DEN HAAG - Een kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks is van de baan. Na een ,,voortvarende start'' in de eerste week liepen de onderhandelingen over een zogeheten paars-pluscoalitie dinsdag aan het eind van de middag stuk. VVD-leider Mark Rutte, die het initiatief heeft, wil nu kijken naar een middenkabinet met PvdA en CDA.

De financiële eisen van de VVD om in 2015 minimaal 18 miljard euro te bezuinigen zonder lastenverzwaringen, waren vooral voor de PvdA een brug te ver. Ook lagen aanpassingen op het terrein van de woningmarkt en mobiliteit moeilijk voor de liberalen. De sociaaldemocraten vonden dat de rekening van de crisis niet eerlijk werd verdeeld.

De grote verschillen die alle partijen vooraf ook zagen, waren weliswaar kleiner geworden, maar verder onderhandelen had wat betreft de twee grootste partijen geen zin meer. D66 en GroenLinks zagen nog wel mogelijkheden. Op sommige punten zoals immigratie en integratie was er wel toenadering.

De hoofdrolspelers Mark Rutte (VVD), Job Cohen (PvdA), Alexander Pechtold (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) toonden zich na afloop teleurgesteld. Vanaf 5 juli is twaalf dagen lang ,,oprecht, constructief, serieus en diepgaand'' met elkaar gesproken in het gebouw van de Eerste Kamer op het Binnenhof. Daarbij lagen ,,alle moeilijke onderwerpen'' op tafel en hielden de partijen zich aan de zelf opgelegde radiostilte.

Duidelijk werd dat in de derde week het moment van besluitvorming zou opdoemen.

De informateurs Uri Rosenthal (VVD) en Jacques Wallage (PvdA) legden dinsdag de vraag op tafel of het lukte om spoedig tot deze regeringscoalitie te komen. VVD en PvdA ontkenden dat. Voor Rutte is de paars-pluscoalitie definitief van tafel maar Pechtold, voor wie deze combinatie de eerste keus was, hoopt dat het afbreken slechts een time-out is.

De kans dat een nieuwe coalitie met VVD en PvdA gaat lukken, lijkt overigens klein. Rutte stuurt aan op een middenkabinet met PvdA en CDA. Maar PvdA-leider Cohen is al van meet af aan wars van deze combinatie en liet dat ook dinsdag nog eens doorschemeren. Het liefst ziet hij dat een middenkabinet wordt aangevuld met D66 en GroenLinks, een soort zakenkabinet met 102 van de 150 Kamerzetels.

De PvdA-leider zei niet bang te zijn dat hij met zijn afwijzing van een gewoon middenkabinet de VVD in de richting van een rechtse coalitie met PVV en CDA duwt. ,,Dat zou kunnen'', zei hij.

PVV-leider Geert Wilders noemde het ,,grandioos goed nieuws'' dat paars-plus is gestrand. Hij vindt het vreemd dat Rutte nu eerst een middenkabinet wil verkennen. Wilders vindt dat tijdverspilling. Hij wil aan tafel met de VVD en het CDA. Deze poging werd als eerste onderzocht, maar kwam niet van de grond omdat het CDA pas wilde aanschuiven als de VVD en de PVV hun verschillen eerst zouden overbruggen. De PVV-leider hoopt dat CDA-leider Maxime Verhagen over zijn eigen schaduw heenspringt. Rutte vindt een middenkabinet nu voor de hand liggen en wees erop dat hij Wilders eerder vergeefs had uitgenodigd.

(c) ANP 2010 alle rechten voorbehouden