ABCOUDE – Vorige week veranderde de Kring van Kantonrechters de zogenaamde kantonrechtersformule. Dat is de standaard rekensom waarmee de ontslagvergoeding wordt vastgesteld die een werkgever moet betalen aan een ontslagen werknemer.

Kring van Kantonrechters
De oude formule voor de ontslagvergoeding stamt uit 1998. In februari dit jaar kondigde de arbeidscommissie van de Kring van Kantonrechters aan dat zij de kantonrechtersformule opnieuw onder de loep nam. De Kring heeft onderzocht of aspecten van de formule moesten worden verfijnd of aangepast, tegen het licht van een veranderende arbeidsmarkt waarin de deelname van ouderen is toegenomen en de samenstelling van de bevolking is veranderd.

Oude formule
Tot voor kort werd de formule berekend door het aantal dienstjaren te vermenigvuldigen met het bruto maandsalaris en met een factor waarin de bijzondere omstandigheden van het geval zijn uitgedrukt in een cijfer. Daarbij tellen de dienstjaren tot de leeftijd van 40 jaar voor één maandsalaris, de dienstjaren van 40 tot 50 jaar voor 1,5 en vanaf 50 jaar voor 2.

Motivatie
De Kring van Kantonrechters stelt met de nieuwe formule een ‘verfijning’ toe te passen, die ‘aansluiting zoekt’ bij de verbeterde arbeidsmarktpositie van jongeren, maar ‘met behoud van de bescherming van oudere werknemers’.

Meer leeftijdsdiscriminatie
De kantonrechters hebben ervoor gekozen een aanzienlijk groter onderscheid te maken naar leeftijd. Waar voorheen een jongere de helft van de rekenfactor van een oudere kreeg, wordt dat nu een kwart. Ouderen krijgen dus de viervoudige rekenfactor per gewerkt jaar, bovenop het feit dat ouderen in veel gevallen meer dienstjaren hebben en ook daardoor al een hogere vermenigvuldigingsfactor ontvangen. Hier komt nog bij dat ook de factor die vermenigvuldigd wordt, het maandloon, bij ouderen doorgaans hoger ligt dan bij jongeren. De ontslagvergoeding van een oudere werknemer kan daardoor gemakkelijk tien keer hoger uitkomen als die van een jongere.

Nieuwe formule
In de nieuwe formule telt elk dienstjaar tot een leeftijd van 35 jaar voor 0,5, van 35 tot 45 jaar voor één, van 45 tot 55 jaar voor 1,5 en boven 55 jaar voor twee maandsalarissen.

Gevolgen
Door het verschil in de behandeling van jongeren en ouderen te laten toenemen, neemt ook de mate toe waarin ouderen op de arbeidsmarkt beter worden beschermd dan jongeren. Voor werkgevers wordt het goedkoper om jongeren en mensen van middelbare leeftijd te ontslaan, terwijl het relatief duurder wordt om een oudere te ontslaan. Hier staat tegenover dat ontslagbescherming een afschrikwekkende werking heeft op werkgevers. Het besluit verslechtert de positie van oudere werkzoekenden. Niet alleen levert het salaris van een oudere doorgaans een hogere maandlast op voor de ondernemer, nu gaat ook het ontslaan van een oudere werknemer het viervoudige kosten (maal het reeds hogere maandloon). Veel werkgevers zullen hierdoor mogelijk niet meer beginnen aan het aannemen van oudere werknemers. Daarmee belemmert de nieuwe formule de pogingen van beleidsmakers om ouderen te activeren en zo lang mogelijk actief te houden, wat een belangrijk beleidsstreven is in het kader van de vergrijzing.

Reacties
Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland hebben positief gereageerd op de nieuwe formule. MKB-Nederland is ‘blij dat ontslag goedkoper wordt’, en wijst er op dat zij er altijd voor heeft gepleit dat ontslag goedkoper, sneller en eenvoudiger moet worden. “Werkgevers zullen eerder geneigd zijn nieuw personeel aan te nemen als ze weten dat ze ook weer zonder al te veel kosten, tijd of procedures van ze af komen. Dit is goed voor de broodnodige flexibiliteit op de arbeidsmarkt”, aldus MKB-Nederland. VNO-NCW noemt de aanpassing ‘een stap vooruit’. “Ontslag wordt voor werkgevers goedkoper. In samenhang met het eerdere ontslagakkoord is dit een stap vooruit.” In dit eerdere akkoord spraken werkgevers en vakbeweging af de ontslagvergoeding van topinkomens vanaf € 75.000 te maximeren tot één jaarsalaris.
Werknemersorganisaties hebben negatief gereageerd, omdat de ontslagvergoeding in de meeste gevallen kleiner wordt.

Kamerdebat
In de Tweede Kamer hebben CDA en GroenLinks hun zorgen geuit over de toename van leeftijdsdiscriminatie als gevolg van de nieuwe formule. Minister Donner (CDA) van Sociale Zaken maakt zich hierover echter weinig zorgen. Hij verwacht dat het personeelstekort werkgevers wel zal dwingen ouderen aan te nemen.

Rikco Pardoen | Businesscompleet.nl