ABCOUDE - Een algemeen wettelijke regeling voor de opzegging van overeenkomsten tussen bedrijven onderling en tussen bedrijf en klant bestaat niet. Tenminste als er niets is afgesproken. Dat wil niet zeggen dat u de samenwerking zomaar kunt opzeggen.

“Als een bedrijf een overeenkomst wil opzeggen, met een klant of een ander bedrijf, dan moet dat netjes gebeuren. Pak dus het contract erbij en kijk wat is afgesproken. Is het bijvoorbeeld wel mogelijk om de overeenkomst op te zeggen of is dit uitgesloten?” Aan het woord is advocaat mr. M.C.L. Roet van KemmersRoet Advocaten. “Iemand moet altijd kijken naar wat de basis was van de verhouding tussen partijen. Die basis kleurt natuurlijk de manier waarop een samenwerking opgezegd kan worden. Wees voorzichtig en vooral redelijk,” aldus mr. Roet.

Redelijke opzeggingsgrond en opzegtermijn
Dat blijkt ook uit de rechtspraak. Daarin komt namelijk naar voren dat een redelijke opzeggingsgrond en een redelijke opzegtermijn vaak doorslaggevend zijn bij de beantwoording van de vraag of opzegging mogelijk is. Dit schrijft mr. M.H. Visscher van DVDW Advocaten in Vennootschap & Onderneming (nr. 6, juni 2007).

Geen regeling voor duurovereenkomsten
Een algemeen wettelijke regeling voor de opzegging van duurovereenkomsten bestaat niet. Wel gelden er bijvoorbeeld wettelijke opzegbepalingen voor de opzegging van arbeids- en huurovereenkomsten

Inhoudelijk gesprek
Van een goede klant of businesspartner neemt u vanzelfsprekend niet zomaar afscheid. Dat doet u met een inhoudelijk gesprek.

In dat gesprek kunt u proberen om samen naar een redelijke opzegtermijn te zoeken. Ook kunt u bijvoorbeeld evalueren wat er fout en goed ging. Voor u kan die informatie ook nog eens van groot belang zijn om uw prestaties te verbeteren. En de klant/businesspartner kan al zijn eventuele frustraties kwijt.

Wat is een duurovereenkomst?
Maar wat wordt eigenlijk verstaan onder een duurovereenkomst? Volgens de rechtspraak is een duurovereenkomst een overeenkomst voor onbepaalde tijd, zoals een distributieovereenkomst, een onderhouds- en serviceovereenkomst, maar ook de overeenkomst van opdracht.

En wanneer geldt die overeenkomst dan?
Een duurovereenkomst geldt bijvoorbeeld als partijen een reeks van prestaties zijn aangegaan die zich over een langere tijd heeft uitgestrekt. Belangrijk daarbij is of er sprake is van een zogenoemde bestendige handelsrelatie. En of partijen in een contractuele relatie tot elkaar zijn gekomen.

Zonder afspraken
Het komt regelmatig voor dat partijen een duurrelatie zijn aangegaan zonder afspraken schriftelijk vast te leggen over de beëindiging en de duur van hun relatie. De relatie is als het ware in de loop van de tijd zo gegroeid. Maar ook komt heel veel voor dat partijen wel een schriftelijke overeenkomst zijn aangegaan, maar dat ze geen afspraken over de beëindiging en de duur hebben vastgelegd. In beide gevallen wordt dan toch aangenomen dat men een duurovereenkomst is aangegaan voor een onbepaalde tijd.

Tegenstrijdig?
Als er geen wettelijke grond aanwezig is voor ontbinding van een overeenkomst
en de partijen niets zijn overeengekomen over de duur en de beëindiging van die overeenkomst, dan moet je naar de rechter om uit te vinden of opzegging van de overeenkomst door een van de partijen mogelijk is. Volgens mr. Visscher levert de bestudering van de rechtspraak hierover een nogal tegenstrijdig beeld op.

Vijf aspecten die een rol spelen
Ondanks die tegenstrijdigheid zijn in de rechtspraak toch wel aspecten te benoemen die een rol spelen bij de opzegging van duurovereenkomsten. Dat wil zeggen: als hierover niets is afgesproken. De rechtspraak let daarbij in het bijzonder op:
De opzeggingsgrond;
De redelijke opzegtermijn;
De verlenging van de opzegtermijn;
De financiële compensatie;
De aanvullende schadevergoeding.

