ABCOUDE - Als u als ondernemer een afbeelding van iemand op uw site wilt plaatsen, dan heeft u te maken met de rechten van de geportretteerde. Dit heet het portretrecht. Daarnaast heeft u te maken met het auteursrecht van de fotograaf. En dan is er ook nog eens het copyright. Het is dus niet verstandig om zo maar een foto van internet te plukken en die op uw site te plaatsen. Lesley de Beer, directeur van de Nationale Beeldbank legt uit hoe het zit.

“De meeste ondernemers denken als ze een beeld nodig hebben voor hun site: copy, paste en klaar. Makkelijk snel en goedkoop. Maar op een beeld zit ook copyright/RM.” Aan het woord is Lesley de Beer, de directeur van de Nationale Beeldbank. “Er bestaan zelfs stockbureaus die het wereldwijde web afscannen of hun stockfoto’s op websites staan waarvan ze geen verkooprecord hebben. Mocht dat het geval zijn, dan krijg je de rekening plus boete gepresenteerd en die liegt er niet om. Er zijn boetes van enkele honderden tot duizenden euro’s. En als het om portretrecht gaat, kan het ook nog leiden tot een rechtszaak.”

De Nationale Beeldbank is een fotostockbureau met meer dan 1 miljoen beelden in voorraad. Het klantenbestand van de nationale Beeldbank bestaat uit meer dan 9.000 Nederlandse en internationale bedrijven, van bijvoorbeeld de stukadoor die een website begint tot de Top 500 bedrijven.

Het zijn voornamelijk uitgeverijen van tijdschriften, kranten, websites en bedrijven in de reclame- en marketingindustrie die gebruik willen maken van de beelden van de National Beeldbank. Dat kan al voor minder dan tien euro.

Er zijn ook sites die gratis stockfoto’s aanbieden. Wat zijn de voor- en nadelen daarvan?
De Beer: “Er zijn sites die beweren dat ze gratis beeld hebben. Maar in werkelijkheid zit er altijd een addertje onder het gras. Het zijn of spambedrijven of bedrijven die u via dat zogenoemde gratis beeld proberen te verleiden tot het aankopen van dure beelden. Ook zijn het vaak foto’s van Amerikaanse of Oostblok fotomodellen waarvoor de beeldrechten niet zijn geregeld. Dus loopt u de kans uiteindelijk een keer een fikse naheffing te krijgen”.

Wanneer krijgt een ondernemer te maken met portretrecht?
“Dat is vrij simpel. Als een ondernemer een beeld gebruikt in een commerciële uiting met daarop herkenbare personen, moet het portrecht geregeld zijn. Eigenlijk zijn er twee type foto’s: Royal Free (rechtenvrij) over het algemeen te gebruiken voor advertenties, presentaties, verpakkingen, redactionele lay-outs en dergelijke. En Right Managed (rechtbeschermende beelden). In tegenstelling tot Royalty Free kan een iemand bij Right Managed het beeld beperkt gebruiken. De prijs wordt dan vaak opgesteld op basis van de oplage, het verspreidingsgebied en de grootte van het beeld.”

Zijn er veel misverstanden over portretrecht?
“Ja, er zijn genoeg fotografen, redacteuren, designers die niet exact weten wat portretrecht inhoudt. Het is ook een lastig onderwerp waarbij soms simpele logica al kan helpen om een goede afweging te maken. Bij een redactioneel artikel kan veel, alleen moet men letten op de context van het verhaal waarin iemand de foto plaatst. De geportretteerde kan namelijk een redelijk belang hebben en schade ondervinden in zijn of haar privéomgeving door de publicatie.”

“Bij een commerciële uiting moet men goed opletten als men mensen gaat afbeelden. Het is verstandig na te gaan of het portretrecht is geregeld door middel van een model release. Hierin geeft de geportretteerde toestemming voor de publicatie van zijn/haar portret en ziet daarmee af van enige gerechtelijke procedures e.d.”

Hoe zal het in de toekomst gaan met portretrecht?
“Als we Amerika moeten geloven - ook al kijk ik daar liever niet naar - is er al portretrecht op een huisdier. In Nederland horen we ook al vaker mensen praten over property release. Dat wil zoveel zeggen als dat een foto van een huis, boerderij of kas niet zomaar gebruikt kan worden in publicaties. Ook zullen er waarschijnlijk ideeën ontstaan met het kopen van foto’s door consumenten voor Facebook, Hyves en ander consumentensites zonder commerciële intenties. Er zal dus een soort van afrekenmodel komen zoals iTunes maar dan op het gebied van foto’s.”

Jacques de Vos | BusinessCompleet.nl