ABCOUDE - Italië is niet alleen een schitterend land, het is ook de zevende economie van de wereld. Het biedt kansen voor Nederlandse ondernemers in ondermeer de mode, de medische sector, scheepsbouw en duurzame energie.

Maar dan moet u wel een goed figuur slaan. Persoonlijke aandacht, een goed verzorgd uiterlijk en een bloemrijk betoog zijn belangrijk als u zich in Italië presenteert.

Voor het portret van Italië spreken we met Tara Wagemaker. Zij is marktadviseur Italië van de EVD, het agentschap van het Ministerie van Economische Zaken voor internationaal ondernemen en samenwerken.

Maak persoonlijk kennis
Tara Wagemaker: “Bij een eerste contact vinden Italianen een persoonlijke kennismaking erg belangrijk. Het is goed daar ruime aandacht aan te besteden.”

Neem er de tijd voor
Tara Wagemaker: “Even snel ter zake komen past niet goed in de Italiaanse cultuur. Ook tijdens onderhandelingen wordt er niet meteen, en ook niet steeds over zaken gesproken. Het is belangrijk geduld te hebben en niet te snel tot zaken te willen komen.”

Waar men wel en niet over praat
Tara Wagemaker: “Tijdens een kennismakingsgesprek praten Italianen over familie, sport, vakantie, gastronomie, Italiaanse cultuur, het landschap, voetbal en politiek. Italianen horen graag een compliment over hun land. Onderwerpen die beter vermeden kunnen worden zijn de maffia, de afvalproblematiek rond Napels, de Tweede Wereldoorlog en het Nederlandse beleid inzake drugs, euthanasie, abortus en prostitutie.”

Hiërarchische structuren
Italiaanse bedrijven zijn hiërarchischer georganiseerd dan Nederlandse. Tara Wagemaker: “Het hoofd van het bedrijf is vaak ook het hoofd van de familie. De ‘padrone’ is de baas en beslist en regelt vrijwel alles.”

Gesprekspartners niet bevoegd
Italiaanse gesprekspartners hebben vaak geen beslissingsbevoegdheid. In contact komen met degene die de beslissingen neemt, kan soms alleen via een introductie. Hou er rekening mee dat het lang kan duren voordat een beslissing echt is gevallen.

Een goed figuur slaan
Italianen hebben een zwak voor schoonheid. Dit komt naar voren in taalgebruik, aanspreektitels en kleding. In goed Italiaans spreekt men van ‘fare bella figura’. Eenvoudig vertaald betekent dit ‘een goed figuur slaan’, maar in de ruimere betekenis van de uitdrukking moet u tijd en geld investeren in potentiële klanten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan mooie relatiegeschenken (en dan niet met het logo van uw bedrijf erop).

Indirect taalgebruik
Zoals in vrijwel elk land zult u met ‘Nederlandse directheid’ ook in Italië geen succes boeken. Het Italiaanse taalgebruik is indirect, waarbij een ‘bel discorso’, een mooi betoog, belangrijker lijkt dan de inhoud. Italianen maken nu eenmaal graag mooie sier. Dat geldt ook voor de omgang met elkaar. Tijdens zakelijke gesprekken vousvoyeert men bij voorkeur. Mensen met titels worden aangesproken met ‘dottore’, ‘dotteressa’ of ‘ingenere’. Die eer kan ook titellozen ten deel vallen, om hun belang of deskundigheid te benadrukken.

Verzorgd uiterlijk
De Italiaanse voorkeur voor een goed uiterlijk is bijna spreekwoordelijk. Let dan ook op uw verzorgde kleding en gepoetste schoenen. Draag tijdens zakelijke gesprekken geen vrijetijdskleding, maar een chique pak.

Naoorlogse groei
Tot in de jaren zestig emigreerden Italianen nog naar de VS en West-Europa op zoek naar een betere toekomst. Vanaf de jaren zestig groeide de Italiaanse economie echter snel. In de tweede helft van de jaren tachtig passeerde het bruto binnenlands product gedurende enkele jaren zelfs dat van het Verenigd Koninkrijk, en de levensstandaard was tijdelijk hoger dan de Nederlandse. Sinds de jaren negentig blijft de Italiaanse economische groei achter bij de meeste andere Europese landen.

Zevende economie van de wereld
Met een bruto binnenlands product van 2.313 miljard US Dollar in 2008 is de Italiaanse economie bijna drie keer zo groot als de Nederlandse (869 miljard). Italië is de zevende economie van de wereld en de vierde van Europa na Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

Overheidstekort was onder controle
Door de afspraken in het Europese Stabiliteitspact werd Italië gedwongen orde op zaken te stellen in de aanvankelijk chaotische overheidsfinanciën. Dit slaagde tot voor kort, al was de staatsschuld nog te hoog. Als gevolg van de crisis neemt momenteel het financieringstekort weer toe en loopt de staatsschuld weer op.

Crisis slaat toe
Sinds 2008 is de economische groei negatief. Voor 2009 berekent het IMF een krimp van 5,1 procent. Vanaf 2010 verwacht het IMF een bescheiden herstel, met 0,2 procent in 2010 en 1,9 procent in 2014. Dat is iets minder dan Nederland, met 0,7 en 2,6 procent voor dezelfde jaren.

Structurele problemen
De EVD beschrijft op zijn landenpagina Italië een aantal structurele problemen als oorzaken van de matig presterende economie. Dat zijn ondermeer een gefragmenteerd bedrijfsleven, weinig innovatie, een gebrekkige infrastructuur, veel bureaucratie, een rigide arbeidsmarkt en een inefficiënte bancaire sector.

Levensstandaard, werkloosheid
Op dit moment ligt de levensstandaard vrijwel exact op het gemiddelde van de Europese Unie (Nederland: 135 procent). Op dit vlak is Italië onlangs ingehaald door Spanje.
De werkloosheid in Italië stijgt in 2010 tot iets boven de 10 procent van de beroepsbevolking. Dat percentage is vergelijkbaar met andere grote westerse landen, zoals de VS, Duitsland en Frankrijk, maar wel hoger dan Nederland en lager dan Spanje.

Bevolking vergrijst
De Italiaanse bevolking vergrijst snel. Door een langdurig laag geboortecijfer kent Italië steeds meer ouderen en steeds minder jongeren. De totale bevolking blijft op peil dankzij immigratie. Op dit moment kent Italië ongeveer 60 miljoen inwoners, een cijfer dat volgens de VN zal dalen naar 57 miljoen in 2050.

Kansrijke sectoren
Tara Wagemaker van de EVD noemt de volgende sectoren kansrijk voor Nederlandse ondernemers:

• Mode (kleding- en textielindustrie)
• Jachtbouw
• Scheepsbouw (beroepsvaartuigen)
• Duurzame energie
• Bodemzuivering
• Medische apparaten en hulpmiddelen

Duurzame energie
Binnenkort publiceert de EVD een marktverkenning over duurzame energie, één van de kansrijke sectoren in Italië. De studie belicht deelmarkten en komt met cijfers over omzetten, groei en prijsniveaus. Ook wordt aandacht besteed aan mogelijke barrières als bouwnormen, producteisen en procedures. Tenslotte komen elementen als stimuleringsregelingen, marketingkanalen en samenwerkingsmogelijkheden aan bod.

Medische apparaten en hulpmiddelen
Door de vergrijzing neemt de behoefte aan medische apparaten en hulpmiddelen snel toe. Italië importeert in deze sector 80 procent van alle producten. Nederland bevindt zich in deze markt in een prima uitgangspositie, als tweede exporteur naar Italië met een marktaandeel van 15 procent. Zie voor meer informatie de sectorpagina van de EVD.

‘Iedereen’ is op Congres Italiaanse Zaken
Op 27 november 2009 organiseert de Italiaanse Kamer van Koophandel voor Nederland, in samenwerking met de Nederlandse ambassade in Rome, het congres 'Italiaanse Zaken'.
Daarin komen aan de orde:
* Succesvol zakendoen met Italië;
* Nederland en Italië als investeringspartners;
* de rol van de media in beide landen;
* reclames als ‘dragers’ van grote cultuurverschillen;
* juridische, fiscale en economische aspecten in de praktijk van het zakendoen met Italië;
* het samenwerken met lokale partijen.
Volgens Tara Wagemaker van de EVD zal vrijwel het hele Italiaanse netwerk in Nederland op dit congres aanwezig zijn. Het is daarmee de ideale gelegenheid om te netwerken . Zie voor meer informatie de site van de Italiaanse Kamer van Koophandel.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl