ABCOUDE - Vorig jaar werden in Nederland 12 miljoen bekeuringen uitgedeeld, goed voor 550 miljoen euro. In 70 procent van de gevallen ging het om overtredingen van 4 tot 10 kilometer per uur te hard. In april van dit jaar werden de verkeersboetes ook nog eens met 20 procent verhoogd. Maar verkeersboetes helpen niet tegen verkeersovertredingen.

Studie
Verkeersboetes zetten weggebruikers niet aan om minder verkeersovertredingen te begaan. Dat blijkt uit een studie van de Katholieke Universiteit van Leuven waarvan de resultaten in mei van dit jaar werden gepubliceerd. Pas wanneer mensen het naleven de verkeersregels persoonlijk belangrijk gaan vinden, begaan ze minder overtredingen.

Doel missen
Veel politici en beleidsmakers geloven in de afschrikkingmethode met hogere boetes en een verhoogde pakkans. Maar die aanpak mist zijn doel, zo blijkt uit het onderzoek van de Belgische universiteit. De kans is namelijk heel groot dat weggebruikers opnieuw de fout ingaan zodra de controles wegvallen.

Nut
Dan zijn er twee mogelijkheden: overal politieagenten en flitspalen zetten (een oplossing die niet haalbaar is) of het inspelen op de motivatie van mensen. Uit de studie blijkt dat mensen die persoonlijk overtuigd zijn van het nut van de verkeersregels, minder vaak beboet worden dan mensen die daar minder overtuigd zijn.

Snelheid
Het aantal verkeersboetes stijgt elk jaar. Ook als de boetes worden verhoogd. In 2005 werden er elf miljoen verkeersboetes uitgedeeld. Dit was een toename met zes procent ten opzichte van 2004. De extra inzet van trajectcontroles was de belangrijkste oorzaak van die toename. Verreweg de meeste van die verkeersboetes werden uitgedeeld voor snelheidsovertredingen. Dat aantal steeg van 7,27 naar 7,96 miljoen (+ 8,7%).

Vier kilometer te hard
Werden er in 2005 nog elf miljoen verkeersboetes uitgedeeld, vorig jaar steeg dat aantal naar 12,6 miljoen, zo bleek uit jaarcijfers van het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB). Deze boetes waren samen goed voor 550 miljoen euro. In ruim70 procent van de gevallen ging het om overtredingen in de categorie 4 tot 10 kilometer per uur te hard. Maar het Gerechtshof ’s-Gravenhage heeft op 12 mei 2006 bepaald dat bij een snelheidsovertreding lager dan 10 kilometer per uur er geen sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid. Toch zijn in april van dit jaar ook deze boetes met 20 procent verhoogd.

Auto van de zaak
Lang was het onduidelijk voor werkgevers en werknemers wie een dergelijke verkeersboete zou moeten betalen, als de werknemer - die in een bedrijfsauto rijdt - een verkeersovertreding maakt. In het artikel ‘Duidelijkheid over verkeersboetes’ op Businesscompleet.nl, schrijft Maaike Roet dat op 13 juni van dit jaar de Hoge Raad concludeerde dat werknemer zelf verantwoordelijk is voor de begane snelheidsovertredingen in werktijd. Met andere woorden: de werkgever hoeft de boete niet te betalen voor zijn werknemer die in een bedrijfsauto rijdt en een verkeersovertreding begaat.

Lease mythe
Even voor de goede orde: de meeste auto’s op de Nederlandse wegen zijn van particuliere autobezitters. In het artikel ‘De 13 grootste lease mythes’ van 11 juni 2007 staat dat eind 2006 in Nederland 7,1 miljoen personenauto's rondreden. Daarvan stonden er 1,7 miljoen geregistreerd als zakelijk, waarvan officieel 531.000 leaseauto's. Dat is nog geen acht procent van het totale wagenpark.

Cijfers
Toch blijft het aantal verkochte leaseauto’s ten opzichte van particuliere auto’s stijgen. Dat blijkt ook uit de verkoopcijfers van de eerste helft van dit jaar. Uit cijfers van RDC Datacentrum van twee weken geleden blijkt dat er in de eerste zes maanden van 2008 82.773 leaseauto’s zijn verkocht. In totaal werden er volgens Automotive 300.328 auto’s verkocht.

Protest
Terug naar de verkeersboetes. In december vorig jaar was al bekend dat de verkeersboetes met 20 procent verhoogd zouden worden. Dus ging de ANWB in actie tegen die verhoging. De vereniging was verontwaardigd over het feit dat het doel van die controles niet was om de verkeersveiligheid te verhogen maar ‘gewoon om geld binnen te halen’: ‘Als je bedenkt dat op snelwegen een forse toename is van boetes voor kleine overschrijdingen van de maximumsnelheid, kan het wel wat minder’, aldus ANWB’s hoofddirecteur Guido van Woerkom in december van het vorig jaar. Tevergeefs. De verhoging van de boetes kwamen er gewoon.

Staatskas spekken
Zelfs een deel van het politiekorps is er van overtuigd dat het verhogen van verkeersboetes niet bijdraagt tot veiliger rijgedrag. Dat stelde 92 procent van 1400 agenten van het politiekorps Rotterdam-Rijnmond die meededen aan een enquête in hun personeelsblad ‘Geboeid’ vorige maand. Sterker nog: het korps vond in meerderheid dat de verhoging van de boetes alleen maar goed is voor het spekken van de staatskas.

Schatkist aanvullen
Het Autoblad Top Gear Magazine kwam – naar aanleiding van de verhoging van de verkeersboetes - vorige maand zelfs met een speciale actie. Het blad zou iedere nieuwe abonnee dit jaar één verkeersboete voor snelheidsovertredingen tot en met 5 kilometer terugbetalen. Want: ‘19 euro boete voor wie 1 kilometer per uur te hard rijdt, dat riekt natuurlijk naar het verder aanvullen van de schatkist.’

Ludiek
Roland van der Spek, uitgever Top Gear Magazine, laat weten dat de ´ludiek bedoelde actie´ inmiddels is verstreken: ‘Het heeft ons veel reacties opgeleverd – ook voldoende abonnees. Iets meer dan bij andere populair bevonden acties. Vanuit concurrentieoverwegingen kan ik natuurlijk geen aantallen noemen, maar wij zijn er tevreden over.’

Puntensysteem
Wellicht is bij snelheidsovertredingen tot 10 kilometer te hard een puntensysteem te overwegen. Het zou kun werken, zo blijkt uit de deze week gepubliceerde cijfers van het Bureau Verkeershandhaving Openbaar Ministerie (BVOM) over het rijgedrag van beginnende automobilisten. In 2002 werd namelijk een puntenrijbewijs voor jongeren tussen de 18 en 25 jaar ingevoerd. Sinds de invoering telde het BVOM bijna dertienduizend bestuurders die 1 strafpunt kregen. Slechts 642 bestuurders gingen twee keer in de fout.

Drie
En slechts 92 beginnende bestuurders kregen drie maal een strafpunt, waarvan er maar zeven opnieuw rijexamen moesten doen. Een dergelijk puntensysteem zou wel eens heel goed kunnen werken bij de verkeersovertredingen tot 10 kilometer. De bestuurder moet dan na twee waarschuwingen bij de derde overtredingen een boete betalen. Een flinke boete. Daar zal niemand tegen zijn.

Jacques de Vos | Businesscompleet