ABCOUDE - Dankzij informatie- en communicatietechnologie is het steeds beter mogelijk om te werken buiten de reguliere werktijd en/of op een andere plaats dan de werkplek. Ook is het nu eenvoudig om overal en altijd bereikbaar te zijn via mobiele telefoon en e-mail. Hierdoor vermengen werk en priv. Maar hoever gaat dat, en wat doet dat met ons?

EPN | Platform voor de informatiesamenleving deed samen met het Tilburgse universitaire onderzoeksbureau CentERdata onderzoek onder een representatieve groep Nederlanders. Zij wilden ondermeer weten of de vermenging van werk en priv bijdraagt aan het plezier in het werk, of juist aan stress en overbelasting, en of het mensen dwingt tot het nemen van maatregelen om priv en werk gescheiden te houden.

Flexibeler werken
Duidelijk is dat steeds meer werkgevers en werknemers flexibeler gaan werken. Daar zijn drie redenen voor te noemen. Ten eerste wordt Nederland geplaagd door files en is flexibel werken een remedie tegen tijdverlies. Ten tweede is Nederland een kennisland. Productiewerk wordt steeds meer uitbesteed aan lagelonenlanden. Hierdoor doen steeds meer Nederlanders werk dat voor flexibilisering in aanmerking komt. Een derde reden is de maatschappelijke roep om ICT in te zetten om het combineren van werk en priv te vergemakkelijken.

Bereikbaarheid
Uit het onderzoek blijkt dat inmiddels 75% van de werknemers buiten werktijd bereikbaar is via e-mail en/of telefoon. Verder blijken degenen die bereikbaar zijn gemiddeld 1000 bruto meer te verdienen dan degenen die niet bereikbaar zijn.

Met deze bereikbaarheid wordt doorgaans omzichtig omgesprongen. Minder dan 20% wordt daadwerkelijk tijdens werkdagen buiten werktijd gebeld. In het weekend is dat minder dan 10%, in vakanties 4%.

Thuiswerken
Op dit moment werkt nog slechts 11% van de werknemers n of meerdere dagen per week binnen werktijd thuis. Een kwart van de beroepsbevolking reageert positief op de stelling dat hij of zij meer plezier heeft in het werk door overal en op elk tijdstip te kunnen werken. 28% is hier negatief over.

Vermenging werk en priv
Meer dan de helft (53%) neemt actief maatregelen om vermenging van werk en priv in goede banen te leiden. Ze zetten de telefoon uit (22%), beperken het lezen van e-mail tot een vast moment (24%), nemen verschillende e-mailboxen (20%), verschillende telefoons (10%) of melden op voicemail of in e-mail wanneer ze vrij zijn (10%).

Kennisland
Het staat vast dat Nederland steeds meer een kennisland wordt. Kenniswerk is op dit moment 40% van al het werk dat in Nederland wordt gedaan. Uit onderzoek dat McKinsey in 2006 deed, blijkt dat dit zal stijgen naar 80%. Mensen werken in een kenniseconomie op allerlei plekken, in allerlei verbanden (met klanten, collega’s, andere experts). Er wordt een beroep gedaan op de unieke combinatie van ervaring en kennis van kenniswerkers. De persoonlijke betrokkenheid en het oordeel van werknemers staat centraal.

Productiviteit
Publicaties over de productiviteit van kenniswerkers laten zien dat innovatie van kenniswerk belangrijk is. Gezien het groeiende belang van de kenniswerkers zal hun productiviteitsstijging in de toekomst onze welvaart grotendeels bepalen. Productiviteit zal stijgen wanneer we er in slagen kenniswerkers te motiveren en te inspireren en hen mogelijkheden bieden hun werk daar te doen waar dat het beste kan worden gedaan, met de mensen die daarbij nodig zijn. Dat kunnen klanten zijn, collega’s of misschien vakgenoten (denk aan gezamenlijke ontwikkeling van allerlei open-source toepassingen). Het kantoor zal daarbij een steeds kleinere rol spelen: die ontmoetingen vinden plaats op allerlei plaatsen. Ook is het van groot belang dat kenniswerkers goed in hun vel zitten: creatief, uitgerust, gemotiveerd, uitgedaagd.

Overal samenwerken
EPN bepleit meer aandacht voor het vergroten van de productiviteit van kenniswerkers en de sociale gevolgen daarvan. Hoe geeft u leiding aan kenniswerkers, hoe ziet een optimale werkomgeving er uit? Ook allerlei technische ontwikkelingen zijn noodzakelijk zoals nieuwe mogelijkheden om ook op afstand voeling te houden met collega’s, leidinggevenden en projecten, zonder direct aanwezig te zijn. Intelligentie om er voor te zorgen dat iemand die zich moet concentreren niet wordt gestoord of iemand die thuis in gesprek is niet wordt onderbroken. Kantoorgebouwen zullen moeten worden aangepast op de nieuwe manieren van werken: meer ruimte voor ontmoeten, creatief samenwerken. Ook zullen er meer mogelijkheden komen om op allerlei plaatsen buiten het vaste kantoor samen te werken en te overleggen. Deze ontwikkelingen staan nu nog in de kinderschoenen.

Rikco Pardoen | Businesscompleet