ABCOUDE - De recessie dwingt tot creatief ondernemen of gewoon kansen zoeken. De beste kansen liggen niet in Nederland, maar over de grens. BusinessCompleet.nl heeft voor u de beste en slechtste landen op een rijtje gezet en vergeleken met onze eigen VOC-handelsnatie.

Land voor land
In een serie landenspecials, die start op vrijdag 11 september, belicht BusinessCompleet.nl steeds een ander land, dat relevant is voor Nederlandse ondernemers die internationaal zaken (willen) doen. Daarin komt ondermeer aan de orde:
- Hoe zijn daar de regels?
- Wat is er anders aan de cultuur van het zakendoen?
- Hoe vind ik klanten?
- Hoe krijg ik mijn leveringen betaald?

De serie komt tot stand in samenwerking met EVD, het agentschap van het ministerie van Economische Zaken dat bedrijven en instellingen, vaak gratis, ondersteunt bij het internationaal ondernemen en samenwerken

Gemaksindex
Als opwarmer naar de serie beginnen we met een blik op het internationale ondernemersklimaat aan de hand van het rapport Doing Business van de Wereldbank. Daarin vergelijkt de Wereldbank op tien cruciale punten het gemak van het zakendoen in 181 landen. Het opgetelde resultaat van de tien punten vormt de index van het ondernemingsklimaat.
De algemene index voor het ondernemersklimaat heet bij de Wereldbank de Ease of Doing Business, oftewel: de gemaksindex van het zakendoen. In het rapport over 2009 komt Singapore er als de nummer 1 van de wereld uit, gevolgd door Nieuw-Zeeland, de VS, Hongkong en Denemarken. Nederland staat op de 26ste plaats. 181ste en hekkensluiter is de Democratische Republiek Congo (dat is Congo-Kinshasa).

1) Gemakkelijk een bedrijf starten
Het eerste van de tien criteria die de Wereldbank hanteert, is of het gemakkelijk is een bedrijf te starten. De top 3 wordt gevormd door Nieuw-Zeeland, Canada en Australië. Het slechtst scoren Guinee-Bissau, Tsjaad en Togo.

In Canada en Nieuw-Zeeland heeft u slechts één procedure nodig om een bedrijf te starten. In Nieuw-Zeeland wordt die procedure bovendien binnen één dag afgerond, in Australië gaat het in twee dagen, Canada doet er vijf dagen over en ook België is met vier dagen opvallend snel. Nederland doet het al minder met zes procedures, die bij elkaar tien dagen kosten. Maar dat is nog niets vergeleken met de hekkensluiter van de wereld qua snelheid. Dat is Suriname, waar de ambtenarij er gemiddeld 694 dagen over doet om de start van een bedrijf te registreren.

2) Omgang met bouwvergunningen
Niamey, de hoofdstad van Niger, gaf in 2007 slechts 300 bouwvergunningen uit, maar overal spruiten de gebouwen uit de grond. Want niemand trekt zich iets aan van regels en procedures. Men bouwt gewoon. Als gevolg hiervan klopt er niets meer van de stedelijke planning. Rioolbuizen, waterleidingen en stroomdraden zigzaggen van overal naar nergens door de stad. Perceelgrenzen en eigendomsverhoudingen worden niet gerespecteerd. Almaty, in Kazachstan, is het andere uiterste. Hier komt niets van de grond als gevolg van overregulering.

Bij bouwvergunningen, stelt het rapport, is het de kunst om de juiste balans te vinden tussen te veel en te weinig regels.

In deze index scoort de Caribische eilandenstaat St. Vincent and the Grenadines het beste, gevolgd door Singapore en Nieuw-Zeeland. In Eritrea, Rusland en Oekraïne is het verkrijgen van een bouwvergunning vrijwel onmogelijk. Nederland staat met een 94ste plaats in de middenmoot.
In Zuid-Korea duurt het wachten op een bouwvergunning het kortst: 34 dagen. Nederland doet er gemiddeld 230 dagen over, Zimbabwe is het traagst met 1426 dagen.

3) Personeel aannemen
Personeel in dienst hebben is het gemakkelijkst in de Verenigde Staten, Singapore en de Marshalleilanden en het lastigst in Venezuela. Dat laatste land scoort ondermeer slecht omdat het daar, evenals in Bolivia, verboden is om personeel te ontslaan. In Zimbabwe kan het wel, maar dan wel tegen betaling van 446 weken salaris.

