ABCOUDE - Dat het rommelt in pensioenland is een understatement. Het rommelt zelfs zo erg dat de Koningin in haar Troonrede op Prinsjesdag aandacht besteedde aan het pensioenstelsel. Is het tijd voor rigoureuze maatregelen? Of valt het misschien toch mee?

Weet u het nog? ‘Het Nederlandse pensioenstelsel is robuust in vergelijking met de stelsels van andere landen. Maar maatregelen zijn noodzakelijk omdat de stijgende levensverwachting de pensioenuitkeringen onder druk zet’, aldus de Koningin in de Troonrede Prinsjesdag 2010. En: ‘Om volgende generaties na een werkzaam leven te verzekeren van een goed pensioen, ligt een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd in de rede. Werkgevers en werknemers hebben reeds laten blijken gezamenlijk hieraan mee te willen werken. Daarnaast heeft de economische crisis ernstige gevolgen voor de waarde van ons pensioenvermogen. De regering hecht eraan dat de bestaande regelgeving wordt nageleefd, teneinde het vertrouwen op lange termijn te herstellen’.

Het is nogal wat. Dat zelfs de Koningin in de Troonrede aandacht besteedt aan het Nederlandse pensioenstelsel. En als we alle berichten mogen geloven is het slecht gesteld met de pensioenfondsen. Consequentie daarvan is dat de hoogte van het pensioen van al uw medewerkers sterk onder druk staat. De afgelopen maand buitelden de slecht nieuws verhalen over elkaar heen.

27 augustus 2010: Pensioenfondsen in moeilijkheden
Op vrijdag 27 augustus wordt een lijst bekend gemaakt waarop veertien pensioenfondsen staan die in moeilijkheden zouden zitten. Die veertien pensioenfondsen stonden op een lijst van De Nederlandsche Bank en van minister Donner van Sociale Zaken. Die vinden de financiële situatie bij de fondsen zo zorgelijk dat mogelijk de pensioenen moeten worden verlaagd. Maar omdat de minister en De Nederlandsche Bank een geheimhoudingsplicht hebben, moesten de fondsen zelf bekendmaken of ze op de lijst staan. Op die lijst stonden voornamelijk kleine fondsen, maar het pensioenfonds voor de metaalelektro, PME stond ook op die lijst. En PME heeft bijna 160.000 deelnemers.

28 augustus: Hogere levensverwachting in Nederland
Op 28 augustus bericht FD.nl (en zij zijn niet de enige) dat de hogere levensverwachting in Nederland de pensioenfondsen een nieuwe klap zal bezorgen. In het artikel staat dat de pensioenfondsen nog eens 2,5 %-punt aan dekkingsgraad verliezen nu de gemiddelde levensduur van de Nederlandse bevolking volgens schattingen nog meer oploopt dan verwacht. Daardoor zou de gemiddelde dekkingsgraad - de verhouding tussen vermogen en uit te keren pensioenen - van pensioenfondsen naar 94 % zakken. Deze cijfers zijn gebaseerd op berekeningen van consultant Hewitt voor alle 600 fondsen. Dat is het laagste niveau in anderhalf jaar. Dat nieuws kwam slecht uit voor de pensioenfondsen. Het zou zelfs kunnen betekenen dat - voor het eerst in de geschiedenis - een aantal fondsen begin volgend jaar moet korten op de pensioenrechten en op uitkeringen van sparende werknemers en gepensioneerden.

8 september: Vijf grote pensioenfondsen luiden de noodklok
Een kleine twee weken later, op woensdag 8 september, word bekend gemaakt dat niet alleen de kleine pensioenfondsen in de problemen zitten, maar ook de grote. Sterker nog: Vijf grote pensioenfondsen luiden de noodklok. Ze zijn bang dat ze de pensioenen in 2012 moeten verlagen, als de regels niet worden versoepeld. Onder de vijf zijn het ambtenarenfonds ABP, het Pensioenfonds Zorg en Welzijn en het Pensioenfonds voor de Bouw.

9 september: Fondsen moeten niet korten op uitkeringen
De volgende dag wordt bekendgemaakt dat de pensioenfondsen aan een nota werken waarin zij pleiten voor een soepeler toepassing van de regels waaraan zij moeten voldoen. In de nota worden ook suggesties gedaan door de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen, Unie van Beroepspensioenfondsen en de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen. De koepels menen dat voorkomen moet worden dat louter als gevolg van de gehanteerde methodiek en de historisch lage rekenrente de fondsen moeten korten op de uitkeringen. De koepels willen ook dat uitvoering wordt gegeven aan het pensioenakkoord van werkgevers en vakbonden, waarin is afgesproken dat mensen langer moeten doorwerken en de overheid de AOW-leeftijd moet verhogen.

2010 is geen slecht beleggingsjaar
Op dezelfde dag maakt het ambtenarenpensioenfonds ABP zelf bekend dat de dekkingsgraad van ABP in augustus fors is gedaald naar 88 %. In juli was de dekkingsgraad, die aangeeft of een fonds in staat is in de toekomst aan de financiële verplichtingen te voldoen, nog 95 %. De afname is vooral veroorzaakt door een daling van de rente tot een historisch laag niveau, aldus het fonds. Bij het fonds zijn 2,8 miljoen mensen aangesloten. Maar de beleggingsresultaten liggen op schema, meldde ABP. De verliezen die het fonds in 2008 als gevolg door de kredietcrisis boekte, zijn in 2009 nagenoeg hersteld: ‘En 2010 is tot op heden ook geen slecht beleggingsjaar’, aldus het fonds. Het vermogen van ABP bedroeg in augustus zelfs 233 miljard euro, tegen 199 miljard euro in dezelfde maand vorig jaar. De ontwikkeling van het vermogen is tot nu toe goed en ligt hiermee in lijn, aldus het fonds.

10 september: Uitleggen aan de gewone man
Op vrijdag 10 september adverteren de vijf grote pensioenfondsen in diverse grote landelijke dagbladen om uitleg te geven over hun financiële moeilijkheden Ze willen de problemen in de pensioenwereld uitleggen aan 'de gewone man'. De fondsen schrijven dat iedereen in zijn portemonnee voelt dat de pensioenreserves te laag zijn: ‘Als u gepensioneerd bent, is uw pensioen al een tijd niet of minder verhoogd dan u gewend was. En als u nog werkt, betaalt u meer premie’. Maar de advertentie bevat ook een geruststelling: ‘U kunt zeker zijn van een pensioen. Want geen land ter wereld heeft zoveel gespaard voor pensioen als wij’. Het enige risico dat pensioengerechtigden volgens de advertentietekst lopen, is dat de uitkering lager kan zijn als het slecht gaat met de economie. De pensioenfondsen gaan er vanuit dat de lage rente tijdelijk is en dat de inkomsten binnenkort weer zullen toenemen.

22 september: We weten niet eens hoe de fondsen er over een maand voor staan
Bijna twee weken later (woensdag 22 september) komt het bericht naar buiten dat het pensioenfonds voor de grootmetaal (PME) vindt dat korten op de pensioenaanspraken niet nodig is. Het bestuur zou tijdens een vergadering van een week eerder, tot de conclusie zijn gekomen dat korten niet nodig is om PME financieel gezond te houden. Het bestuur baseert zich hierbij op nieuwe berekeningen.

Dezelfde dag verklaart bestuursvoorzitter Dick Sluimers van de Algemene Pensioen Groep (APG) dat Nederlandse pensioenfondsen terughoudend moeten zijn met het nemen van ingrijpende maatregelen die zijn gebaseerd op de dagelijkse verschillen in dekkingsgraden. De dekkingsgraad, die aangeeft of pensioenfondsen in de toekomst aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen, hangt namelijk sterk samen met de stand van de rente. ‘Als de rente laag is, daalt de dekkingsgraad van een fonds. Dat kan over een aantal dagen weer heel anders zijn als de rente stijgt. Daarom vind ik het vrij ingrijpend dat er een discussie wordt gevoerd over mogelijke kortingsmaatregelen. We weten niet eens hoe de fondsen er over een maand voor staan’, aldus Sluimers.

Vermogen pensioenfonds neemt toe
En dit wordt ook bevestigd door gegevens van De Nederlandsche Bank (DNB). Uit die gegevens blijkt namelijk dat het totale vermogen van de Nederlandse pensioenfondsen in het tweede kwartaal van dit jaar is gestegen tot ruim 783 miljard euro, tegen bijna 676 miljard euro in dezelfde periode in 2009. Volgens de APG-topman gaat het dan ook helemaal niet zo slecht met de fondsen: ‘We zien dat het vermogen blijft toenemen’.
Het gaat dus goed met het pensioen van uw werknemers.

Jacques de Vos | BusinessCompleet.nl