DEN HAAG - Nederlandse huishoudens hebben in het derde kwartaal van vorig jaar de scherpste inkomensdaling van deze eeuw beleefd. Het beschikbare inkomen daalde met 3 miljard euro, ofwel 3,3 procent, in vergelijking met een jaar eerder.

Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) woensdag heeft gepubliceerd. Gegevens over de laatste drie maanden van vorig jaar zijn nog niet bekend. ,,Het lijkt er echter op dat de huishoudens samen in 2009 minder te besteden hadden'', aldus CBS-econoom Michiel Vergeer. In de eerste twee kwartalen van dit jaar daalde het inkomen met 1,2 procent.

De afname is vooral veroorzaakt door lagere opbrengsten uit dividend en door inkomensverlies van zelfstandigen. Dividenduitkeringen leverden 900 miljoen euro minder op; zelfstandigen moesten 700 miljoen euro inleveren.

Bedrijven keerden minder dividend uit, omdat ze door de economische crisis minder winst maakten of zelfs verlies leden. Een minderheid van de Nederlandse huishoudens ontvangt dividend, maar volgens Vergeer tikte het verlies ,,stevig door''.

Zelfstandigen zagen over een breed front de inkomsten teruglopen. Boeren hadden bijvoorbeeld minder inkomen door de lagere prijzen voor veel agrarische producten. Zzp'ers, zelfstandigen zonder personeel, konden bij gebrek aan opdrachten minder uren schrijven.

Vergeer sprak van een ,,heel slecht'' kwartaal voor de zelfstandigen. Hij merkte daarbij op dat het aantal zzp'ers ook voor het eerst in lange tijd afnam, met 20.000 in het derde kwartaal.

Ook daardoor liepen de inkomsten terug.

Huishoudens kregen verder te maken met hogere pensioenpremies. Daaraan werd een half miljard euro meer uitgegeven. Pensioenfondsen moesten de premies verhogen doordat ze hun vermogen sterk hadden zien slinken door de financile crisis.

De beloning van werknemers bleef vrijwel gelijk. Veel arbeidskrachten met een tijdelijk contract of die uitzendwerk verrichten, verloren hun baan, maar andere werknemers kregen conform hun cao meer loon.

Werknemers profiteerden van het feit dat veel cao's voor het uitbreken van de financile crisis zijn afgesloten. De gemiddelde loonstijging bedroeg 2,3 procent. Omdat de inflatie maar 0,3 procent steeg, nam de koopkracht van veel werknemers sterk toe.

Verliezers zijn volgens Vergeer vooral de mensen die hun baan verloren, werknemers die afhankelijk zijn van bonussen en provisies en de zelfstandigen. ,,Het is in het derde kwartaal hard gegaan. Degenen die verloren, hebben harde klappen opgelopen. Het beeld is heel divers.''

Een pleister op de wonde voor alle huishoudens is wel dat hun financieel vermogen in het derde kwartaal verder is toegenomen. Dit komt door de stijgende koersen op de aandelenmarkten. Huishoudens zagen daardoor de waarde stijgen van de producten die zijn belegd in obligaties en aandelen.

In vergelijking met het tweede kwartaal steeg het financieel vermogen in het derde kwartaal met 65 miljard euro, ofwel 9 procent. In 2008 daalde het vermogen met bijna een kwart.

(c) ANP 2010 alle rechten voorbehouden