ABCOUDE - Waarschijnlijk weet elke ondernemer wel dat hij het inkomensrisico tegen arbeidsongeschiktheid kan afdekken met een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV). Maar dat lijkt op een verkooppraatje van een verzekeraar. Gelukkig kan een ondernemer dat helemaal zelf bepalen. Jammer is wel dat hij die beslissing moet nemen op het moment dat hij nog kerngezond is. Probeer dan dat risico maar eens in te schatten.

Hoe een ondernemer het risico tegen arbeidsongeschiktheid kan afdekken staat allemaal netjes omschreven op de site van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In het kort komt het er op neer dat er voor een directeur-grootaandeelhouder (DGA) vijf manieren zijn:

1. U kunt zelf geld reserveren;
2. U kunt een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten;
3. U kunt een 'individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering tegen collectieve voorwaarden' afsluiten;
4. U kunt een vrijwillige Ziektewetverzekering en/of WIA-verzekering bij UWV afsluiten;
5. U kunt een beroep doen op de vangnetverzekering.

Nieuwste cijfers CBS
In het artikel Zo beperkt u de schade bij arbeidsongeschiktheid zijn deze vijf manieren nader uitgelegd. Maar u denkt misschien: dat zal mij niet gebeuren. Toch geven de cijfers u niet per se gelijk. Zo kwam het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vorige maand met de nieuwste cijfers over het aantal arbeidsongeschikten in Nederland.

En wat bleek? Voor het eerst in bijna zeven jaar is het aantal uitkeringen wegens arbeidsongeschiktheid weer iets toegenomen. In het laatste kwartaal van 2009 werden iets meer uitkeringen toegekend dan er werden beëindigd. De afgelopen twaalf maanden zijn er ruim 13.000 Wajongers en twintigduizend mensen met een WIA-uitkering bijgekomen, aldus het CBS. Oorzaak zou zij dat het effect van de strengere WIA lijkt te zijn uitgewerkt.

Verbondenheid met eigen bedrijf is heel groot
Maar deze cijfers gaan vooral over werknemers. En een DGA en/of zelfstandige is - anders dan een werknemer - zelf verantwoordelijk voor zijn bedrijf en voor de continuïteit van dat bedrijf. De DGA verschaft zowel de productiemiddelen (waarin hij normaal gesproken ook nog eens zwaar in heeft geïnvesteerd) als de arbeid zelf. Dus is de verbondenheid met de onderneming vanzelfsprekend heel groot. Daar past geen arbeidsongeschiktheid bij.

DGA is niet meteen arbeidsongeschikt
Daar komt nog bij dat - omdat er in de meeste ondernemingen verschillende taken zijn - een DGA bij een aantasting van het arbeidsvermogen niet meteen totaal arbeidsongeschikt hoeft te worden. Er is immers speelruimte om andere taken binnen het eigen bedrijf te vervullen.

DGA heeft ander gedragspatroon dan werknemer
Uit verschillende onderzoeken blijkt dan ook dat zelfstandigen bij arbeidsongeschiktheid vaak een ander gedragspatroon ontwikkelen dan werknemers in loondienst. Een ondernemer moet als het ware uit zijn bedrijf worden weggedragen voor dat hij erkent dat het - fysiek en/of mentaal - (voorlopig) niet zo goed meer met hem gaat.

Stoornis in verhouding mens-werk
Al zijn er natuurlijk ook overeenkomsten tussen zelfstandigen en werknemers. Want zowel voor zelfstandigen als werknemers ligt een stoornis in de verhouding mens-werk aan de basis van arbeidsongeschiktheid. En een beetje werknemer voelt zich ook verantwoordelijk voor het bedrijf. Zeker in het midden- en kleinbedrijf.

Comeback in eigen bedrijf
Uit een vorig jaar gehouden onderzoek van onderzoeksbureau Intomart GfK (onder 500 ZZP’ers en MKB’ers met maximaal 10 werknemers) blijkt dat zieke ondernemers massaal dromen van een comeback in hun eigen bedrijf. Dat bewijst nog maar eens de stelling dat de verbondenheid van een ondernemer met zijn bedrijf enorm is.

Enige hulp is welkom
De ondervraagde ondernemers willen het liefst (mochten ze onverhoopt ziek of arbeidsongeschikt raken) vooral snel weer starten met een eigen bedrijf. Wel zouden ze hierbij enige hulp en begeleiding waarderen. De ZZP'ers en MKB'ers verwachten – als ze ziek zouden worden - het meeste behoefte te hebben aan hulp bij wachtlijstbemiddeling (33%), het behouden van klanten (19%), fysieke en mentale coaching (10%) en loopbaanadvisering en outplacement (7%).

AOV is veel te duur
Uit het onderzoek kwam ook naar voren dat de meeste ondernemers er van uit gaan dat een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) te duur is. Ze gaan uit van een bedrag van meer dan 200 euro netto per maand. Toch blijkt dat in de praktijk over het algemeen lager te zijn. Daarnaast bieden verzekeraars vaak hulp bij re-integratie, zoals fysieke en mentale coaching, omscholing en zelfs bedrijfskundig advies. En dat weet lang niet elke ondernemer.

Hoeveel ondernemers?
Maar over hoeveel ondernemers hebben we het eigenlijk? Volgens cijfers van het CBS telde Nederland op 1 januari 2009 844 duizend bedrijven en instellingen. In ruim 471 duizend bedrijven en instellingen werkt slechts één werkzaam persoon. Dat wil zeggen dat bijna 56 procent van de bedrijven een eenmansbedrijf is.

Steeds meer bedrijven in Nederland
In de periode 2006–2009 steeg het aantal eenmansbedrijven met 32,6 procent. Het totaal aantal bedrijven nam in die periode met ruim 16 procent toe. De afgelopen drie jaar steeg het aantal bedrijven gemiddeld met 5 procent per jaar en het aantal werkenden op deze bedrijven met nog geen 2 procent. Dit betekent dat er ieder jaar minder mensen per bedrijf werkzaam zijn.

Steeds meer zakelijke dienstverlening
In 2008 werkten in 91 procent van alle bedrijven minder dan 10 personen, in 8 procent werkten tussen de 10 en 100 personen en in 1 procent 100 of meer personen. De meeste bedrijven waren actief in de industrie, de handel of de zakelijke dienstverlening. Ruim 40 procent van de totale groei in de afgelopen drie jaar is toe te schrijven aan de zakelijke dienstverlening. Deze groei was onafhankelijk van de bedrijfsgrootte, aldus het CBS.

Stevige cijfers
Terug naar de arbeidsongeschiktheid. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat minder dan de helft van de ondernemers een arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft. En dat terwijl uit cijfers van het CBS blijkt dat jaarlijks ongeveer 1 op de 10 ondernemers tijdelijk of langdurig arbeidsongeschikt raakt. Het ligt er natuurlijk ook aan in welke branche u werkzaam bent. De ene branche is kwetsbaarder voor ziekte en arbeidsongeschiktheid dan de andere. Maar toch, het zijn stevige cijfers. De keuze is gelukkig aan u.

Jacques de Vos | BusinessCompleet.nl