ABCOUDE - De Nederlandse export naar Kroatië groeit met maar liefst 12% in 2008, het eerste crisisjaar. Naast het levendige toerisme is er ook groei in verschillende andere Kroatische sectoren. Daar liggen dus volop kansen voor Nederlandse bedrijven, zeker als Kroatië binnenkort lid wordt van de EU.

“Er gaat wel wat tijd overheen, maar als eenmaal het contact is gelegd met Kroaten dan zullen die contacten langdurig standhouden. Ze zijn heel trouw, ook in het zakendoen”, zegt Eric Meijer, landenspecialist bij de EVD, het agentschap van het ministerie van Economische Zaken voor internationaal ondernemen en samenwerken.

U zult het misschien niet in eerste instantie denken, maar Kroatië is qua oppervlakte wel anderhalf keer zo groot als Nederland. Toch wonen er maar 4,5 miljoen inwoners. In de nabije toekomst zou het land wel eens een strategische positionering tussen West- en Oost-Europa en de Middellandse Zee kunnen innemen. Maar dan moet er nog wel het een en ander gebeuren.

Lid van de Europese Unie?
Voor de Kroaten is het lidmaatschap van de Europese Unie heel belangrijk. Het land is sinds juni 2004 kandidaat-lidstaat. In juni 2009 werd bekend dat de toetreding van Kroatië bij de Europese Unie in 2011 zou kunnen plaatsvinden.

Belangrijke sectoren voor Nederlandse mkb’er
Nederland is niet een van de belangrijkste handelspartners van Kroatië. Dat zijn, zowel qua in- als uitvoer Italië, Duitsland, Slovenië en Oostenrijk. Volgens de EVD zijn sectoren als logistiek management, tuinbouw, afval, pleziervaartuigen en bio-energie sectoren waar voor Nederlandse ondernemers kansen liggen. “Maar”, zegt Meijer, “de Nederlandse ondernemer moet wel beseffen dat het een relatief kleine markt is. Aan de ander kant heeft het land best rijke consumenten.”

Toeristische sector is de motor van de economie
De motor van de Kroatische economie ligt in de dienstensector maar vooral in de toeristische sector. Om de economische groei te stimuleren en minder afhankelijk te zijn van alleen het toerisme, lijkt het noodzakelijk dat Kroatische bedrijven herstructureren en dat het mkb zich in Kroatië veel meer gaat ontwikkelen.

Het toerisme geeft ook een impuls aan productiesectoren. Door de groei in het nautisch toerisme (van 77 verhuurbedrijven in 2000 tot 1000 bedrijven in 2008) is er veel werk aan de winkel in de bouw van plezierjachten. De sector wordt steeds sterker, onder meer door uitbreiding van opleidingen en clustervorming in het bedrijfsleven, beide door de overheid ondersteund.

Investeren in transport en logistiek
Vooral internationale financiële instellingen (WB, EBRD en EIB) hebben de afgelopen jaren grote leningen ter beschikking gesteld aan Kroatië voor de ontwikkeling van de transportsector. De grootste investeringsprojecten lopen in de twee belangrijkste havens, Rijeka (Rijeka Gateway Project) en Ploce (Project of Trade and Transport Integration), de snelweg tussen Rijeka en Zagreb en de rehabilitatie van de Corridor X. Deze worden deels door Kroatië gefinancierd, deels uit leningen van WB, EBRD en EIB. Ook in de spoorwegen vindt een moderniseringsslag plaats.

Tuinbouw, energie en milieu
In de tuinbouw zit een sterke groei, vooral in de import van uitgangsmateriaal. Nederland is marktleider op de meeste deelterreinen in de export naar Kroatië, onder meer de toelevering voor kassenbouw.

Als bosrijk land benut Kroatië van oudsher veel biomassa als brandstof. De huidige capaciteit voor de productie van biobrandstof bedraagt ongeveer 28.000 ton per jaar. Het potentieel voor de verwerking van biomassa is veel groter en zou 1,2 miljard ton olie kunnen vervangen. Inzet van de juiste expertise is noodzakelijk. Verder moet Kroatië meer biobrandstoffen gaan inzetten in het transport om aan de EU-normen te voldoen.

Met het 'National Waste Management Plan' (2007-2015) werkt de overheid aan structurele oplossingen van het afvalvraagstuk. Voor de periode 2005-2009 alleen al bedroegen de investeringen 360 miljoen euro. Een fors deel hiervan wordt gefinancierd vanuit EU-fondsen.

Economische crisis
Ook Kroatië ontkomt niet aan de economische crisis. Vorig jaar daalde de economische groei naar 2,4 procent. In 2007 was dit nog 5,4 procent. Volgens de laatste schattingen van Economist Intelligence Unit (EIU) zal dit jaar het bruto binnenlands product (bbp) krimpen met 4 procent. In 2010 zal de economische groei naar verwachting nihil zijn. De inflatie zal dit jaar op 2,8 en volgend jaar op 2,6 procent liggen.

Buitenlandse investeringen nemen toe
Volgens de Nationale Bank van Kroatië heeft het land in 2007 voor 3,6 miljard euro aan buitenlandse investeringen aangetrokken. In die zin nemen de totale buitenlandse investeringen in Kroatië de laatste jaren toe. Het merendeel van die investeringen werd gedaan in de financiële sector, gevolgd door de chemische sector, de olie- en gassector en de detailhandel. Toch merkt Eric Meijer van de EVD dat Nederlandse ondernemers nog wat voorzichtig zijn wat als het gaat om zakendoen met de Kroaten. Dat komt volgens Meijer vooral omdat Kroatië nog geen EU-lid is.

Zakenklimaat is snel verbeterd
De macro-economische stabiliteit en de structurele hervormingen van de laatste jaren zijn positief geweest voor Kroatië. Vooral het bedrijfsleven profiteerde. Het zakenklimaat verbeterde snel dankzij de toetredingsonderhandelingen met de EU. Maar er valt nog veel te verbeteren. Zo is de omvang en de invloed van de overheid nog zo groot dat dit een remmende werking heeft op de economische groei. De overheid controleert nog steeds veel prijzen en de administratieve lasten kunnen groot zijn (Bron: Doing business 2007 en 2008 van de Wereldbank).

Bedrijf starten in Kroatië
Een bedrijf starten in Kroatië kost gemiddeld 40 dagen. Ter vergelijking: bij (de overwegend welvarende) landen die zijn aangesloten bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) duurt dit gemiddeld 14,9 dagen. Ook het verkrijgen van licenties duurt langer dan bij de OESO landen. In Kroatië heeft men 22 procedures nodig en duurt dat 255 dagen. Bij OESO landen telt men gemiddeld 14 procedures in 153,3 dagen.

Voormalig Joegoslavië
De oorlog in voormalig Joegoslavië is voor veel Kroaten nog heel kort geleden. Het is daarom essentieel om in gesprekken geen vergelijking van Kroatië met de buurlanden te maken. Als inwoners van een jonge nationale staat, hebben de Kroaten echte vaderlandsliefde. Een goede kennis van het land wordt door de Kroaten meer dan gemiddeld gewaardeerd.

Zakendoen in Kroatië
Bij het zakendoen is het opbouwen en onderhouden van een goede relatie in Kroatië op de lange termijn vaak evenveel waard dan een ondertekend contract. Er is veel minder scheiding tussen werk en privé dan in Nederland. Wel is het belangrijk om te weten dat de zakelijke cultuur van Kroatië per regio kan verschillen. In Zagreb en omgeving is bijvoorbeeld de zakencultuur veel westerser dan in het mediterrane Dalmatië of Slavonië.

Op de site van de EVD staan alle do’s en don’ts prachtig op een rij wat betreft het zakendoen in Kroatië. Zo zou het persoonlijk contact met de Kroaten heel belangrijk zijn en is het dus verstandig om er heen te reizen als men daar zaken wil doen. “Kroaten hechten heel erg aan persoonlijk contact met zakelijke relaties,” zegt Meijer.

Ook blijken de Kroaten - zeker zakelijk gezien - wat conservatiever ingesteld dan op de rest van de Balkan. Zo tutoyeert men pas wanneer men elkaar goed kent. Maar de Kroaat biedt vaak wel aan om hem met de voornaam aan te spreken, omdat zijn achternaam niet goed wordt uitgesproken.

Kom op tijd op uw zakenafspraak
Als eenmaal een telefonische afspraak is gemaakt is het verstandig om die afspraak ook nog eens per e-mail te bevestigen. Ook is een lokaal contact handig om de juiste mensen aan de tafel te krijgen. En: op afspraken moet men wel op tijd verschijnen.

De onmisbare zakenlunch
Een zakenlunch is onmisbaar bij het zakendoen in Kroatië. Daarbij gebruikt men vaak ‘s middags de warme maaltijd. Meestal vindt de ontmoeting plaats in een restaurant of op een van de vele terrassen. Het land kent een zeer rijke buiten- en cafécultuur. Bij lunches en diners is het heel gewoon om alcohol te drinken en te roken. Er wordt dan niet uitsluitend over zaken gesproken, het is vooral een gelegenheid om elkaar (beter) te leren kennen.

Kroatische wereldburgers
Veel Kroatische zakenlieden spreken Engels en Duits. Aan de Adriatische kust wordt Italiaans gesproken, vooral in Istrië. Kleine relatiegeschenken of attenties zijn gebruikelijk. Het wordt vaak gezien als een bevestiging van de persoonlijke relatie. En vergis u niet: Kroaten zijn over het algemeen goed bereisd en velen van hen hebben kortere of langere tijd in West-Europa gewoond. Zij zijn goed op de hoogte van West-Europese gebruiken en eigenaardigheden.

Informatie
Uitgebreide informatie over ondernemen in Kroatië is te vinden op de landenpagina Kroatië van de EVD. Kijk op www.evd.nl/kroatie

De in dit artikel gebruikte cijfers zijn afkomstig van de EVD, het CIA World Factbook, Eurostat, de International Labour Organisation (ILO), Economist Intelligence Unit (EIU) en de Wereldbank.

Jacques de Vos | Businesscompleet