DEN HAAG - Consumenten die zich gedupeerd voelen door instortende aandelenkoersen, omvallende spaarbanken en misleidende verzekeraars kunnen zich vandaag de dag steeds vaker aansluiten bij een stichting die hun belangen wil behartigen. De vraag is echter of zij ook weten dat de juristen erachter ook hun eigen belang niet uit het oog verliezen.

,,Een aantal mensen zal weten dat er wat geld bij de advocaten blijft liggen, anderen niet'', stelt bijzonder hoogleraar rechtsgeleerdheid Ton Jongbloed. Volgens de Ombudsman Financiële Dienstverlening, Jan Wolter Wabeke, is het dan ook van groot belang dat deze organisaties open zijn over hun activiteiten en de daaraan verbonden kosten. ,,Zodat deelnemende consumenten kunnen nagaan wat ze krijgen voor hun financiële bijdrage.''

Dat de collectieve claim een lucratieve business is in Nederland, bewijst Morand Juridische Bijstand, de juridische dienstverlener achter loterijverlies.nl. Uit inschrijfgeld is inmiddels al een half miljoen euro verdiend. Als de totale claim wordt toegekend, komt daar nog eens 2,5 miljoen euro bij. Loterijverlies.nl, waarbij 22.000 zich mensen hebben aangesloten, vindt dat de Staatsloterij misleidende reclame heeft gemaakt.

De woekerpolisstichtingen die namens hun vele honderdduizenden leden schikkingen troffen met verzekeraars zagen vele miljoenen binnenstromen. Stichting FortisEffect int 10 procent van alle eventueel toegekende claims. Hypotheekleed richt zijn pijlen in die zin op DSB Bank. Niet zelden beconcurreren dergelijke stichtingen elkaar als het gaat om het binnenhalen van deelnemers.

Wabeke ziet wel het nut in van een groepsclaim .

,,Iemand alleen weet minder en kan minder dan een groep. Met een massa-actie is op zich niets fout'', stelt hij. Ook Jongbloed ziet voordelen: ,,De drempel is verlaagd en de kosten zijn lager; als individu betaal je een advocaat per uur, nu deel je de kosten.''

Beiden zetten echter vraagtekens bij de hoge percentages die de stichtingen claimen bij een door de rechter toegekende schadevergoeding of schikking. ,,Je moet wel opletten dat de stichting niet zijn eigen doel wordt. Het moet blijven gaan om de belangen van de consument'', aldus Wabeke.

Volgens Jongbloed zouden rechters in dat verband veel scherper moeten letten op de hoeveelheid geld die organisaties bij een schadevergoeding opstrijken. ,,Is dat bedrag wel een reële afspiegeling van de kosten? Misschien moet er wel een wettelijke norm komen, die bijvoorbeeld stelt dat niet meer dan 5 procent van de toegekende som aan de organisatie mag worden betaald'', aldus de hoogleraar.

Het indienden van een collectieve claim is in Nederland sinds vier jaar mogelijk. Volgens Jongbloed heeft de invoering van de groepsclaim de rechtsgang in Nederland veranderd. ,,Het lokt zeker rechtszaken uit. Je ziet zaken waarbij je je afvraagt waarom er wordt geprocedeerd. Handige mensen springen op die zaken in en zeggen: kom maar bij mij, dan lossen we het op.''

(c) ANP 2009 alle rechten voorbehouden