050.
De bevolking bestaat voor ruim de helft uit nakomelingen van Europese immigranten. Zo’n 38 procent is van gemengd bloed en ruim 6 procent is van Afrikaanse herkomst. Daarnaast wonen er onder meer etnische Japanners en autochtone Indianen.

Regio’s en steden
Het uitgestrekte land kent forse regionale verschillen, van het amazonewoud in het noorden tot de economische centra in het zuidoosten. São Paulo is de grootste stad van het land en tevens het belangrijkste zakencentrum. De stad São Paulo heeft 10 miljoen inwoners, de gelijknamige deelstaat 40 miljoen. Rio de Janeiro is met 6 miljoen inwoners de tweede stad. Deze voormalige hoofdstad geniet de grootste bekendheid onder toeristen, met zijn carnaval en beroemde stranden. Eind jaren vijftig startte Brazilië met de bouw van de nieuwe hoofdstad Brasilia, die in enkele jaren uit de grond werd gestampt.

WK Voetbal én Olympische Spelen
In het komende decennium organiseert Brazilië de twee grootste sportevenementen ter wereld. In 2014 zal het WK Voetbal in het land plaatsvinden, in 2016 gevolgd door de Olympische Spelen in Rio de Janeiro. Om deze evenementen mogelijk te maken worden er veel bouw- en infrastructurele projecten gerealiseerd.

Kansrijke sectoren
Remko Triezenberg (EVD): “De EVD heeft, samen met de Nederlandse ambassade in Brazilië, een aantal kansrijke sectoren voor het Nederlandse bedrijfsleven geïdentificeerd. Deze selectie is gebaseerd op onder meer de omvang en ontwikkeling van de markt en de mogelijkheden voor import of investeringen vanuit Nederland. De geselecteerde kansrijke sectoren zijn:

• maritiem (scheepsbouw);
• havenwerken;
• binnenvaart;
• luchthavenwerken;
• agro, veeteelt en tuinbouw;
• biobrandstoffen;
• aardolie en aardgas;
• machines voor de voedselverwerkende industrie;
• waterzuivering;
• infrastructurele projecten in het kader van Wereldkampioenschap Voetbal 2014 en de Olympische Spelen Rio 2016

De in dit artikel genoemde cijfers zijn afkomstig van de EVD, het IMF, de Wereldbank, het
US Census Bureau, de Economist Intelligence Unit, het CIA World Factbook en de VN.

Meer informatie over Brazilië kunt u vinden op de pagina’s Brazilie van de EVD.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl