AMSTERDAM - Use it or loose it. Gebruik je hersens of ze sterven af. Voor die tegeltjeswijsheid denken onderzoekers van de Universiteit Maastricht wetenschappelijk bewijs te hebben.

Mensen met een baan onder hun opleidingsniveau boeten geleidelijk in aan denkvermogen en begrip. Andersom geldt dat de hersenfuncties van mensen met werk boven hun niveau juist vooruit gaan. Het onderzoek wordt vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Oxford Economic Papers. Economen en neuropsychologen werkten samen aan de studie. Eerder werd vooral gekeken naar de gevolgen van het werken onder je intellectuele niveau, zoals salarisontwikkeling, tevredenheid met het werk en het verloop van de loopbaan. De wetenschappers maakten daarbij gebruik van gegevens uit een langlopende studie naar de effecten van veroudering op het denkvermogen van mensen in Zuid-Limburg. De uitkomst lijkt voor de hand te liggen, maar de Maastrichtenaren denken nu ook bewijs te hebben.

Bij overgekwalificeerde werknemers ging geheugen en denksnelheid sneller achteruit dan bij mensen die werk hadden op hun eigen niveau. Ondergekwalificeerde werknemers bleken juist bestand tegen intellectuele aftakeling. Hoe groter het verschil tussen baan en opleidingsniveau, hoe sterker het effect op het cognitief vermogen. Het is dus goed om de lat hoog te leggen als het gaat om de keuze van het werk? Neuropsycholoog Martin van Boxtel, die meewerkte aan de Maastricht Aging Study: ‘Het onderzoek wijst inderdaad die kant op. Mentale inspanning verbetert bijvoorbeeld planningsvaardigheid en het vermogen om goed te communiceren.

Je zou dus kunnen zeggen dat het beschermt tegen cognitieve achteruitgang.’ Zo lijkt demotie van oudere werknemers, een stapje terug aan het eind van de loopbaan, dus een slecht idee.

Van Boxtel: ‘Het is absoluut geen goede zaak om mensen met genoeg ambitie een tandje terug te laten nemen. Maar ze moeten dan wel zelf op dat niveau door willen werken.’ Werkgevers zouden daar op moeten letten, vindt Van Boxtel. ‘Mensen krijgen soms de kans niet om zich nog verder te ontwikkelen. Men denkt vaak automatisch dat ouderen minder ambitieus zijn. Het is goed om oog te blijven houden voor de ambities van werknemers, ook van de oudere.’ Voor werknemers moet volgens Van Boxtel gelden dat zij zich niet te snel moeten neerleggen bij de beperkingen die veroudering met zich mee kan brengen. ‘Blijf actief zoeken naar nieuwe mogelijkheden in het werk. Soms kan wat extra rust daarbij voor oudere werknemers al genoeg zijn.’ Met hun studie in de hand wijzen de onderzoekers op het belang van preventie van overkwalificatie in het werk. ‘Want mensen die te lang onder hun niveau presteren, zijn steeds minder in staat dat alsnog te doen.’ Bron: Volkskra