ABCOUDE - U kunt veel geld verdienen met het gratis weggeven van producten. Dat is de stelling van Chris Anderson, hoofdredacteur van Wired, in zijn boek Free, the Future of a Radical Price. In het boek legt Anderson uit hoe de gratis economie werkt, en hoe u er als ondernemer aan kunt verdienen.

We zijn er de afgelopen jaren aan gewend geraakt dat we - vooral via internet - steeds meer producten gratis kunnen krijgen. Nieuws en achtergronden komen in geschreven vorm, soms met beeld en geluid, gratis op ons af. Professionele informatie krijgt u via sites als BusinessCompleet.nl. Persoonlijke en professionele contacten worden onderhouden via sociale netwerksites. Wikipedia is de encyclopedie voor iedereen, YouTube schenkt ons muziek en beeld, en Google vindt voor ons bijna alles wat op het internet staat. Allemaal zonder u een rekening te sturen.

Leven van reclame
Dat wil niet zeggen dat er niet ergens, door iemand wordt betaald. Een groot deel van het internet bestaat van advertentie-inkomsten. Google hangt geen prijskaartje aan zijn zoekresultaten, maar verdient miljarden aan reclame.
Wikipedia bestaat van de gifteneconomie: het is een gemeenschapsproject waaraan iedereen bijdragen kan leveren zonder daarvoor betaald te krijgen. De onbezoldigde medewerkers van de encyclopedie leveren hun - kwalitatief uitstekende - bijdragen voor de eer, de naamsbekendheid en de zelfexpressie.

Goedkope hardware
Het is mogelijk dankzij de prijsdaling aan de hardwarekant van het internet, die tegelijkertijd steeds meer capaciteit kan verwerken.

De kostprijs van het verspreiden van informatie via internet is hierdoor laag en daalt bovendien. Het leveren van een informatieproduct aan een grotere groep is nog maar nauwelijks duurder dan aan een kleine groep. Zo wordt het aantrekkelijk om massa te creren in de gebruikersaantallen. Dat voordeel wordt doorgegeven aan de consument.

Breedbandverbinding cadeau bij gratis e-mailadres
Neem het e-mailadres. Moest daar vroeger voor betaald worden, nu bieden ondermeer Hotmail en Gmail dit gratis aan. Daarbij wordt de opslagruimte in de gratis online mailboxen steeds groter. Yahoo doet zijn gratis e-mailgebruikers in de VS er zelfs een breedbandverbinding cadeau bij.

300 miljard
Volgens Chris Anderson heeft de gratis economie de toekomst. Nu al gaat er volgens zijn berekening wereldwijd 300 miljard dollar per jaar in om. Dat is het bruto binnenlands product van een flink land.

Gillette
Nieuw is het idee van gratis beslist niet. In zijn boek noemt Anderson het voorbeeld van King Gillette, afkomstig uit het Amerikaanse Boston, aan het einde van de negentiende eeuw. Op veertigjarige leeftijd was King een gefrustreerde uitvinder, een bittere antikapitalist en een verkoper van flessendoppen met een kurkrand. Zijn baas van de flessendoppenfabriek had n advies: vind iets uit dat de mensen gebruiken en daarna weggooien.

Scheermesjes
King Gillette kreeg zijn inval toen hij zich scheerde met een conventioneel mes dat zo bot werd dat het niet meer kon worden geslepen. Wat nu, als je het scheerblad van een dunne metalen strook maakt? Zodat de mannen het mes niet meer hoeven te onderhouden, maar kunnen weggooien als het bot wordt? Na een paar jaar experimenteren met het metaal was het veiligheidsscheerapparaat met wegwerpmesjes geboren.

Freebee marketing
Het succes bleef aanvankelijk uit. In 1903, het eerste jaar, verkocht Gillette welgeteld 51 scheerapparaten en 168 mesjes. In de jaren daarna probeerde Gillette elke marketingtruc die hij kon verzinnen. Een deel van zijn tactieken zouden later de soortnaam Freebee Marketing krijgen. Gillette stopte overal zijn scheerapparaten bij. Banken hadden de Save & Shave-acties: waarbij klanten een scheerapparaat cadeau kregen bij het openen van een spaarrekening. Ook werden de apparaten weggegeven bij kauwgum, koffie, thee, kruiden en marshmallows.

Hoge marges
De crux van deze tactiek was Gillettes hoge marge op de wegwerpmesjes. Door de scheerapparaten, die op zichzelf onbruikbaar waren, goedkoop te verkopen aan partners die ze weggaven, creerde Gillette een groot aantal dagelijkse klanten voor zijn uitstekend renderende mesjes.

Crux
Het is ook vandaag de crux van de gratis economie. Een product wordt gratis aangeboden om geld te verdienen met een bijbehorend, betaald product. De rekening wordt betaald door dezelfde partij die het gratis product afneemt, of door een derde. Er is volgens Anderson niet n definitie te geven van hoe de mixen tussen betaald en onbetaald in de toekomst zullen gaan uitkomen. Dat is afhankelijk van de creativiteit van ondernemers en zal verschillen per sector.

Vuistregel
Anderson hanteert de vuistregel dat alles wat digitaal is, uiteindelijk gratis zal worden. Daarmee is hij een tegenpool van de oude krantenmagnaat Rupert Murdoch. Hij besloot onlangs weer geld te vragen voor het lezen van de onlineversies van zijn dagbladen. Zo wil hij de tegenvallende advertentieopbrengsten compenseren. Uit eerdere tests door ondermeer de New York Times blijkt echter, dat een website waarvoor moet worden betaald, door aanzienlijk minder mensen wordt bezocht.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl