ABCOUDE – Er is veel aan de hand in pensioenland. Vorige week stemde ruim driekwart van de leden van het FNV voor het verhogen van de pensioenleeftijd. Tegelijkertijd heeft een van de grootste pensioenfondsen in Nederland, het ABP, de premie verhoogd. En wat doet de gemiddelde ondernemer? Die werkt gewoon door.

Vorige maand werd een principeakkoord gesloten tussen werkgevers en vakbonden. Dat akkoord gaat over de verhoging van de pensioenleeftijd in 2025 naar 67 jaar. Maar ook over het niet verder stijgen van de pensioenpremies voor werkgevers. Inmiddels hebben zelfs de FNV-leden zich vorige week in zeer ruime meerderheid uitgesproken vóór het onderhandelaarsakkoord. Maar, zoals we al schreven in het artikel Geen pensioen of hoge premie, zal uiteindelijk de politiek de beslissing nemen. En begint het er meer en meer op te lijken dat het Nederlandse pensioenstelsel zal worden aangepast.

Dekkingsgraad
Het lijkt allemaal hard nodig dat de pensioenleeftijd wordt verhoogd. Dat bleek ook eens te meer uit het kwartaalbericht dat De Nederlandsche Bank (DNB) van 16 juni 2010. In dat kwartaalbericht maakte DNB bekend dat de gemiddelde gewogen dekkingsgraad van de 600 Nederlandse pensioenfondsen op 25 mei 98% bedroeg. En die 98% ligt ver onder het minimale verplichte percentage van 105%.

Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
Een goed voorbeeld van een pensioenfonds met een te lage dekkingsgraad is Stichting Pensioenfonds ABP. Het ABP (Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds) is het bedrijfstakpensioenfonds voor de overheid en het onderwijs. ABP is het grootste pensioenfonds van Nederland. Alle ambtenaren - ook de gepensioneerden - zijn erbij aangesloten In totaal zijn dit 2,2 miljoen mensen.

Grootste pensioenfonds in nood?
Het ABP had in 2009 ruim 1,1 miljoen actieve deelnemers (premiebetalers), 700 duizend ‘slapers’ (mensen die ooit pensioen opbouwden bij het ABP en die nog pensioen tegoed hebben) en 550 duizend gepensioneerden. Aan die 550 duizend gepensioneerden verstrekt het fonds ruim 5 miljard aan pensioenen per jaar. Het ABP had eind 2009 een belegd vermogen van 208 miljard euro, waarmee het fonds het op een na grootste pensioenfonds ter wereld is (bron: Wikipedia).

Dus moet de premie omhoog
Maar op 1 juli 2010 maakte het ABP bekend dat het opnieuw een tijdelijke, zogenoemde „herstelopslag” invoert op de premie voor ouderdoms- en nabestaandenpensioen. Dat wil niet veel meer zeggen dan dat de premie per 1 augustus met 1 procentpunt omhoog moet. Met andere woorden: De ABP-deelnemers zullen gemiddeld ongeveer €8 per maand meer aan premie gaan betalen. De tijdelijke herstelopslag werd overigens ook geheven tussen 1 juli en 31 december afgelopen jaar.

ABP en Griekenland
Deze maatregelen moest het ABP wel nemen vanwege de te lage dekkingsgraad van 98%. En die te lage dekkingsgraad heeft verschillende oorzaken. Een van de oorzaken is de hoge Griekse staatschuld van de afgelopen tijd. Want deze staatschuld leidde namelijk tot een daling van de waarde van de euro en een daling van Griekse waardepapieren. En wat heeft dat nu met het ABP te maken? Het ABP bezat 2,3 miljard euro aan Griekse staatsschulden. En die staatsschulden daalden sterk in waarde.

ABP en BP
Een andere oorzaak was de olieramp in de Golf van Mexico. Verantwoordelijk voor die ramp was – het kan u niet zijn ontgaan – BP. En ABP had voor 570 miljoen euro geïnvesteerd in BP. Dus tel uit uw winst. De investeringen in Griekenland en BP en de daling van de waarde van de euro samen, maakten dat de dekkingsgraad van het ABP in mei 2010 daalde naar 96 procent. En dat is nog lager dan het gemiddelde van 98% van de Nederlandse pensioenfondsen.

Oprichting pensioenbedrijf
Een goed voorbeeld van het aanpassen van het Nederlands pensioenstelsel is misschien wel de oprichting van het pensioenbedrijf BeFrank (6 juli 2010). Deze nieuwe onderneming (een samenwerking tussen Delta Lloyd en BinckBank) zal de markt betreden na de inwerkingtreding van de Wet introductie premiepensioeninstellingen. Dit zal naar verwachting op 1 januari 2011 zijn.

Hoogte uitkering ligt niet vast
Het grote verschil is dat bij deze regeling van BeFrank de deelnemer van tevoren geen garantie krijgt over de uitkering die hij na pensionering in het vooruitzicht heeft. Alleen de hoogte van de inleg ligt vast, niet de hoogte van de uitkering. Op het moment dat een deelnemer met pensioen gaat, moet hij beslissen wat hij met het opgebouwde vermogen doet.

Shopvrijheid
Omdat BeFrank een premiepensioeninstelling is, mag het geen verzekeringen aanbieden en daarom ook geen pensioenen uitkeren. Volgens beoogd directeur van BeFrank Folkert Pama heeft de deelnemer ‘shopvrijheid’. Want zodra de pensioendatum nadert, staat er kapitaal waar de werknemer vrij in is om dit kapitaal onder te brengen waar het hem schikt.

Misverstanden over pensioen ondernemers
Maar, zoals u weet, een ondernemer zit normaal gesproken niet bij een pensioenfonds (zie: Zes misverstanden over uw pensioen). En al gaat het niet zo goed met de pensioenfondsen, er is tenminste iets geregeld voor de gemiddelde werknemer. Ondernemers moeten dat helemaal zelf doen. Uit het onderzoek van BusinessCompleet in samenwerking met De Amersfoortse, Inkomensverzekeraar voor ondernemers (januari 2010), bleek dat 54 procent van de ondernemers een te klein pensioen opbouwt om van rond te komen, of zelfs helemaal geen pensioen opbouwt.

Ondernemers stoppen niet met 65
Deze uitkomsten werden ook nog eens onderstreept door een ander onderzoek van REAAL Verzekeringen onder bijna 800 ondernemers binnen het midden- en kleinbedrijf (29 juni 2010). Veel ondernemers willen namelijk best op tijd met werken ophouden, maar slechts weinigen doen dat ook. Dat komt omdat er geen opvolging is in het bedrijf (bijna een derde van de ondernemers heeft daar zelfs nog nooit over nagedacht), maar ook omdat ze nauwelijks iets regelen voor hun oude dag.

Uit het onderzoek blijkt dat bijna twee derde van de Nederlandse ondernemers minimaal tot en met zijn 65e jaar door zal werken en 14% geeft zelfs aan pas te stoppen wanneer zij ouder is dan 70 jaar zijn. En daarmee lijkt het erop dat verhogen van de pensioenleeftijd voor ondernemers nauwelijks speelt. Ondernemers werken gewoon door na hun 65e.

Jacques de Vos | BusinessCompleet.nl