ROTTERDAM – De brand op industrieterrein Moerdijk op 5 januari heeft laten zien dat social media de traditionele media op venijnige toon hebben ingehaald. Dat leidde tot een communicatieramp, stelt hoofd communicatie Ad Baijens van de gemeente Breda desgevraagd. ,,De platheid van het commentaar op Twitter en Facebook was soms schrijnend.’’

Iedereen is het er wel over eens dat de crisiscommunicatie over de ramp in Moerdijk niet goed was. Dat had volgens deskundigen verschillende oorzaken. Zo zou de gemeente Moerdijk veel te laat zijn begonnen met informatie geven en had ze in de communicatie een veel te grote afstand tot het publiek. Dat legde de kiem voor het wantrouwen bij de bewoners in Moerdijk.

,,Het leek wel of de Wet van Murphy van kracht was. Op een gegeven moment ging alles mis: was er een gebrek aan informatie, werd de lijst van chemische stoffen die bij Chemie-Pack lagen opgeslagen niet openbaar gemaakt en tot overmaat van ramp bleven ook de ministers nog eens in een busje zitten toen ze de rampplek bezochten’’, vertelt een betrokkene.

Nieuw in het communicatiegeweld was de rol van de social media. ,,Het aantal tweets van 120.000 oversteeg op een gegeven moment qua inhoud en snelheid haast het formele nieuws in traditionele media, zoals de kranten, het NOS Journaal en actualiteitenrubrieken. Dat ging vaak op een toon die doet denken aan de jongens uit Maaskantje: erg plat allemaal.

Het informele nieuws glijdt zo het formele nieuws in.’’

Baijens spreekt van een nieuwe communicatieorde. ,,Dit is een leerpunt van de zuiverste soort, vooral wat betreft de taal en toon waarin op die sociale media wordt gecommuniceerd.’’ Los van het waarheidsgehalte, was de toon van de tweets venijnig. ,,Dat groeide uit tot zulke proporties dat je kunt spreken van een communicatieramp’’, aldus Baijens. Hij noemt als voorbeeld 'zonne grote vuurbal jonguh' in de taal van de jongens uit Maaskantje.

Hij zegt dat tijd een irritante factor was, maar omdat de ramp in de hoogste alarmfase (grip 4) terechtkwam, moest alles worden afgestemd met de betrokken partijen. ,,En dan worden daar ook de ministers bij betrokken. Dat kost veel tijd, maar zorgvuldigheid gaat voor snelheid.’’

Verschillende communicatiedeskundigen, zoals Hans Siepel, plaatsvervangend directeur voorlichting bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, pleiten voor het omarmen van die social media. Dat doet ook Baijens: ,,Het is een unieke kans om vooral jongeren weer aan je te binden.’’ De professionals weten dan ook al zeker dat Moerdijk de wijze van crisiscommunicatie definitief zal veranderen.

Het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) bepleitte dinsdag al dat bij een grote brand als in Moerdijk voortaan alle mogelijke communicatiemiddelen worden ingezet, zoals nu al gebeurt bij een Amber Alert, het waarschuwingssysteem bij urgente kinderontvoeringen en -vermissingen. Wouter Jong, adviseur crisisbeheersing van het genootschap, is voor de methodiek van Amber Alert omdat dat gebruikmaakt van een scala aan media, zoals snelwegborden, reclameschermen, websites, social media, sms’jes en radio en tv.

(c) ANP 2011 alle rechten voorbehouden