In Nederland kost ontslag gemiddeld 17 weken salaris. Daarmee is Nederland goedkoper dan de meeste landen om ons heen. In België wordt gemiddeld 16 weken salaris meegegeven, in het Verenigd Koninkrijk is het 22 weken, in Frankrijk 32 weken en in Duitsland is de ontslagvergoeding gemiddeld 69 weken salaris. Deze cijfers zijn van vóór de wijziging van de zogenaamde Kantonrechtersformule, waardoor de prijs van ontslag in Nederland intussen verder is verlaagd. Er zijn echter ook landen waar geen ontslagvergoeding wordt gegeven, waaronder de VS, Denemarken, Nieuw-Zeeland en een aantal derdewereldlanden.

4) Onroerend goed registreren
Het registreren van onroerend goed is het gemakkelijkst in Saoedi-Arabië, Georgië en Nieuw-Zeeland. Oost-Timor staat onderaan de lijst. Dit is de eerste categorie waarin Nederland bovengemiddeld scoort met een 23ste plaats. Qua aantal procedures doen zelfs alleen Noorwegen en Zweden het beter: één in plaats van twee in Nederland. Dat Saoedi-Arabië bovenaan staat komt vooral omdat het land voor de registratie geen kosten in rekening brengt.

5) Gemakkelijk krediet krijgen
Deze vijfde categorie van de Wereldbank is in de ogen van sommigen verdacht door de kredietcrisis. Maleisië, Hongkong en Zuid-Afrika zijn de landen waar de kredieten het soepelst worden verstrekt. In de top 10 staan ook het Verenigd Koninkrijk en de VS. In Palau, Oost-Timor en Syrië is krediet krijgen vrijwel onmogelijk. Nederland staat op de 43ste plaats.

6) Bescherming van aandeelhouders
In veel landen in de wereld zijn minderheidsaandeelhouders niet beschermd tegen bedrijfsdirecties die allerhande transacties ondernemen zonder daar de aandeelhouders in te kennen. Dit kunnen ook transacties zijn die louter in het persoonlijke voordeel van de directeur zijn.

In Nieuw-Zeeland, Singapore en Hongkong is de bescherming van aandeelhouders het beste geregeld. In Afghanistan is dit het slechtste. Met een 104de plaats scoort Nederland in geen enkele categorie zo laag als in deze, als gevolg van een middelmatige score over de hele linie.

7) Belasting betalen
Voor ondernemers behoren de belastingen tot de top 5 obstakels in elk land van de wereld. Goed, belastingen zijn noodzakelijk, maar ondernemers zien ze het liefst eenvoudig en de tarieven laag. En als ze dan toch hoog moeten zijn, dan willen we er goede service voor terug.
De Malediven hebben ’s werelds meest vriendelijke belastingklimaat, gevolgd door Qatar en Hongkong. Congo-Brazzaville, Oekraïne en Wit-Rusland kennen het meest onvriendelijke belastingregime. Nederland doet het in deze categorie iets bovengemiddeld, op een 30ste plaats.

Opmerkelijk is dat de ondernemer op de Malediven per jaar slechts 1 belasting betaalt. In Nederland zijn dat er al 9, in Roemenië 113. Ook de tijd die de ondernemer per jaar kwijt is aan het invullen van belastingformulieren verschilt sterk. Op de Malediven kost die éne belasting die het land heeft, afgerond nul uur tijd per jaar. In Zwitserland bent u al 63 uur per jaar met de belastingen bezig, in Nederland 180 uur en in Brazilië 2600 uur.
Ook de tarieven lopen sterk uiteen. Bent u in Vanuatu alles bij elkaar 8,4 procent van uw winst kwijt aan belastingen, in Nederland is dat 39,1 procent. Gambia spant hier de twijfelachtige kroon met een belasting van 292 procent van uw winst.

8) Internationale handel
Als exportland bij uitstek mag verwacht worden dat Nederland hoog scoort in deze categorie. Toch is het net geen top 10: plaats 13. Internationale handel wordt het gemakkelijkst gemaakt in Singapore, Hongkong en Denemarken. Onderaan de lijst bungelen Kirgizië, Kazachstan en Afghanistan.

