AMSTERDAM - Verdere verlaging van de rentetarieven was donderdag het antwoord van de Europese Centrale Bank (ECB) en de Britse centrale bank op de uitzonderlijke economische teruggang in de eurozone en in Groot-Brittannië.

De ECB verlaagde het belangrijkste rentetarief met een half procentpunt naar 3,25 procent. De Bank of England (BoE) nam de drastische maatregel om de rente met een recordstap terug te brengen van 4,5 naar 3 procent.

De stap van de BoE was onverwacht, maar analisten prezen de doortastendheid van de bank om met een groots gebaar de economische crisis aan te pakken. De Britse economie is in het derde kwartaal met 0,5 procent gekrompen, de huizenmarkt ligt in diggelen en economen voorspellen dat het herstel pas in 2010 inzet. De BoE repte in het commentaar bij de renteverlaging van een ,,opmerkelijke verslechtering van de vooruitzichten voor de economie in binnen- en buitenland''.

Na de Britse maatregel leek de stap van de ECB van 0,5 procentpunt voor veel economen lichtelijk teleurstellend. Maar ook de ECB sloot bij monde van president Jean-Claude Trichet een verdere verlaging van het tarief niet uit. De daling van de inflatie, die volgens Trichet volgend jaar mogelijk uitkomt bij het 'streefcijfer' van de ECB van 2 procent, geeft de centrale bank de ruimte om de rente naar beneden te brengen. De ECB heeft zelfs deze week al de optie besproken om nu al een renteverlaging met 75 basispunten door te voeren, bekende de bankpresident.

De Europese economische cijfers geven weinig reden tot vreugde.

Volgens de Europese Commissie verkeert de economie van de eurozone reeds in een lichte recessie, waarbij er sprake is van twee kwartalen van krimp. Volgend jaar komt de groei in alle EU-landen bijna tot stilstand, aldus de Commissie.

De vraag is welk effect de renteverlagingen van de centrale banken hebben op het werkelijk stimuleren van de economie. Als centrale banken de rente verlagen, betekent dit dat commerciële banken goedkoper geld kunnen lenen. Op deze manier zouden ook de tarieven die banken voor leningen onderling hanteren, omlaag kunnen gaan.

Volgens econoom Martin van Vliet van ING zou dit moeten resulteren in lagere rentetarieven voor bedrijven en consumenten die geld willen lenen. ,,Dat is ook het doel van de centrale banken. Als zij het idee hebben dat financiële voorwaarden voor consumenten en bedrijven te ongunstig zijn, dan grijpen ze naar het rentewapen'', aldus Van Vliet.

Met dat idee pompen centrale banken ook al maanden lang miljarden in de geldmarkt, zodat banken beschikking krijgen over meer liquiditeit en de interbancaire geldmarkt weer tot leven komt.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) constateerde echter in oktober al dat de maatregelen die de centrale banken tot nu toe hebben genomen weinig effect hebben gesorteerd. De tarieven die banken rekenen voor onderlinge leningen zijn nog steeds erg hoog.

Econoom Van Vliet durft dan ook nog niet te voorspellen wanneer consumenten en bedrijven zullen gaan profiteren van de renteverlagingen en kunnen rekenen op goedkoper krediet. Wellicht dat een verdere renteverlaging uitkomst zal bieden. In de vorige periode van neergang van de economie, in 2002 en 2003, belandde de rente op 2 procent. Trichet heeft dus nog wel een paar verlagingen te gaan.

(c) ANP 2008 alle rechten voorbehouden