DEN HAAG - Minister Piet Hein Donner (Binnenlandse Zaken) wil oneigenlijk gebruik van de wet openbaarheid van bestuur (wob) door journalisten aanpakken. Dat zei hij dinsdag op een bijeenkomst in Amsterdam op de Dag van de Persvrijheid. Zijn uitspraken riepen geschokte reacties op. GroenLinks vraagt een debat erover aan.

Donner wil de wet op enkele punten aanpassen om het ambtelijk apparaat te ontlasten, waarbij nu vaak veel ambtenaren een dagtaak hebben aan de behandeling van aanvragen. ,,Dat is het gevolg van het schot hagel dat journalisten op de overheid afvuren in de hoop dat een korreltje een primeur oplevert. Dat vind ik geen efficiënte tijdsbesteding.''

De minister wil bovendien beraadslagingen voorafgaand aan overheidsbesluiten uit de openbaarheid houden. Volgens Donner gelden voor wob-geschillen hierover andere overwegingen. Binnenkort informeert de minister de Tweede Kamer over zijn plannen.

Volgens Donner moet de pers niet alleen afhankelijk zijn van gegevens die de overheid verstrekt. ,,Ook toen de wet er nog niet was, hadden we in Nederland persvrijheid.'' Volgens hem kan openheid vernieuwing tegenwerken. ,,Ambtenaren en ministers zijn terecht voorzichtig met openbaarheid. Één verkeerde opmerking van de minister van Financiën kan tegenwoordig miljoenen aan schade opleveren.''

Volgens GroenLinks-Kamerlid Mariko Peters miskennen bestuurders als Donner die bang zijn voor misbruik van de wob, de waakhondfunctie van de journalistiek. ,,Nederland heeft een gesloten bestuurderscultuur die de laatste jaren meer en meer geslotener is geworden.

In een open, echt openbaar bestuur zou al dat wobben niet nodig zijn. Dat moet de ambitie zijn van dit kabinet."

Algemeen secretaris van de NVJ Thomas Bruning noemde de uitspraken van Donner zorgelijk. Volgens hem ontkent de minister het democratisch proces en de rol die journalisten daarin spelen.

De IJslandse parlementariër Brigitta Jónsdóttir reageerde geschokt. De voormalige woordvoerster van de onthullingssite WikiLeaks sprak eerder op de middag de jaarlijkse persvrijheidslezing uit. ,,Dit was meer dan een bom. Hier moeten journalisten tegen protesteren.'' Ze was verbaasd dat de journalisten in de zaal niet gelijk in verweer kwamen.

(c) ANP 2011 alle rechten voorbehouden