In Nederland heeft de ondernemer volgens de Wereldbank 4 documenten nodig om te exporteren en 5 om te importeren. Dat is goed, maar in Frankrijk zijn het er beide twee. Beide procedures kosten in Nederland 6 dagen tijd. Dat is snel, maar in Singapore, Denemarken en Estland gaat exporteren in 5 dagen, terwijl importeren naar Singapore zelfs al in 3 dagen rond is. Wie wil exporteren vanuit Irak, mag er echter 102 dagen voor rekenen voordat de container het land uit kan. In Oezbekistan kost het dan weer 104 dagen om een container het land in te krijgen.

De kosten lopen sterk uiteen per land. Exporteren vanuit Nederland kost 895 USD per container, importeren naar Nederland 1020 USD. In Singapore en Maleisië kosten beide minder dan 500 USD. In de Centaal-Afrikaanse Republiek en Tsjaad kosten zowel exporteren als importeren meer dan 5000 dollar per container.

9) Naleving van contracten afdwingen
In de categorie waarin rechters en advocaten de boventoon voeren, scoort Nederland niet best. De op wereldschaal nog bovengemiddelde notering – plaats 34 – is vooral het gevolg van het kleine aantal procedures: 25. Dat is goed voor een gedeelde vijfde plek in de wereld.

Een procedure duurt in Nederland gemiddeld 514 dagen. In Singapore zijn dat er 150, in Oost-Timor 1800. Ook Suriname scoort belabberd en eindigt als voorlaatste met 1715 dagen.
De kosten van een procedure bedragen in Nederland gemiddeld 24,4 procent van de claim. In Bhutan is dat 0,1 procent, in IJsland 6,2, Luxemburg 8,8 en de VS 9,4 procent. Het kan echter ook veel duurder dan in Nederland: in Oost-Timor kost een procedure gemiddeld 163,2 procent van de claim.

Onze buurlanden doen het in deze categorie allemaal beter dan Nederland. In het Verenigd Koninkrijk, België, Luxemburg, Frankrijk en Duitsland gaan procedures sneller en zijn de kosten lager.

10) Faillissement
De laatste categorie is ook de enige waarin Nederland in de top 10 staat, op 10. Dat betekent dat het faillissement van een bedrijf in Nederland goed is geregeld. Japan, Singapore en Noorwegen voeren deze categorie aan. In de Centraal-Afrikaanse Republiek en Zimbabwe deugt er helemaal niets van de procedure rondom het bedrijfsfaillissement.
Deze procedure duurt van minder dan een half jaar in Ierland, via ruim een jaar in Nederland, tot 10 jaar in India. De kosten lopen uiteen van 1 procent van de bezittingen in Colombia, Koeweit, Singapore en Noorwegen tot 76 procent in de Central-Afrikaanse Republiek.

Verbazing?
Misschien heeft u zich verbaasd over sommige resultaten in dit onderzoek. Denkt u dat het zakendoen in Nederland meestal beter is geregeld dan in het buitenland? Dan is de score hier u tegengevallen. Misschien heeft u zich ook verbaasd over de onderwerpen waarin Nederland goed en juist slecht scoort. Denkt u dat wij goede rechters en advocaten hebben? Uit het onderzoek blijkt dat deze in onze buurlanden sneller en goedkoper zijn. Denkt u dat onze ontslagvergoeding hoog is? Dan gaat u nog schrikken als u ooit in Duitsland personeel ontslaat. Denkt u dat de bescherming van aandeelhouders in Nederland goed is geregeld? Volgens de Wereldbank is het in meer dan de helft van de landen in de wereld beter geregeld dan bij ons.

Bezint eer ge begint
Ongetwijfeld is het u opgevallen hoe groot de verschillen tussen landen zijn. Het zijn dingen die u, over Nederland én over de landen waarmee u zaken doet, wilt weten. Al was het maar, om bij het internationaal zakendoen niet voor onaangename verrassingen te komen staan.

Nieuwe serie informatieve artikelen
BusinessCompleet.nl start in samenwerking met de EVD een wekelijkse serie artikelen, waarin telkens één land of een regio wordt belicht. Ook zullen we u verwijzen naar relevante activiteiten van de EVD. Daarin wordt u over het land voorgelicht, kunt u kennis maken met andere Nederlandse ondernemers in dat land en gebruik maken van hun ervaring.

Het eerste deel van de serie verschijnt op 11 september en gaat over Turkije.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl