AMSTERDAM - Kredietcrisis, Amerikaanse toestanden, omvallende hypotheekverstrekkers. De gevolgen voor, met name, de Amerikaanse huizenbezitters horen en zien we dagelijks terug in de verschillende media. Maar hoe werkt het in Nederland? De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) geeft antwoord op veelgestelde vragen over hypotheken.

GEDRAGSCODE
1. In de Verenigde Staten zijn huizenbezitters de dupe geworden van te hoge hypotheken. Is zoiets ook mogelijk in Nederland?
In de VS zijn leningen verstrekt aan mensen zonder inkomen. Nederlandse banken hebben zelf een gedragscode hypotheken opgesteld; op grond van deze gedragscode is de hoogte van de hypotheek gemaximeerd en afhankelijk gesteld van inkomen en rente. Hypotheekverstrekking louter op basis van toekomstverwachtingen, is dus niet mogelijk. In de VS zijn bovendien veel mensen in de problemen gekomen doordat hun variabele rente plotseling omhoog schoot. De gedragscode bevat ook een buffer in verband met renteschommelingen.

2. Kennen andere landen ook dergelijke regels over maximale kredietverstrekking?
Sommige landen kennen algemeen gestelde regels over verantwoord leengedrag. Geen enkel ander land heeft deze normen echter zo nauwkeurig ingevuld. Mede door de ontwikkelingen in de VS is het onderwerp ‘ verantwoord lenen’ echter wel nadrukkelijker op de agenda gekomen. Zo beziet de Europese commissie momenteel hoe de consument beschermd kan worden tegen te hoge woonlasten. Nederlandse financiers hebben dit onderwerp dus al geregeld in de gedragscode.

3.

Worden starters en minima niet van hypotheken uitgesloten door de gedragscode hypotheken?
Het is voor starters en mensen met een laag inkomen niet altijd eenvoudig om een huis te kunnen betalen, zeker niet in bepaalde regio’s in de Randstad. Dit is echter in de eerste plaats een gevolg van hoge prijzen op woningmarkt en betreft niet zozeer de hypothekenmarkt. De oplossing ligt volgens de NVB dan ook niet in het verstrekken van torenhoge hypotheken aan starters; dit jaagt huizenprijzen bovendien alleen maar verder op. Wel kan het zijn dat starters in bijzondere omstandigheden meer kunnen lenen dan strikt genomen is toegestaan volgens de normen, bijvoorbeeld bij een perspectief op salarisstijgingen in de toekomst.

4. Ik heb geen vast dienstverband; is het dan voor mij toch mogelijk om een hypotheek te krijgen?
Ja, de gedragscode staat ook open voor mensen zonder vast inkomen. Als u geen vaste dienstbetrekking heeft, bijvoorbeeld omdat u werkt als freelancer, zelfstandige ondernemer of contractant, zal de bank bepalen welk deel van uw inkomsten een vast en bestendig inkomen heeft. Op basis daarvan kan dan een hypotheek worden verstrekt.

5. Kan iedereen een hypotheek krijgen?
De beslissing over uw aanvraag voor een woningfinanciering mag niet zijn gebaseerd op willekeur. Wat telt bij deze beslissing is het antwoord op de vraag of u naar alle waarschijnlijkheid aan uw financile verplichtingen uit hoofde van de financiering kunt (en zult) voldoen. De factoren die dit bepalen zijn: uw financile positie, uw moraliteit (waaronder uw betalingsmoraliteit) en de waarde van de aangeboden zekerheden zoals uw woning. Factoren als ras, geslacht of hetero- of homoseksuele geaardheid mogen geen rol spelen bij het nemen van een beslissing over de aanvraag door de hypothecair financier. Dit hebben de banken binnen de Gedragscode Hypothecaire Financieringen nog eens expliciet vastgelegd.

6. Wat gebeurt er met banken die de gedragscode niet naleven?
De gedragscode is een vorm van zelfregulering. Directe middelen zoals boetes, dwangsommen horen daar niet bij. De NVB spreekt partijen echter wel aan op eventuele niet-naleving. Daarnaast ziet de Autoriteit Financile Markten (AFM) toe op verantwoorde kredietverlening aan klanten. De normen uit de code vormen daarbij een belangrijke basis voor de AFM. Onverantwoord hoge hypotheekverstrekking kan zelfs leiden tot boetes opgelegd door de AFM.

HYPOTHEEKPRODUCTEN
7. Aandelenbeurzen staan momenteel fors in de min. Betekent dat niet dat mensen met een effectenhypotheek nu ernstig in de problemen zijn?
Bij een effectenhypotheek staat tegenover de hypothecaire lening een som geld ter belegging. Uit dit belegde bedrag dient de hypothecaire lening aan het einde van de looptijd te worden afgelost. Een daling van de koersen is misschien niet leuk, maar vormt zeker geen reden tot grote ongerustheid in verband met de aflossing van uw hypotheek. Ten eerste gaat het om de waarde van uw belegging op het moment van aflossing van de hypotheek, aan het einde van de rit dus. Ten tweede hebt u uiteraard uw huis nog als onderpand voor de hypotheekschuld. Ook bij een effectenhypotheek zijn dus voldoende zekerheden ingebouwd voor aflossing van de schuld. Ondanks de tegenvallende beursresultaten hoeft u aan het einde van de rit dus niet te kort te komen.

8. Ik heb nu een beleggingsverzekering; kan ik ook via de bank vermogen opbouwen t.b.v. mijn eigen woningschuld?
Jazeker, sinds 1 januari 2008 bieden diverse banken producten aan waarmee fiscaal gefaciliteerd vermogen kan worden opgebouwd voor pensioen en aflossing eigen woningschuld. Om fiscale voordelen te kunnen genieten bent u daarom nu niet meer uitsluitend aangewezen op verzekeringsproducten

9. Wordt het voor mij mogelijk om te zien wat de kosten zijn van verschillende hypotheken?
De NVB hecht aan transparantie voor de klant. Dit betekent geen lawine papier, maar gerichte informatievoorziening zodat de klant weloverwogen een keuze kan maken uit verschillende hypotheken. Deze transparantie zou volgens de NVB moeten gelden voor lle hypotheken: het valt immers voor een klant niet uit te leggen dat hij bij de ene soort hypotheek wel en bij de andere niet kan zien wat de hypotheekadviseur verdient.

10. Omdat we jaren geleden ons huis al hebben gekocht, is er inmiddels een flinke overwaarde opgebouwd. Kunnen we deze verzilveren?
Vooral de wat oudere huizenbezitters zijn vaak zowel ‘steenrijk als straatarm’. Enerzijds hebben ze een forse overwaarde op hun huis, daarnaast hebben ze bijvoorbeeld een vrij laag pensioeninkomen. Vooral voor deze groep kan het aantrekkelijk zijn de overwaarde op hun huis te kunnen verzilveren. Sommige banken bieden hiertoe nu al zogenaamde ‘opeethypotheken’ voor consumenten. Indien u genteresseerd bent verwijzen we u graag naar uw bank voor de voorwaarden.

Bron: Nederlandse Vereniging van Banken