AMSTERDAM - In deze roerige tijden zijn steeds meer werkgevers genoodzaakt hun organisatie te reorganiseren. In deze column besteed ik aandacht aan de vraag of deze werkgevers bij het ontslaan van hun werknemers ook altijd verplicht zijn om een ontslagvergoeding te betalen. Dit is namelijk niet het geval als de werkgever succesvol een beroep doet op de 'Habe nichts'-exceptie.

Het staat een werkgever vrij om zijn organisatie zodanig in te richten als hij verkiest. Hij kan daartoe de noodzakelijke maatregelen nemen, zolang daarbij geen misbruik van omstandigheden wordt gemaakt. Als een bedrijf bijvoorbeeld in een ongunstige bedrijfseconomische situatie verkeert, dan kan het bedrijf er belang bij hebben om kostenbesparende maatregelen te nemen, waaronder het laten vervallen van bepaalde functies.

Als de economische situatie van het bedrijf zeer slecht is, kan de Kantonrechter verzocht worden om de arbeidsovereenkomst te ontbinden zonder toekenning van enige ontslagvergoeding. Voor de betrokken werknemers is dit extra vervelend: niet alleen verliezen zij hun baan, maar zij ontvangen daarnaast ook geen vergoeding om de toekomstige onzekere periode te kunnen overbruggen. Vandaar dat Kantonrechters zeer streng zijn bij het honoreren van de ‘Habe nichts’-exceptie.

Het beroep op de ‘Habe nichts’-exceptie is alleen te rechtvaardigen als toekenning van een vergoeding zou leiden tot faillissement of opheffing van de werkgever en daardoor de werkgelegenheid van andere werknemers in gevaar zou komen. De werkgever dient in dat kader de Kantonrechter te overtuigen – onder andere door middel van het overleggen van (financiële) stukken – dat de financiële situatie niet rooskleurig is en dat er als gevolg daarvan geen enkele ruimte is om aan de werknemer een vergoeding toe te kennen.

Bij de beoordeling van het verzoek laten Kantonrechters vaak meewegen of de werkgever inspanningen heeft verricht om de werknemer behulpzaam te zijn of te ondersteunen bij het vinden van een andere functie.

Mocht de Kantonrechter oordelen dat een beroep op de ‘Habe nichts’-exceptie niet kan slagen, dan kan echter wel op een andere manier rekening gehouden worden met de financiële situatie van het bedrijf. De Kantonrechter behoudt namelijk altijd de mogelijkheid om een lagere vergoeding toe te kennen dan de vergoeding waarop de werknemer bij een normale reorganisatie recht zou hebben.

Maaike Roet | KemmersRoet Advocaten