DEN HAAG - Portugal en Spanje gaan hun tekorten agressief te lijf met forse bezuinigingen en hogere belastingen. De plannen die beide landen afgelopen dagen aankondigden moeten de financiële markten gunstig stemmen en een Griekse crisis op het Iberisch schiereiland voorkomen, zodat de kredieten voor noodlijdende eurolanden op zak kunnen worden gehouden.

,,Een fiscale shock'', noemde de Portugese zakenkrant Jornal de Negocios donderdag de plannen waarmee Portugal het tekort in 2011 alweer terug wil brengen tot 4,6 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Door de internationale recessie explodeerde dat tekort vorig jaar van 2,7 procent naar 9,4 procent van het bbp. ,,Alle belastingen gaan omhoog'', concludeerde de krant Diario de Noticias.

De Portugese regering kondigde donderdagmiddag onder meer een extra belasting aan op de winsten van bedrijven. Daarnaast gaat de btw omhoog van 20 naar 21 procent. De salarissen van politici en bestuurders van staatsbedrijven gaan met 5 procent omlaag. ,,Deze extra maatregelen zijn essentieel om onze economie te verdedigen en onze geloofwaardigheid op de internationale markten te versterken'', zei de Portugese premier José Socrates.

Ook in Spanje gaat het mes in de overheidsuitgaven. De Spaanse overheid snijdt volgend jaar 6 miljard euro in haar investeringen en bevriest de uitgaven vervolgens tot en met 2013, zo maakte premier José Zapatero woensdag bekend. Ministers moeten genoegen nemen met 15 procent minder salaris, ambtenaren worden 5 procent gekort.

Ook toeslagen als de kinderbijslag gaan omlaag.

Spanje wil hiermee in de komende anderhalf jaar 15 miljard euro besparen, zodat het gat op de begroting sneller verdwijnt dan eerder werd aangekondigd. Net als in Griekenland zullen de maatregelen waarschijnlijk niet zonder slag of stoot worden ingevoerd. Ambtenarenvakbonden riepen donderdag op tot een staking van verplegers, leraren en ander overheidspersoneel. Ze zagen echter af van een algemene staking. ,,Het zou onverantwoord van ons zijn om op te roepen tot een staking die de Spaanse economie nog meer schade toebrengt'', aldus een woordvoerder.

Alle bezuinigingen en lastenverzwaringen trekken de komende jaren hoe dan ook een zware wissel op de groei van de Zuid-Europese economieën. Overheden bevriezen immers hun investeringen en burgers krijgen minder te besteden. Van Griekenland is al duidelijk dat de recessie viel dieper zal zijn dan eerder werd verwacht. Maar ook in Portugal en Spanje zal de groei de komende jaren waarschijnlijk zeer beperkt blijven.

Die sombere vooruitzichten zetten de koers van de euro donderdag verder onder druk. Aan het einde van de middag was de Europese munt 1,2580 dollar waard, bijna een dollarcent minder dan een dag eerder en slechts een fractie meer dan de laagste stand van de afgelopen veertien maanden. ,,In de hele eurozone moeten overheden hun financiële huishouding op orde brengen, dat schaadt de euro'', vatte een valutadeskundige van BNP Paribas de stemming samen.

(c) ANP 2010 alle rechten voorbehouden