De opzeggingsgrond
Een algemene regel over dat duurovereenkomsten altijd rechtsgeldig zijn en zonder grond kunnen worden opgezegd, bestaat niet op grond van de rechtspraak van de Hoge Raad. De vraag of opzegging van een overeenkomst mogelijk is, wordt beantwoord aan de hand van de redelijkheid en billijkheid. En er wordt gekeken naar de omstandigheden. Precies zoals mr. Roet al eerder aangaf in dit artikel.

Zwaarwegende grond en geen ongeoorloofd doel
In de rechtspraak wordt gesproken over een redelijke en/of voldoende zwaarwegende grond voor opzegging. Denk hierbij aan de lange duur van de relatie en de aard van de overeenkomst. Ook komt naar voren dat de opzegging geen ongeoorloofd doel mag hebben en dat er bovendien geen onjuiste feiten aan ten grondslag mogen liggen.

Redelijke opzegtermijn
Het kan dus zijn dat voor een rechtsgeldige opzegging een voldoende zwaarwegende grond vereist is. In dat geval moet ook een redelijke opzegtermijn in acht worden genomen.

Duur van de overeenkomst
Daarnaast blijkt dat de duur van de overeenkomst en het monopolie van de opzeggende partij en rol speelt. Maar ook het vertrouwen dat de opgezegde partij heeft in het voortduren van de relatie speelt een rol. De relatie moet dan daarover wel een fatsoenlijke periode van tevoren worden ingelicht. Ook kan het van belang zijn of er investeringen zijn gedaan door de opgezegde partij. Is dat het geval dan dient die in een opzegtermijn te worden verdisconteerd.

Uitwijkmogelijkheden
Het kan ook de vraag zijn of de opgezegde partij gebruik kan maken van uitwijkmogelijkheden om de teruggang in haar omzet op te vangen. En ook hierbij spelen de reden voor opzegging en de aard van de overeenkomst een rol. Deze omstandigheden spelen vooral een rol bij het bepalen van de lengte van de opzegtermijn. Deze moet immers redelijk zijn. Hier moeten de wederzijdse belangen van beide partijen worden afgewogen.

De verlenging van de opzegtermijn
Indien een te korte opzegtermijn in acht is genomen, kan de opgezegde partij zich tot de rechter wenden en een verzoek indienen voor een langere opzegtermijn. Dat is niet in alle gevallen het meest wenselijk. Bijvoorbeeld als er spanningen tussen partijen zijn ontstaan naar aanleiding van de opzegging. Een verzoek tot verlenging wordt niet altijd toegewezen. Het komt wel voor dat een opzegtermijn wordt omgezet in een vergoeding.

De financiële compensatie
Soms ontstaat er een verplichting voor de opzeggende partij tot het betalen van een vergoeding van de schade die de opgezegde partij lijdt. Dit moet de opgezegde partij dan wel lijden als gevolg van het niet in acht nemen van de redelijke opzegtermijn. Voor het berekenen van de schade moet zo nauwkeurig mogelijk worden vastgesteld wat er zou zijn gebeurd als de opzeggende partij een redelijke opzegtermijn in acht zou hebben genomen.

De aanvullende schadevergoeding
Ten slotte wordt in uitzonderingsgevallen in de rechtspraak een verplichting tot het betalen van aanvullende schadevergoeding aangenomen. Dit kan zelfs als de opzeggende partij een redelijke opzegtermijn in acht heeft genomen. Een aanvullende schadevergoeding kan zich bijvoorbeeld voordoen als de opgezegde partij in alle redelijkheid verwachtte dat de overeenkomst zou voortduren en een omvangrijke investering heeft gedaan, die zij nog geheel niet heeft kunnen terugverdienen.

Redelijkheid en billijkheid
En mr. Roet benadrukt het nog maar eens: “Als de samenwerking langere tijd heeft geduurd en er is niets overeengekomen over de beëindiging daarvan, dan is het altijd verstandig om er samen te proberen uit te komen. Misschien moet die opzegtermijn wel een half jaar duren. En in sommige gevallen zou ik zelfs aanraden om de kosten te delen.”

De redelijkheid van die redenering wordt nog eens onderstreept door de rechtspraak. Want in alle gevallen moet de vraag of opzegging van een duurovereenkomst mogelijk is - als partijen hierover niets hebben afgesproken - worden beantwoord aan de hand van de redelijkheid en billijkheid.

Jacques de Vos | Businesscompleet