6 misverstanden over uw pensioen

ABCOUDE - Waarom gokken pensioenfondsen toch met aandelen? Is mijn pensioen straks helemaal weg? Vragen die - zeker met deze financiële crisis - vaak gesteld worden. Zes misverstanden over het pensioen.

1) Ik werk, dus ik bouw pensioen op
Van de mensen die in vaste loondienst werken, bouwt 90 procent een pensioen op via de werkgever. Dat betekent dat bij zo'n 10 procent van de banen er geen pensioenregeling is. Ook een ondernemer bouwt niet vanzelfsprekend pensioen op, daar moet hij zelf voor zorgen.

Dat komt omdat de meeste zelfstandigen niet verplicht zijn een pensioen op te bouwen. Ook zijn ze niet verplicht verder te bouwen aan het pensioen dat ze eventueel als werknemer al hebben opgebouwd. Er zijn slechts enkele beroepsgroepen bij zelfstandigen die een verplicht pensioenfonds kennen. De mogelijkheid om na de start van het bedrijf in het pensioenfonds te blijven waar zij als werknemer ooit hebben gewerkt, zijn zeer beperkt.

Dus moeten de meeste ondernemers zelf hun pensioen regelen. Een ondernemer heeft verschillende mogelijkheden om vermogen op te bouwen voor de oude dag. Grofweg kan dat via het ondernemervermogen, de koopsompolis, een kapitaalverzekering en belastingvrij sparen. Uiteraard is het nog beter om een combinatie van bovenstaande mogelijkheden te kiezen. Soms kan een het (verkopen van het) eigen bedrijf ook een oudedagsvoorziening zijn.

2) Eindloon of middelloon?
De twee bekendste pensioensystemen zijn het eindloon- en het middelloonsysteem. Het eindloonsysteem wil zeggen dat iemand een ouderdomspensioen opbouwt van 70 procent van het laatstverdiende loon. Bij het middelloon is dat 70 procent van het gemiddelde loon dat iemand als werkende heeft verdiend.

Veel mensen denken dat het middelloonsysteem niet gunstig is, omdat de lonen vroeger relatief veel lager waren dan nu. Maar dat is een misverstand. De lonen van toen worden in het middelloonsysteem geïndexeerd. Dat wil zeggen: ze worden aangepast aan de loonstijging en inflatie door de jaren heen. Zo komt het loon van toen, overeen met het loon dat tegenwoordig in een bepaalde functie verdiend wordt. Maar dit gaat niet op voor zelfstandig ondernemers natuurlijk.

3) 70 procent van wat eigenlijk?
Pensioen is iets anders dan AOW. Pensioen loopt via de werkgever, de AOW is van de overheid. Bij de berekening van de hoogte van een aanvullend pensioen (70 procent van het gemiddelde of laatstverdiende loon dus) wordt de AOW-uitkering meegeteld. Even ter illustratie: een alleenstaande krijgt op dit moment een netto AOW-uitkering van € 966,75. Gehuwden (die beiden 65 jaar of ouder zijn) krijgen € 673,33 per persoon. Dus als een ondernemer helemaal geen pensioen opbouwt moet hij - op dit moment – van zo’n bedrag leven als hij stopt met werken.

4) De illusie van financiële zekerheid
Als er een ding is dat door de huidige financiële crisis werd onderstreept is dat er geen zekerheden bestaan in het leven. Dus financiële zekerheid ook zeker niet. Bulkten de pensioenfondsen niet zo lang geleden nog van het geld, in november vorig jaar concludeert de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen - op basis van eigen cijfers - dat de helft van de tien grootste Nederlandse pensioenfondsen niet voldoende vermogen meer hebben om aan hun toekomstige pensioenverplichtingen te kunnen voldoen.

Iemand kan zich dus suf sparen bij een bank, het volgende moment kan van het vermogen van juist die bank ineens niet veel meer over zijn. Daarom is het spreiden van (spaar)geld voor uw pensioen misschien wel de beste manier zijn voor economische onafhankelijkheid na het werkzame leven.

5) Omdat pensioenverzekeraars beleggen moet ik meer pensioenpremie betalen
Heel veel mensen denken dat ze meer premie moeten betalen omdat pensioenverzekeraars beleggen. Toch is dit niet waar. Sterker nog: als pensioenfondsen niet zouden beleggen zouden de premies zelfs veel hoger zijn dan nu het geval is. Over het lange termijn rendement op aandelen (gecorrigeerd voor inflatie) bestaat veel verschil van mening. Maar de meeste economen denken dat aandelen op lange termijn het meeste rendement opleveren. Er zijn schattingen dat gemiddelde historisch rendement op aandelen over de afgelopen 200 jaar op ongeveer 7 procent ligt (na inflatie).

Toch is een veelgehoorde klacht waarom pensioenfondsen überhaupt beleggen en niet alles veilig op een bankrekening zetten. Met andermans geld moet men immers voorzichtig zijn. De verklaring is dat pensioenfondsen niet veel keus hebben. Een bankrekening, zelfs veilige obligaties, leveren alleen niet voldoende rendement op om de pensioenpot snel genoeg te laten groeien. En dat is blijkbaar nodig om alle pensioenen nu en in de toekomst uit te betalen. Daarom ook spreiden fondsen hun vermogen over obligaties, aandelen, vastgoed, maar ook in bijvoorbeeld grondstoffen.

6) Is mijn pensioen nog wel zeker?
Is er überhaupt straks nog pensioen, vragen veel mensen zich de laatste maanden af. Uiteraard kan niemand die vraag met zekerheid beantwoorden. Zeker is wel dat alle pensioenfondsen die over te weinig reserves beschikken, inmiddels iedere maand aan De Nederlandsche Bank (DNB) moeten rapporteren over de stand van zaken. DNB maakt met ieder fonds afspraken over het herstel van de dekkingsgraad. De basis voor die afspraken is het herstelplan dat de pensioenfondsen uiterlijk 1 april 2009 moeten indienen bij DNB.

Maar DNB houdt ook de verzekeraars goed in de gaten. Het gevolg van dit strenge Nederlands toezicht is dat verzekeraars maar een beperkt gedeelte van hun vermogen hebben belegd in aandelen. De financiële positie van de verzekeringsbranche lijkt sterk genoeg om ervan uit te kunnen gaan dat verzekeraars hun verplichtingen ook op langere termijn kunnen nakomen.

Het lijkt er ook op dat de kredietcrisis wereldwijd vooral banken en veel minder verzekeringsmaatschappijen heeft getroffen. En dat komt omdat er een probleem ontstaat als veel klanten tegelijk naar hun bank gaan om hun spaargeld op te nemen. Bij beleggings- en lijfrenteverzekeringen gaan verzekeraars met hun cliënten langjarige contracten aan. Dit betekent dat de maatschappij over een langere termijn vastliggende premie-inkomsten heeft.

Jacques de Vos | Businesscompleet