ABCOUDE – De klant moet weer voorop komen en topbankiers moeten minder gaan verdienen. Dat zijn de belangrijkste conclusies van het rapport ‘Naar herstel van vertrouwen’, waarin de Commissie Toekomst Banken aanbevelingen doet om de banken te verbeteren. We vatten de 15 belangrijkste samen.

Na de dramatische gebeurtenissen in de bancaire wereld vroeg de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) enkele oud-bankiers een onafhankelijke commissie te vormen. Deze Commissie Toekomst Banken, ook wel Commissie Maas genoemd naar de voorzitter, heeft onderzoek gedaan naar wat er in de kredietcrisis allemaal fout ging in de financiële wereld, en heeft in totaal 73 aanbevelingen gedaan om het functioneren van de banken te verbeteren.

1) Beknot topsalarissen
Het totale inkomen van bankbestuurders dient iets beneden de mediaan te liggen van vergelijkbare functies binnen en buiten de financiële sector. Bankbestuurders moeten daarin trendvolgend zijn en niet trendzettend. Bovendien behoort het totale inkomen in redelijke verhouding te staan tot het beloningsgebouw binnen de bank. Dit wordt beoordeeld door de Raad van Commissarissen, die hierover verantwoording verschuldigd is aan de Vergadering van Aandeelhouders.

2) Plafond aan bonussen
Het is in de bancaire wereld gebruik geworden bankiers naar de bank te lokken met een ‘golden hello’ (welkomstbonus). De Raad van Commissarissen bespreekt jaarlijks, voorafgaande aan de toekenning door de Raad van Bestuur, de golden hellos en de hoogste andere vormen van variabele beloning binnen de bank, en ziet er op toe dat deze inkomenscomponenten niet excessief zijn.

Als de bank geen winst maakt, dient aan de Raad van Bestuur en de eerste managementlaag eronder geen variabel inkomen te worden toegekend.

3) Beperk ontslagvergoeding
De hoogte van een ontslagvergoeding bedraagt maximaal één maal het vaste deel van het jaarsalaris. Alle variabele beloningen bij elkaar mogen niet hoger zijn dan één jaarsalaris.
Voor zover een bonus uit contanten bestaat, wordt in het jaar van toekenning maximaal één derde daarvan uitbetaald. Op het andere deel moet minimaal drie jaar worden gewacht.
Variabele beloning mag ook in de vorm van aandelen worden toegekend, maar niet in de vorm van opties.

4) Primaat bij de klant
De eigendomsstructuur van de bank moet zo worden georganiseerd, dat er een goede balans bestaat tussen de belangen van aandeelhouders en van andere steakholders, zoals klanten, medewerkers en de samenleving als geheel. Het primaat van die balans hoort te liggen bij de klanten.

5) Stabiele aandeelhouders
Beursgenoteerde banken moeten streven naar stabiele aandeelhouders, die zich op de langere termijn aan de vennootschap verbinden. Deze dienen extra te worden beloond, met bijvoorbeeld een loyaliteitsdividend of versterkt stemrecht. Het certificeren van aandelen kan een nuttig instrument zijn om te vermijden dat een beperkt aantal aandeelhouders een onevenredig grote invloed heeft op de Vergadering van Aandeelhouders.

6) Grotere rol voor Raad van Commissarissen
De Adviescommissie Toekomst Banken versterkt de positie van de Raad van Commissarissen en stelt strengere eisen aan de leden van die Raad. Zij moeten meer uren aan de bank besteden, en mogen naargelang meer gaan verdienen. Tevens moet elke Raad van Commissarissen beschikken over een Risk Committee en een Audit Committee.

7) Raad van Bestuur moet primaat bij klant leggen
De Raad van Bestuur moet een evenwichtige afweging maken tussen de belangen van de spaarders en klanten, de aandeelhouders, de werknemers en de samenleving waarin de bank opereert. Het primaat van die afweging hoort te liggen bij de spaarders en de klanten.
De Commissie beveelt de Raden van Commissarissen aan te streven naar meer diversiteit in de Raden van Bestuur, met name meer vrouwen. Om het kennisniveau van de Raad van Bestuur gelijke tred te doen houden met de ontwikkelingen van de bank dienen de leden van de Raad van Bestuur jaarlijks verplicht te worden bijgeschoold.

8) Benoem een Chief Risk Officer
In elke Raad van Bestuur zetelt een Chief Risk Officer. Deze dient in alle fasen van het besluitvormingsproces betrokken te worden bij alle belangrijke beslissingen die gevolgen kunnen hebben voor het risicoprofiel van de bank.

9) Voer een Bankiersverklaring in
De Commissie wil dat alle bankbestuurders een moreel-ethische verklaring tekenen, en doet ook een suggestie voor deze ‘bankiersverklaring’: “Ik verklaar dat ik mijn functie als bankier integer en zorgvuldig zal uitoefenen. Ik zal een zorgvuldige afweging maken tussen alle belangen die bij de bank betrokken zijn, te weten die van de klanten, de aandeelhouders, de werknemers en de samenleving waarin de bank opereert. Ik stel in die afweging het belang van de klant voorop en zal hem zo goed mogelijk inlichten. Ik zal mij gedragen naar de wetten, de reglementen en de gedragscodes die op mij als bankier van toepassing zijn. Ik zal geheim houden wat mij is toevertrouwd. Ik maak geen misbruik van mijn bancaire kennis. Ik zal mij open en toetsbaar opstellen en ik ken mijn verantwoordelijkheid voor de samenleving. Ik zal mij inspannen om het vertrouwen in het bankwezen te behouden en te bevorderen. Ik zal zo het beroep van bankier in ere houden.

10) Nieuwe financiële producten pas na uitdrukkelijke instemming
Nieuwe producten kunnen niet op de markt worden gebracht of worden gedistribueerd
zonder uitdrukkelijke instemming van de riskmanagementfunctie in de bank.

11) Bouw anticyclische buffers
In tijden van economische hoogconjunctuur dienen extra voorzieningen voor dubieuze debiteuren te worden opgebouwd, die in tijden van laagconjunctuur kunnen worden aangewend. Ook moeten de voor de risicobepaling gebruikte modellen zo worden aangepast, dat deze meer rekening houden met gebeurtenissen met een zeer kleine kans dat deze zich voordoen. Hierdoor stijgen de benodigde kapitaalbuffers. Kan een bank zijn kapitaal niet verhogen, dan dienen zeer risicovolle activiteiten te worden beëindigd.

12) Bank moet altijd klaar zijn voor overheidsingrijpen
De balans van een bank dient op elk moment zodanig gestructureerd te zijn, dat de overheid kan ingrijpen. In dreigende crisissituaties moeten de toezichthouders op banken vergaande bevoegdheden hebben, inclusief het opschorten van de bevoegdheden van de Raad van Commissarissen, Raad van Bestuur en de Vergadering van Aandeelhouders.

13) Verlaag garantie spaargeld
Indien er in de aanloop naar de Europese harmonisatie van depositogarantiestelsels in 2010 ruimte ontstaat om de garantie op spaargeld te verlagen, stelt de Commissie voor het gegarandeerde bedrag te verlagen van de huidige € 100.000 naar € 40.000 tot € 50.000. Dat is volgens de Commissie voldoende voor de gemiddelde spaarder. Een eigen risico voor de spaarder is niet wenselijk.

14) Ander garantiestelsel
Het garantiestelsel voor spaargeld moet veranderen van het huidige omslagstelsel in een verzekeringsstelsel. Deelnemende banken betalen een verzekeringspremie aan de overheid, en deze betaalt de gegarandeerde bedragen uit aan de spaarders. Het Ministerie van Financiën bepaalt de toegang tot het garantiestelsel. Zakenbanken mogen niet aan het garantiestelsel meedoen.

15) Overheid blijft geen eigenaar banken
De Commissie vindt het niet nodig en ook niet gewenst dat de overheid banken opricht of geheel of gedeeltelijk in eigendom heeft of houdt, om de nutsfuncties van het bankwezen in Nederland te waarborgen.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl