ABCOUDE - Binnenkort gaat premier Balkenende naar Japan om de 400 jaar oude handelsrelatie met het land van de rijzende zon te vieren.

De tweede economie van de wereld biedt aan Nederlandse ondernemers nog altijd veel kansen. Bijvoorbeeld op de gebieden van design, creatieve content, vergrijzing en innovatie. Vooral samenwerking en kennisuitwisseling zou lucratief zijn voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Balkenende naar Japan
Van 24 tot en met 27 oktober bezoekt premier Balkenende Japan. Hij wordt vergezeld door het Innovatieplatform en minister van Onderwijs Ronald Plasterk. Gezamenlijke kansen voor een duurzaam economisch herstel vormen het centrale thema van het bezoek. Tevens vieren Nederland en Japan hun 400-jarige handelsrelatie.

Innovatie
“Juist op het gebied van innovatie kunnen Nederland en Japan veel voor elkaar betekenen”, legt Marcel Knoors uit. Hij is marktspecialist Japan voor de EVD, het agentschap van het Ministerie van Economische Zaken voor internationaal ondernemen en samenwerken. Er zijn over en weer goede mogelijkheden voor investeringen. Het gaat in deze missie niet in de eerste plaats om import en export. Knoors: “Het draait om samenwerking en kennisoverdracht. Dat kan op elk terrein zijn”.

Robotica
Japan loopt volgens Knoors technologisch nog altijd vooruit. Bijvoorbeeld in de robotica, waarin Japan de nummer 1 van de wereld is. Robots worden ondermeer ingezet in de snel groeiende Japanse vergrijzingsmarkt.

Vergrijzingsmarkt
Japan vergrijst sneller dan Nederland, en dat leidt tot een nieuwe vraag naar producten. Op dit terrein zijn er voor Nederlandse ondernemers kansen op het gebied van de thuisverzorging, functional food, medische apparatuur en hulpmiddelen. Al dan niet als gevolg van de vergrijzing is er ook toenemende vraag naar persoonlijke verzorgingsproducten.

Niches
In Japan groeien verscheidene nichemarkten waarin Nederland een rol kan spelen. Voorbeelden zijn de markt van serious gaming, waar Nederland sterk is in simulatiemodellen. Ook zijn er kansen voor Nederlands design, bijvoorbeeld op het gebied van woninginrichting, en voor creatieve content die gebruikt kan worden bij mobiele netwerkoplossingen.

Nijntje
Een mooi voorbeeld van een succesvol Nederlands ontwerp is Nijntje. Het konijntje van Dick Bruna geniet in Japan grote populariteit onder de naam Miffy.

Contact leggen in Japan
“Zakelijk contact leggen gaat in Japan echt anders dan in West-Europa”, vertelt Marcel Knoors. “In Japan is het belangrijk goed geïntroduceerd te worden door iemand met connecties. Alleen zo kom je binnen bij de juiste mensen. Dan leer je elkaar eerst persoonlijk kennen. Pas als er een klik is, kunnen er zaken worden gedaan.”

Schakel de ambassade in
Knoors: “De Nederlandse ambassade in Tokio en het consulaat-generaal in Osaka kunnen Nederlandse ondernemers belangrijk helpen bij het zakendoen in Japan. De ambassades beschikken over detailinfo over de Japanse markt. Zij kunnen aanwijzen wie degene is die de beslissingen neemt en de ondernemer binnenbrengen op de juiste plek. Ook kunnen de ambassades helpen bij het kiezen van de juiste insteek en het contact voorzien van decorum. Japanners hechten daar veel waarde aan.”

Cultuur
Knoors: “Let er altijd op dat u een Japanner geen gezichtsverlies bezorgt. Dat is het ergste dat u een Japanner kunt aandoen.
De Japanse traditie kent veel vormelijkheden. Probeer de lokale gebruiken in ere te houden, maar als dat soms niet lukt, vinden ze dat doorgaans niet erg. Het is belangrijk dat u het probeert, maar u blijft Europeaan.”

400 Jaar handelsbetrekkingen
Nederland en Japan vieren dat het dit jaar 400 jaar geleden is dat er officiële handelsbetrekkingen tussen Nederland en Japan werden aangeknoopt. Marcel Knoors (EVD): “In 1605 stelde de Japanse Shogun Tokugawa Ieyasu een brief op, gericht aan de Republiek der Vereenigde Nederlanden, met het verzoek om handel te drijven. In 1609 brachten de schepen 'Rode Leeuw met Pijlen' en 'Griffioen' het antwoord van stadhouder prins Maurits. De prins vroeg toestemming om een handelspost te vestigen in Japan. Op 24 augustus 1609 ontving de Shogun de delegatie uit de Republiek en vaardigde een handelspas uit voor de Nederlanden. Een maand later werd op het eiland Hirado nabij Nagasaki een Nederlandse handelspost gesticht voor de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC).”

De Liefde
Het eerste contact tussen Nederland en Japan was gelegd in 1600, toen het Nederlandse galjoen De Liefde Japan wist te bereiken na een tocht door de Straat Magellaan in zuidelijk Zuid-Amerika.

Twee eeuwen exclusieve handel
In 1641 besloot Japan zich te isoleren van het buitenland. Alle westerse landen kregen de opdracht Japan te verlaten. Behalve Nederland. De Nederlandse factorij, die in 1609 gebouwd was op Hirado, werd verplaatst naar het kunstmatige eilandje Decima in de haven van Nagasaki. Gedurende meer dan 200 jaar zou Nederland vanaf Decima als enige Europese land handel drijven met het Japanse eilandenrijk. Voor Japan droeg de handel met Nederland belangrijk bij aan de wetenschappelijke ontwikkeling, terwijl het isolement Japan vrede en stabiliteit bracht. De handel via Decima was voor Nederland zeer winstgevend.

Japan opent
In 1854 wordt Japan gedwongen handelsovereenkomsten te sluiten met de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Daarmee komt er een einde aan het isolement en de exclusieve positie van Nederland. Geschrokken van de zwakte van China in de opiumoorlogen met het Verenigd Koninkrijk, besluit Japan zich snel te ontwikkelen, veelal naar het voorbeeld van westerse landen.

Formidabele groei
Na de verloren Tweede Wereldoorlog kende Japan een periode van formidabele economische groei, waarin het ondermeer dankzij een succesvol industrie- en exportbeleid, uitgroeide tot de tweede economische macht van de wereld.

Tegenslagen
Vanaf 1990 kende het land ook economische tegenslagen. Zo leed het aan deflatie, verloor de Nikkei index tweederde van zijn waarde, stokte de economische groei jaren achtereen en geraakte de Japanse overheid steeds dieper in de schulden door zijn pogingen om met overheidsuitgaven de economie uit het slop te trekken.

Enorme staatsschuld
Naar schatting van het CIA World Factbook bedroeg de Japanse staatsschuld in 2008 een dramatische 173 procent van het omvangrijke Japanse bruto binnenlands product. Alleen de overheid van Zimbabwe staat er relatief gezien nog beroerder voor. De kredietcrisis maakt de positie van de Japanse overheid nog penibeler.

Kredietcrisis
In 2006 en 2007 leek de Japanse economie aan de negatieve spiraal te ontsnappen, maar de kredietcrisis heeft ook Japan nu in een diepe recessie gebracht. Volgens het jongste World Economic Outlook van het IMF krimpt de economie van Japan in 2009 met 5,4 procent. Het land is opnieuw getroffen door deflatie. Voor 2010 wordt evenwel een economische groei van 1,7 procent voorzien.

China komt op
De wereld rondom Japan verandert, ondermeer door de sterke opkomst van de oude aartsrivaal China. Hoewel anno 2009 vrijwel vaststaat dat de Chinese economie de Japanse ooit zal passeren, is de geavanceerde Japanse economie nog altijd de tweede van de wereld.

Bevolking
Japan kent 127 miljoen inwoners. De trend is geleidelijk dalend als gevolg van een laag geboortecijfer, waardoor oudere generaties groter zijn dan jongere. Hierdoor krimpt ook de Japanse beroepsbevolking. Japan heeft een sterk homogene bevolking met weinig mensen van buitenlandse komaf. De levensverwachting is zeer hoog. Volgens het CIA World Factbook bereikt de gemiddelde Japanner de respectabele leeftijd van 82,12 jaar (Nederland: 79.4 jaar).

Levensstandaard
De levensstandaard is naar internationale begrippen hoog, maar Japan heeft sinds 1990 wel een deel van zijn voorsprong verloren. In 1997 hadden Nederland en Japan volgens Eurostat nog een gelijke levensstandaard van 127 procent van het EU-gemiddelde. Sindsdien is de levensstandaard in Nederland iets opgelopen naar 135 procent, terwijl die in Japan relatief is gedaald naar 111 procent.

Politieke aardverschuiving
Na een bijna onafgebroken regeerperiode sinds 1955 heeft de Liberaal-Democratische Partij (LDP) afgelopen augustus de verkiezingen verloren. De winnaar van de verkiezingen is de Democratische Partij van Japan (DPJ), een samenwerking van liberalen en sociaaldemocraten. De 62-jarige Yukio Hatoyama van de DPJ is de nieuwe premier van Japan.

Uitgebreide informatie over zakendoen in Japan kunt u vinden op de pagina's Japan van de EVD.

De in dit artikel gebruikte cijfers zijn afkomstig van de EVD, het IMF, het CIA World Factbook, Eurostat, Wikipedia en de Wereldbank.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl