DEN HAAG - De inkomens van boeren en tuinders zijn beland op een dieptepunt, blijkt uit de jaarlijkse rapportage van LEI Wageningen UR. Voor een gemiddeld agrarisch ondernemingsgezin resteert na aftrek van rente, lonen en pacht een inkomen dat de helft lager is dan dat van vorig jaar.
 
Na een matig 2008 ging het dit jaar niet beter in de akkerbouw en bij de varkensbedrijven. Voor de melkveebedrijven is het jaar 2009 ronduit slecht en het onderzoeksinstituut noemt de situatie in de glastuinbouw dramatisch.
 
Dit jaar gingen al enkele tientallen glastuinders failliet. Ze kampten nog met hoge gasprijzen. Dat is inmiddels verbeterd, maar glastuinders raken door hun reserves heen. Het LEI denkt dat die verbetering voor een aantal tuinders te laat komt en dat nog meer faillissementen volgen.
 
Slechts een klein deel van de agrarische sector kan terugzien op een goed 2009. Dat geldt bijvoorbeeld voor de leghennensector die profiteerde van hogere eierprijzen.
 
Velen gingen er vorig jaar nog vanuit dat de economische crisis voor de agrarische sector wel zou meevallen: eten moeten we tenslotte allemaal en altijd. De productie van de land- en tuinbouw is het afgelopen jaar gestegen en de kosten van veevoer en kunstmest daalden zelfs. Maar de opbrengsten voor de boeren daalden nog veel harder door de lage prijzen. De bedrijven zijn in de loop der jaren grootschaliger geworden en de marges in de prijzen kleiner.

Een kleine prijsdaling leidt tot een grotere daling van het inkomen. De keerzijde van de medaille is dat bij aantrekkende prijzen de inkomens dus ook weer flink omhoog kunnen gaan. Op de lange termijn zijn de vooruitzichten goed, dankzij groei van de wereldbevolking en toenemende welvaart in een aantal snel industrialiserende landen.
 
In Nederland verslechterde de situatie meer dan in andere Europese landen, onder meer doordat ons land meer afhankelijk is van export, ook buiten de Europese Unie. Zo kampt de glastuinbouw niet alleen met de gasprijs maar ook met de koers van het Britse pond en ondervond Nederland ook de gevolgen van een slechtere economische situatie in Rusland.
 
Volgens LTO Nederland zitten de agrarische bedrijven nog midden in de economische crisis en is er als gevolg van ,,ontsparing'' weinig of geen ruimte om te investeren in duurzaamheid of versterking van de internationale concurrentiepositie. LTO-voorzitter Albert Jan Maat zegt dan ook met het LEI-rapport in de hand dat de concurrentiepositie van ons land geen verdere lastenverzwaringen kan verdragen. Ook herhaalt hij dat een groter deel van de prijs die de consument uiteindelijk neertelt voor agrarische producten bij boeren en tuinders terecht moet komen.
 
Siem Jan Schenk van de vakgroep melkveehouderij van LTO Nederland noemt de verslechtering van de inkomens in zijn sector eveneens dramatisch. ,,De val van de melkprijzen die wij hebben meegemaakt was ongekend en kwam extra hard aan omdat vorig jaar de melkprijs spectaculair was gestegen. Met melkprijzen zoals die dit jaar waren kunnen we de zaak niet openhouden, maar positief is dat het er voor komend jaar beter uit ziet. We hebben in een paar jaar tijd wel geleerd dat de markt heftige bewegingen kan vertonen. In het toekomstig zuivelbeleid zal daarmee rekening moeten worden gehouden.''
 
(c) ANP 2009 alle rechten voorbehouden