DEN HAAG - Het personeelstekort in Nederland wordt de komende decennia zo groot, dat niemand werkloos hoeft te zijn. Maar om iedereen aan het werk te krijgen en te houden, moeten er wel drastische maatregelen worden genomen.

Daarbij moet gedacht worden aan het invoeren van een persoonsgebonden scholingsbudget dat in plaats komt van de ontslagvergoeding en het omvormen van de WW tot een ‘werkverzekering’ die een half jaar later ingaat en korter duurt dan de huidige uitkering.

Dat staat in het advies van de Commissie Arbeidsparticipatie, dat vandaag in Rotterdam wordt gepresenteerd. Minister Donner (Sociale Zaken, CDA) zal het rapport in ontvangst nemen van TNT-topman Peter Bakker, die de commissie leidde.

De commissie werd eind vorig jaar ingesteld nadat het kabinet bijna was gestruikeld over het ontslagrecht. De PvdA en in mindere mate de ChristenUnie verzetten zich toen tegen plannen van Donner om het ontslagrecht te moderniseren. De commissie kreeg opdracht om „zonder beperkingen” aanbevelingen te doen die de arbeidsparticipatie verhogen, op de korte en op de lange termijn. Nu werkt 73 procent van de beroepsbevolking, vanaf 2016 moet dat structureel 80 procent zijn. In totaal moeten er tot 2016 400.000 mensen extra aan het werk, naast de mensen die zonder maatregelen al aan de slag zouden gaan.

Het advies
In het advies van de commissie-Bakker speelt het ontslagrecht een ondergeschikte rol.

De komende jaren zal het aantal onvervulbare vacatures groeien tot 700.000 1 miljoen, verwacht de commissie. Het ontslaan van mensen zou daarmee een zeldzaamheid moeten worden, zeker als er meer wordt gedaan om mensen ‘van werk naar werk’ te begeleiden.

De commissie wil dat werknemers niet meer achteraf een ontslagvergoeding krijgen, als het eigenlijk al te laat is, maar al eerder, tijdens hun loopbaan, budget krijgen om zich om- en bij te scholen. Niet alleen werknemers met een vast dienstverband, maar ook flexwerkers en zelfstandigen zonder personeel moeten zo’n scholingspotje krijgen. Ze moeten daar zelf geld in storten, maar krijgen ook een bijdrage van de overheid en de werkgevers.

Als iemand zijn baan dreigt te verliezen, moet de werkgever een half jaar begeleiding bieden bij het vinden van nieuw werk. De werknemer krijgt in die periode geen WW-uitkering, zoals nu, maar de werkgever moet het loon doorbetalen. Is er na een half jaar toch geen vervangend werk gevonden, dan volgt een ‘poortwachterstoets’, waarbij de inspanningen van de partijen onder de loep worden genomen.

De werkloosheidsuitkering gaat pas in als vaststaat dat werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan om het ontslag te voorkomen. De uitkering moet in totaal korter worden dan de huidige drie jaar, maar hoe lang precies staat niet in het rapport. De hoogte van de uitkering moet geleidelijk aflopen naar het niveau van de bijstand, en in de laatste fase zijn het de gemeenten die financieel verantwoordelijk worden, net als nu bij de bijstand. De rol van het uitkeringsinstituut UWV, dat de WW nu uitvoert, wordt daarmee kleiner.

Overigens blijft een gang naar de rechter altijd mogelijk als de werknemer zijn gedwongen vertrek wil aanvechten of als de werkgever iemand op staande voet wil ontslaan, bijvoorbeeld wegens diefstal. Maar het huidige ‘duale’ ontslagsysteem, waarbij de werkgever kiest of hij iemand wil laten ontslaan via het CWI of de kantonrechter, verdwijnt.

De commissie-Bakker laat in het midden wanneer deze maatregelen precies moeten ingaan. De commissie hoopt vooral dat haar advies de discussie over heikele kwesties als ontslag, WW en AOW weer op gang zal helpen.
Bron: NRC