AMSTERDAM - Het deflatiespook dat enkele maanden geleden op de financiële markten angst zaaide, lijkt alweer van het toneel verdwenen. Zowel in de Verenigde Staten als in Europa bleek uit vrijdag gepubliceerde cijfers dat de prijzen in april zijn gestegen. De vrees is nu dat de ingrepen waarmee centrale banken deflatie hebben voorkomen, zullen leiden tot scherpe inflatie.

,,Men heeft het nu over reflatie. Een grote angst voor de toekomst is een explosie van inflatie'', zei handelaar Rob Koenders van Harmony Vermogensbeheer.

Een jaar geleden maakte Europa zich ook al grote zorgen over de prijzen. ,,We maken op dit moment een langere periode met hoge inflatieniveau's mee'', zei president Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank vorig jaar zomer. Hij verwachtte dat de prijsstijging in 2009 slechts matig zou afzwakken.

Niet lang daarna brak de financiële crisis in alle hevigheid los en zakte de wereldeconomie in. Overal doken vergelijkingen op met de grote depressie uit de jaren dertig. De vrees voor een zogeheten deflatoire spiraal kreeg de overhand. Hiervan is sprake als prijsdalingen de economie voor langere tijd in de houdgreep nemen.

Om dit te voorkomen hebben centrale banken hard ingegrepen. Onder aanvoering van de Federal Reserve (Fed) in de Verenigde Staten is op grote schaal geld in het financiële systeem gepompt. Onorthodoxe maatregelen, zoals het direct opkopen van staatsleningen, zijn daarbij niet geschuwd.

Het lijkt te werken.

Als energie en voedsel buiten de cijfers worden gelaten, hebben Amerikanen sinds oktober de prijzen elke maand zien stijgen. In april was het prijsniveau 1,9 procent hoger dan een jaar eerder.

,,De inflatieverwachtingen lijken stabiel te blijven. Dit zou verdere afnames moeten beperken'', constateerde Fed-president Ben Bernanke eerder deze maand.

Datzelfde onorthodoxe ingrijpen is weer reden voor zorg. De angst bestaat dat centrale banken te laat en te langzaam het overtollige geld uit het systeem zullen halen met scherpe prijsstijgingen als gevolg. De beroemde econoom Milton Friedman verwoordde het principe hierachter als volgt. ,,Inflatie is altijd en overal een monetair fenomeen.''

Volgens econoom Erik Bartelsman van de Vrije Universiteit Amsterdam is het waar dat de geldhoeveelheid bepalend is voor de prijsstijgingen. Hij denkt echter dat het gevaar nu wordt overdreven. ,,Mensen die kijken naar hoeveelheid liquiditeit die in de markt gepompt is, zijn geneigd te zeggen: Dit gaat leiden tot inflatie. Maar de liquiditeiten vallen vanzelf terug. Deflatie is een naar probleem. De centrale bank kan inflatie makkelijker bestrijden.''

(c) ANP 2009 alle rechten voorbehouden