ABCOUDE – Dat de premies voor de zorgverzekering omhoog gaan per 1 januari heeft ook behoorlijke gevolgen voor werkgevers. Uit verschillende berekeningen blijkt namelijk dat hierdoor de loonkosten voor werkgevers flink zullen stijgen. VNO-NCW en MKB-Nederland trekken aan de bel. Tegelijkertijd wordt er volop nagedacht over alternatieven.

Toen eenmaal duidelijk werd dat de zorgpremies omhoog gingen, en dat de helft van de stijging van de ziektekosten op de schouders van de werkgevers zouden drukken, trokken Werkgeverskoepels VNO-NCW en MKB-Nederland (eind november) aan de bel. Niet omdat ze verrast waren, want het zat er al aan te komen, maar vooral omdat werkgevers geen enkele invloed kunnen uitoefenen op die stijging.

Werkgevers betalen de helft van de totale zorgkosten
Het is misschien niet voor iedereen even duidelijk, maar in Nederland betalen werkgevers de helft van de totale zorgkosten. Zij zijn namelijk verplicht om de inkomensafhankelijke bijdrage, die iedere volwassene verschuldigd is, aan de werknemer te vergoeden. Op de site van MKB-Nederland valt te lezen dat de kosten voor zorg elk jaar flink toenemen en dat die kosten in de toekomst, o.a. als gevolg van de vergrijzing, alleen maar meer zullen toenemen. Het is MKB-Nederland een doorn in het oog dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor de opbrengst van de helft van de zorglast, maar dat zij geen invloed op de stijging van de lasten hebben.

Het moet anders
MKB-Nederland verklaart dan ook op de site dat men niet blij is met de wijze waarop de zorgkosten in Nederland nu worden gefinancierd. De inkomensafhankelijke zorgpremie drukt zwaar op de loonkosten voor werkgevers. Dat moet anders vindt de organisatie. Daarom brengt MKB-Nederland momenteel de effecten van de huidige financieringsmethode van de zorglast op de concurrentiepositie van Nederland in kaart en zal daarover binnenkort meer informatie beschikbaar stellen.

Geen lastenverzwaring voor ondernemers?
Het lijkt er dus op dat het bedrijfsleven in 2011 te maken krijgt met een forse lastenverzwaring. Toch gloort er een beetje hoop: “Als minister van Financiën heb ik besloten om de stijgende WW- en zorgpremies te compenseren.", verklaarde Minister De Jager in een interview op VNO-NCW.nl (23 september 2010). De Jager kondigt in het Belastingplan 2011 namelijk een fiks pakket maatregelen aan om dat te voorkomen. Een aantal crisismaatregelen wordt verlengd, de winstbelasting gaat blijvend omlaag, en ook innovatie kan vanaf 2011 structureel op ondersteuning rekenen.

Compensatie voor ondernemers
Andere maatregelen ter compensatie voor ondernemers zijn bijvoorbeeld de verlaging van de winstbelasting, het definitief maken van tarief voor het midden- en kleinbedrijf van 20 procent over de eerste 200.000 euro winst. Of dat het algemene tarief met een halve procentpunt omlaaggaat voor grotere bedrijven, en dat de kwartaalaangifte voor de btw structureel wordt: vier aangiftes per jaar in plaats van twaalf (terugdringen van de administratieve lasten).

Inkomensafhankelijke zorgpremie omhoog
Maar er zijn meer mogelijkheden om de lasten voor werkgevers te beperkt te houden. Zo kwam Roger van Boxtel, voorzitter van de raad van bestuur van zorgverzekeraar Menzis, begin november met het idee dat er misschien een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de zorgverzekering moet komen. De bijdrage wordt nu berekend over inkomens tot een maximum van ruim 33.000 euro. Volgens Van Boxtel moet dat maximum omhoog. Een voorbeeld: Iemand die 10.000 euro per maand verdient, betaalt maar 70 euro premie meer dan iemand die rond moet komen van 2300 euro per maand.

Premiedruk werkgevers omlaag
Als de hogere inkomens meer eigen bijdrage betalen, kunnen de lagere inkomens worden ontzien, denkt Van Boxtel. Daarnaast zou deze maatregel bedrijven dwingen hun werknemers een hogere vergoeding te geven. Werknemers moeten vervolgens zelf over die vergoeding meer belasting betalen. Ter compensatie zou de btw kunnen worden verhoogd op producten die schadelijk zijn voor de gezondheid. En daarmee zou de premiedruk voor zowel werkgevers als werknemers lager worden.

Premiestijging onvermijdelijk
Van Boxtel kwam ook met het idee omdat volgens hem de premiestijgingen de komende jaren onvermijdelijk zijn. Dat zou weer komen omdat de kosten van de zorg stijgen door onder meer de vergrijzing. Bovendien wil de Europese Commissie dat zorgverzekeraars meer eigen vermogen opbouwen (Bron: ANP, 3 november 2010).

Hogere zorgpremie voor rokers
Maar er zijn meer ideeën. Begin dit jaar kwam de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) met het advies om premieverschillen voor de zorgverzekering mogelijk te maken op grond van leefstijl. Zo zouden mensen die niet roken een lagere premie moeten gaan betalen dan rokers. En zouden mensen die sporten, of mensen die bezig zijn met het voorkomen van overgewicht ook een lagere zorgpremie hoeven te betalen. Een onderdeel van het advies was ook het verlagen van de nominale premie voor de zorgverzekering en het verhogen van de inkomensafhankelijke premie. Om te voorkomen dat mensen met lage inkomens, die gemiddeld ongezonder zijn, financieel te zwaar getroffen worden.

Ziektelast in Nederland
Volgens cijfers die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in 2009 publiceerde is namelijk meer dan een derde van de totale ziektelast in Nederland, rechtstreeks terug te voeren op een ongezonde levensstijl. En de top tien van ziekten die voor veertig procent van alle kosten zorgen, worden sterk beïnvloed door leefstijl. In deze top tien staan onder meer hart- en vaatziekten, psychische aandoeningen, aandoeningen van de luchtwegen en diabetes.

Gecombineerd sparen voor zorg, wonen en pensioen
Verschillende grote zorgverzekeraars, waaronder UVIT, Menzis, CZ en Achmea, reageerden negatief op de voorstellen van de RVZ. Zij willen de solidariteit waarop het Nederlandse zorgstelsel gebaseerd is niet aantasten (Uit: 'Ongezond leven? Hogere zorgpremie' van Rinke van den Brink op NOS.nl, 28 januari 2010). De zorgverzekeraars zien, behalve principiële bezwaren, ook onoverkomelijke problemen met de uitvoering van de voorstellen. De verzekeraars zien meer heil in een ander plan van de RVZ: en dat is het plan om gecombineerd te sparen voor zorg, wonen en pensioen. Sommige verzekeraars voeren daar al gesprekken over met woningcorporaties en pensioenfondsen.
Het woord is aan de politiek.

Jacques de Vos | BusinessCompleet.nl