ABCOUDE - Het is het heetste hangijzer uit de Nederlandse politiek: het ontslagrecht. Balkenende 4 viel er bijna over. Werkgevers willen ervan af, werknemers verklaren het heilig, de Commissie-Bakker wijst op het personeelstekort.

Ontslagbescherming slecht voor concurrentiepositie
Personeel ontslaan is voor een werkgever omslachtig en duur. Internationaal gezien is het ontslagrecht de achilleshiel van de Nederlandse economie. Volgens het Global Competitiveness Report van het World Economic Forum staat Nederland op de tiende plaats in de wereldranglijst van meest concurrerende landen. Alleen, waar het gaat om de efficiency van de arbeidsmarkt, scoort Nederland een magere 32ste plaats, tussen Indonesië en de Russische Federatie. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt doordat Nederland van de 131 onderzochte landen, een povere 113e plaats scoort op het inhuren en ontslaan van personeel.

Procedure
Een werkgever kan een ontslag aanvragen via het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) of rechtstreeks via de kantonrechter. De procedure via het CWI kan gemakkelijk een half jaar duren. Het loon van de betreffende werknemer(s) moet in die periode worden doorbetaald. Als de ontslagvergunning er is, kan de werknemer daartegen in beroep gaan bij de kantonrechter. Deze kan besluiten dat het dienstverband moet worden hersteld, of legt de werkgever een ontslagvergoeding op (meestal gebeurt het laatste). Om de route te verkorten kiezen veel werkgevers voor een ontslag via de kantonrechter. Hij moet dan wel rekenen op een ontslagvergoeding die wordt gerelateerd aan de leeftijd en het aantal dienstjaren van het personeelslid.

Versoepeling leidt tot meer banen
Voorstanders van de versoepeling stellen dat dit tot meer banen leidt. Feiten uit andere landen geven hen gelijk. In de Verenigde Staten werd de ontslagbescherming begin jaren negentig versoepeld, Denemarken schafte hem zelfs helemaal af. In beide landen is de werkloosheid na de maatregel fors gedaald. In Frankrijk, dat de bescherming in stand hield, bleef de werkloosheid constant op zo’n tien procent van de beroepsbevolking.

FNV pleit voor ontslagbescherming
Voor Femke van Zijst, woordvoerder van de Vakcentrale FNV, is dat geen argument. “Wij moeten de Amerikaanse praktijken in Nederland niet willen. De werkloosheid in Nederland is heel laag, mét ontslagbescherming. Er is zelfs krapte op de arbeidsmarkt. Daarin ligt geen reden om het te wijzigen.” Volgens Van Zijst is het terecht dat de werknemer wordt beschermd. “De werknemer is in de relatie tussen werknemer en werkgever de zwakkere partij. Als een werkgever van een werknemer af wil, is het niet meer dan logisch dat dit door een onafhankelijke partij – de rechter of het CWI - wordt getoetst. Een werkgever kan een werknemer altijd ontslaan als hij daar een goede reden voor heeft.”

Toekomst: personeelstekort
De Commissie Arbeidsparticipatie, ook bekend als de Commissie-Bakker, kwam in zijn rapport met feiten waaruit blijkt dat deze discussie achterhaald is. Vanaf 2011 gaan er jaarlijks meer mensen met pensioen dan er van school af komen. Onzin dus, dat gebakkelei over ontslagrecht, want in de nabije toekomst komen we alleen maar personeel tekort. De kans dat een werknemer zijn baan verliest, wordt een stuk kleiner. En als hij al wordt ontslagen, heeft hij zo weer een andere baan. Peter Bakker, voorzitter: “De Commissie adviseert zo snel mogelijk alles op alles te zetten om meer mensen aan het werk te krijgen en toekomstgericht te investeren in duurzame inzetbaarheid. Er is voor iedereen werk. We moeten zorgen dat iedereen meedoet”.

Werkverzekering
De Commissie Arbeidsparticipatie stelt voor de WW te vervangen. Daarvoor in de plaats wil de Commissie voor alle werknemers een naar eigen inzicht te besteden werkbudget, en een werkverzekering. Deze houdt ondermeer in dat een werkgever die een werknemer wil ontslaan, gedurende maximaal zes maanden de werknemer moet doorbetalen en helpen een andere baan te vinden.

Kosten voor MKB beperken
In zijn rapport heeft de Commissie aandacht besteed aan het midden- en kleinbedrijf: “Het werkbudget en de werkverzekering mogen niet leiden tot een stijging van de loonkosten of de administratieve lasten”. De Commissie ziet hiervoor goede mogelijkheden, bijvoorbeeld door de loondoorbetaling te maximeren als een percentage van de loonsom, het sectoraal delen van een aantal risico’s en compensatie via andere regelingen, zoals minder loondoorbetaling bij ziekte, volgens het rapport.

Werkgevers positief, werknemers negatief
VNO-NCW en MKB-Nederland hebben positief gereageerd op de hoofdlijnen van het rapport van de Commissie-Bakker. Wel stellen zij dat het rapport in zijn geheel moet worden gezien en dat er ‘niet selectief uit mag worden gewinkeld’. Woordvoerder Marieke Koets van MKB-Nederland bevestigt dat er niet specifiek is gereageerd op de werkverzekering. Werknemersorganisaties zijn ‘niet bepaald enthousiast’. De FNV ‘is vooral bang voor afbraak van de WW’.

Rikco Pardoen | Businesscompleet.nl