DEN HAAG - CDA, PvdA en SP zijn de grote verliezers van de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag. PVV en D66 boeken grote winst, VVD en GroenLinks doen dat iets bescheidener eveneens. De lokale partijen vormen tezamen het grootste blok, met ongeveer een kwart van de stemmen.

De PvdA verliest verreweg het meest. Met ruim 93 procent van de stemmen geteld, stond de PvdA op nog geen 16 procent, terwijl de partij vier jaar geleden in de 394 gemeenten waar nu is gestemd eindigde op ruim 23 procent. De PvdA was toen landelijk de grootste en blijft dat percentagegewijs ook, maar wordt in het aantal raadszetels voorbijgestreefd door zowel het CDA als de VVD. De lokale partijen halen gezamenlijk meer dan 2300 zetels, meer dan welke landelijke partij ook.

De PVV van Geert Wilders, die alleen in Almere en Den Haag meedeed, scoort daar meteen uitzonderlijk goed. In Almere wordt de PVV de grootste partij, in Den Haag de tweede, na de PvdA. ,,Wat in Den Haag en in Almere kan, kan in heel het land. Dit is de springplank naar ons succes. Wij gaan op 9 juni de grootste partij van Nederland worden'', zei Wilders.

De PvdA ziet het verlies meevallen en ziet bovendien in de peilingen voor de Tweede Kamerverkiezingen een trend omhoog. Het CDA verliest 2 procentpunt maar heeft op de lokale partijen na wel het meeste aantal raadszetels.

D66 laat op gemeentelijk niveau zien wat ook uit de landelijke peilingen blijkt.

De partij stijgt van nog geen 3 procent bij de raadsverkiezingen in 2006 naar ruim 8 procent nu. ,,We zouden vanavond kunnen vervijfvoudigen in de Tweede Kamer'', zei Alexander Pechtold in een reactie op de landelijke peiling.

De verliezers probeerden woensdag een positieve draai te geven aan de uitslag. Een mineurstemming in de eigen partij kan schadelijk zijn in de aanloop naar de zo belangrijke Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni.

,,De PvdA is weer terug!'' zei PvdA-leider Wouter Bos. ,,We waren al doodverklaard en begraven maar zijn met strijd, zelfvertrouwen, nederigheid en idealisme teruggekomen.'' Premier en CDA-leider Jan Peter Balkenende gaf toe dat de val van zijn kabinet een rol heeft gespeeld voor de kiezer, maar het verlies had ook erger kunnen zijn, aldus Balkenende.

Ook Agnes Kant van de SP had verklaringen voor het verlies: de SP heeft vooral last van mensen die niet naar de stembus zijn gegaan. Femke Halsema van GroenLinks is in de winning mood na de kleine winst die ze boekt in de gemeenteraden en de gunstige landelijke peiling. Ook Mark Rutte (VVD) ziet zijn kansen op regeringsdeelname snel stijgen de laatste weken. Behalve dat hij landelijk bijna de grootste werd woensdag steeg hij de afgelopen dagen in de peilingen vier zetels.

(c) ANP 2010 alle rechten voorbehouden