AMSTERDAM - De Europese schuldencrisis heeft de beurs in 2011 in een ijzeren greep gehouden. Het jaar begon nog wel zo mooi, met tot april een stijging van de AEX-index met enkele procenten. Met de escalatie van de eurocrisis kwamen de aandelenkoersen echter in een neerwaartse spiraal terecht. De AEX stond in de laatste handelsweek van het jaar rond 308 punten. Dit is ongeveer 13 procent lager dan de slotstand van 2010.

,,Achteraf was de crisis van 2008 een prelude. De echte klap komt nu pas'', zegt fondsmanager Corné van Zeijl van SNS. De allesoverheersende invloed van de eurocrisis op het beurssentiment in Europa valt volgens Van Zeijl goed af te lezen aan het opvallende verschil met het koersverloop op de beurzen in de Verenigde Staten. ,,De Dow-Jonesindex is dit jaar bijvoorbeeld met 6 procent gestegen. Zo'n groot verschil tussen de koersontwikkelingen in de VS en Europa heb ik niet eerder gezien.''

De enige AEX-fondsen die in 2011 geen koersverlies leden waren Shell, Unilever, chipmachinefabrikant ASML en Ahold. ,,Iedereen ging dit jaar voor maximale veiligheid en dus voor grote fondsen die weinig gevoelig zijn voor een recessie. Daarom waren deze aandelen populair. ASML is een uitzondering, maar dat levert wel topkwaliteit en kan zijn eigen prijzen bepalen. Bovendien hebben zij hun klanten vooral in Azië en de VS'', aldus Van Zeijl.

Het aandeel Shell liftte mee op de hoge olieprijs en boekte met ruim 13 procent de grootste stijging.

,,Ook heeft Shell de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd, wat zich nu vertaalt in een hogere productie'', stipt analist Jos Versteeg van Theodoor Gilissen aan. ,,Ook Unilever heeft het goed gedaan, omdat het een defensief aandeel is en het bedrijf sterk aanwezig is in opkomende landen.''

De verliezers hebben op de beurs echter de overhand. 16 van de 25 AEX-bedrijven leden een koersverlies van meer dan 10 procent. In de MidKap- en Small Cap-indexen ging het met gemiddelde koersverliezen van ruim 25 procent zelfs nog een stuk slechter.

In de AEX waren de grootste verliezers dit jaar recessiegevoelige bedrijven als Randstad, TomTom en Arcelor Mittal. ,,Bij TomTom speelt mee dat ze erg afhankelijk zijn van Europa en de VS voor hun verkopen'', aldus Versteeg. De hoge olieprijs speelden transportbedrijven als TNT Express en Air France-KLM parten.

Van 2012 verwacht fondsmanager Van Zeijl weinig heil. ,,We voorzien een heel beperkte stijging van de AEX naar 325 punten, maar alles hangt af van het verloop van de schuldencrisis. Het wordt een spannend jaar.''

(c) ANP 2011, alle rechten voorbehouden