WAGENINGEN - Staatssecretaris Weekers van Financiën heeft eind 2011 aangekondigd dat er in de erfbelasting alsnog een overgangsregeling komt voor de zogenoemde gesplitste woningen; woningen die door ouders zijn overgedragen aan hun kinderen, maar waarbij de ouders in de woning blijven wonen. Die overgangsregeling is welkom, maar komt rijkelijk laat.

• Wetswijziging heeft veel belastingplichtigen afgeschrikt
• Fiscaal voordeel deels hersteld
• Overgangsregeling gunstig, maar wel te laat

Zie ook: Nieuw huwelijksvermogensrecht

Achtergrond
In het verleden hebben veel ouders hun woning overgedragen aan hun kinderen onder voorbehoud van het vruchtgebruik, een recht van gebruik en bewoning of een huurrecht. Eén van de redenen daarvoor was dat de verdere waardestijging van de woning bij het overlijden van de ouders niet in de heffing van successierecht zou worden betrokken.
Dat fiscale voordeel is de fiscus geruime tijd een doorn in het oog geweest. De wetgever heeft het ‘lek’ daarom per 1 januari 2010 gerepareerd. Sinds die datum wordt de waardestijging van de woning dus volledig met erfbelasting belast. Bij die reparatie heeft men echter geen overgangsregeling getroffen, zodat ook ‘oude’ gevallen volledig in de belastingheffing worden betrokken. Daardoor zou de volledige waardestijging die sinds 1964 is ontstaan, alsnog volledig worden belast als de langstlevende ouder op of na 1 januari 2010 zou overlijden!

Alsnog een overgangsregeling
Die terugwerkende kracht van de wetswijziging heeft veel belastingplichtigen afgeschrikt. Zij hebben – in overleg met hun adviseur – de splitsing van de woning ongedaan gemaakt om de dreigende belastingheffing alsnog te ontwijken. Zij hebben bijvoorbeeld afstand gedaan van het vruchtgebruik en zijn de woning vervolgens gaan huren, of hebben de bloot eigendom teruggekocht van de kinderen. Dat ging overigens niet geheel schadeloos: over die transactie was namelijk overdrachtsbelasting verschuldigd.

De kritiek op de terugwerkende kracht van de wetswijziging bleef echter groeien. In reactie daarop heeft de staatssecretaris eind vorig jaar in antwoord op Kamervragen aangegeven dat er alsnog een overgangsregeling zou komen. Die regeling zal kortgezegd inhouden dat de wettelijke regeling ongewijzigd blijft, maar dat de waardestijging die vóór 2010 is ontstaan buiten de belastingheffing wordt gelaten.

Gevolgen
De overgangsregeling is op zich natuurlijk goed nieuws voor mensen met een dergelijke gesplitste woning. Zij zullen blij zijn dat het oorspronkelijke belastingvoordeel alsnog (grotendeels) wordt bereikt. De tegemoetkoming is echter wrang voor belastingplichtigen die de splitsing enige tijd geleden ongedaan hebben gemaakt; achteraf bezien was die handeling namelijk onnodig.
Vervelend is ook dat de staatssecretaris in zijn bericht terloops ingaat op de wijze waarop de reparatiewetgeving zijns inziens moet worden toegepast. Daarbij geeft hij een zeer ruime uitleg aan die bepaling zodat er ineens veel meer situaties belast lijken te gaan worden dan aanvankelijk werd aangenomen. Feitelijk zijn alle situaties waarin ouders wonen in een huis van hun kinderen nu alsnog fiscaal verdacht, en dat zorgt uiteraard voor onrust.

Recent heeft de staatssecretaris overigens aangegeven dat de overgangsregeling ook zal gelden voor situaties waarin de langstlevende ouder inmiddels – na 31 december 2009 – is overleden. Als in zo’n situatie de aanslag erfbelasting al is vastgesteld, wordt het belastingbedrag op verzoek alsnog verlaagd. Toch is het verstandig om zo mogelijk – in situaties waarbij de aanslag pas kortgeleden is opgelegd – bezwaar tegen de aanslag te maken. Dat biedt een extra garantie dat de aanslag daadwerkelijk wordt verlaagd.

Advies nodig over erfbelasting?
Alfa heeft ruim dertig kantoren in heel Nederland. Er is dus altijd een kantoor bij u in de buurt. Het hoofdkantoor is gevestigd in Wageningen en is bereikbaar op 088 2531000. Voor meer informatie kijk op www.alfa-accountants.nl.

Bart Schuver | Alfa Accountants en adivseurs

(foto: © Nationale Beeldbank)