ABCOUDE – Op het jaarcongres van de Kamer van Koophandel gisteren, nam een parade van prominenten de kans om hun verhaal te doen over het huidige ondernemersklimaat. De ING bank, de VVD-voorzitter Ivo Opstelten, de Universiteit van Amsterdam, de KvK zelf én de staatssecretarissen Frank Heemskerk en Jan Kees de Jager presenteerden hun visie over het thema ‘de regio als motor van de nationale economie’. Alhoewel de sprekers vooral spraken over ondernemerschap tijdens de kredietcrisis.

Zie ook: Ondernemers bereiden zich slecht voor op kredietaanvraag

Frans Van Steenis: Record aantal nieuwe ondernemers
Directeur Frans van Steenis van de Kamer van Koophandel Nederland wees op de meer dan 107.000 ondernemers die in 2008 een bedrijf zijn begonnen. Daarmee was het een topjaar. Een steeds groter deel van inmiddels 89 procent van die nieuwe ondernemers is zzp’er. Van Steenis besteedde nog even extra aandacht aan de toename van het aantal 60-plussers dat met een onderneming is begonnen, met maar liefst 15 procent. Hij prees het beleid van zowel de eigen KvK als van het ministerie van Economische Zaken, dat tot deze stijging moet hebben geleid.

Jan Kees de Jager: Kabinet doet veel voor ondernemers
De staatssecretaris van Financiën weet uit eigen ervaring dat een ondernemer altijd de eerste is die economische klappen voelt. Als staatssecretaris heeft hij veel belastingen kunnen verlagen en regelgeving kunnen afschaffen, vindt hij.

In geuren en kleuren vertelt hij over zijn avonturen met de overname van Fortis en zijn bezoek aan de G20. “Het is vooral belangrijk te strijden tegen het opkomend protectionisme. Nederland wordt door de crisis hard getroffen, omdat wij relatief sterk afhankelijk zijn van de wereldhandel.

De overheidsfinanciën verslechteren snel. Alleen al dit jaar zijn er 40 miljard minder belastingopbrengsten. Met de automatische stabilisatoren blijft het kabinet wel geld uitgeven om de economie te herstellen. Daarnaast heeft het kabinet besloten tot een ondernemersvriendelijk pakket van crisismaatregelen, zonder belastingverhogingen.

Arnoud Boot: Herstel komt met vallen en opstaan
Hoogleraar Corporate Finance en Financiële Markten Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam vertelt in zijn speech over de tekortkomingen van de economische wetenschap waar het gaat om het voorspellen van economische crises. “De wetenschap weet heel veel, vooral achteraf." Maar economische crises laten zich niet goed in modellen vangen als gevolg van het coördinatieprobleem: de onvoorspelbaarheid van het omslagmoment in de markt. Boot gelooft niet in een ordelijk herstel van de economie, het zal eerder met vallen en opstaan gaan.
Het onderwijs merkt op dat de meningen veranderen. Was het tot voor kort in bepaalde kringen bon ton om kritiek te leveren op de mate waarin de theorieën van Keynes centraal stonden in het economisch onderwijs, nu roept juist iedereen om Keynes.
Boot vindt dat de overheid gebruik moet maken van het gevoel van urgentie dat deze crisis kweekt onder de bevolking. “Er is nu draagvlak, er is nu de kans om harde maatregelen te nemen die de economie en de overheidsfinanciën op de middellange termijn versterken.

Karien van Gennip: ING is open voor zaken
De voormalige staatssecretaris werkt sinds ruim een half jaar voor ING en maakt daar de kredietcrisis van dichtbij mee. De door economen van ING voorspelde economische krimp van 3,3 procent in dit voorjaar heeft zij nog nooit meegemaakt. Ze is blij dat de reactie van beleidsmakers nu anders is dan in de jaren dertig. “Toen ging de hand op de knip, toen reageerden monetaire autoriteiten te laat, toen gingen de grenzen dicht. Nu wordt er beter gereageerd. Ik vertrouw er op dat het niet zo ernstig wordt als toen.
Van Gennip somt een aantal maatregelen van de banken op, die in grote lijnen overeenkomen met de aanbevelingen van de Commissie Maas.

“Wij zijn open voor zaken’, zegt ze namens ING. “Wij verlenen kredieten aan bedrijven. Er is wel iets veranderd. We krijgen nu kwalitatief slechtere aanvragen, omdat de ondernemer de hand op de knip houdt. We krijgen nu minder aanvragen van ondernemers die groei willen financieren, en meer aanvragen van ondernemers die geld nodig hebben om de recessie door te komen.

Ivo Opstelten: Waak voor protectionisme, staatsbemoeienis en nationalisme
“Het verhaal van de staatssecretaris vinden wij volstrekt onvoldoende, bast de partijvoorzitter van de VVD als hij na De Jager het woord neemt. Opstelten hoopt dat de kredietcrisis het sluitstuk is van een decennium van pessimisme dat begon met de terroristische aanslagen van 2001. Hij herinnert zich de optimistische tijd die daaraan vooraf ging, met de vreedzame overwinning van de liberale democratie op het communisme in 1989, de samenwerking tussen liberalen en socialisten in het Paarse kabinet en de 38 zetels die de VVD toen had in de Kamer. “Nu krijgen liberalen de schuld van de kredietcrisis, de milieuproblematiek, het morele verval en wij zouden niet naar de gewone man luisteren. Wij worden vals beschuldigd!, aldus Opstelten.
Opstelten ziet drie gevaren die ondernemers op dit moment bedreigen: protectionisme, meer staatsbemoeienis en nationalistische sentimenten. De VVD-partijvoorzitter waarschuwt dat als deze krachten de overhand krijgen, er straks gras groeit op de kades van Rotterdam.

Frank Heemskerk: KvK moet op kosten letten
“Ik ben zeer vereerd dat ik een boekje in ontvangst mag nemen op dit partijcongres van de VVD, grapt staatssecretaris van Economische Zaken Frank Heemskerk (PvdA). Het boekje had hij zojuist uit handen van voorzitter Frans Lavooij van de Kamers van Koophandel gekregen.
Heemskerk wijst op de noodzaak de Kamers van Koophandel beperkt in aantal te houden, en de tarieven laag. De samenwerking in een aantal Kamers kan nog beter. Hij roept de bestuurders van de Kamers op om op de kosten te blijven letten: “Ik ben degene die u moet verdedigen in de Tweede Kamer.
Heemskerk is blij met de groei van het aantal zzp’ers. “Zzp’ers zijn prima, vooral als ze kunnen doorgroeien naar ondernemers met personeel. Hij wil de drempel om personeel aan te nemen verkleinen.

Frans Lavooij: Small is beautiful
Lavooij refereert in zijn speech aan het startersonderzoek, waaruit blijkt dat ondernemers nog steeds positieve redenen hebben om te starten. “Het gaat als altijd om kansen zien en kansen grijpen. Lavooij ziet een verandering in Nederland als land van multinationals. “Deze verliezen aan kracht, grote banken willen kleiner worden, het ondernemerschap is een steeds aantrekkelijker perspectief. Small is beautiful. Je zou kunnen zeggen dat het niet meer draait om bolwerken, maar om netwerken.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl