ABCOUDE - Het faillissement van de DSB Bank roept veel vragen op. Het bankroet betekent voor veel werknemers, spaarders en ondernemers een miljoenenstrop. Waarom laat Bos de bank dan toch failliet gaan en is hij nog wel objectief? Alle argumenten voor een bankroet en doorstart van de DSB Bank op een rijtje.

Objectiviteit Bos
Allereerst kan de vraag gesteld worden of Bos wel objectief genoeg kan beslissen in deze opvallende zaak. Hij noemt een investering van de overheid in DSB onverantwoord met veel risicos voor de belastingbetaler. Die zelfde belastingbetaler is bij een faillissement ook gedupeerd. Wat zwaarder weegt is wellicht niet meer aan Bos om te beslissen.

Hij is medeaanhouder van de concurrentie van de DSB Bank. Fortis en ABN AMRO zijn traditionele banken die prijsvechter DSB maar een luis in de pels vonden. Bovendien een private bank met een aanzienlijk marktaandeel. De precedentwerking van de regeling tussen Hypotheekleed van Jelle Hendrikcx en de DSB Bank zou de staatsbanken waarschijnlijk miljoenen gekost hebben. Ook zij sloten net als DSB veel onnodige polissen en te hoge hypotheken af.

Daarnaast doet Bos eveneens zaken met De Nederlandsche Bank. Een instituut met invloed en aanzien waar hij grotendeels van afhankelijk is in deze kwestie. Bovendien een organisatie die al enige tijd op gespannen voet staat met de DSB Bank. Zelfs de rechter bood DSB achteraf meer tijd en ruimte om het tij te keren dan de DNB.

Opvallend is overigens dat DNB nota bene een noodregeling wilde afdwingen op het moment dat de bankrun duidelijk tot een einde kwam.

De rechter wees niet voor de niets het eerste verzoek tot curatele zondagnacht van de hand. Het feit dat DNB op een noodregeling uit was, hetgeen naar de pers lekte, heeft juist een nieuwe bankrun veroorzaakt. Goed om te vermelden is dat De Nederlandse Bank ook toezichthouder van Fortis en ABN AMRO is en daarmee in feite ook van Bos.

Ten slotte staat Bos onder enorme politieke druk, de inkt van de fel bekritiseerde pensioenplannen is nog maar net droog. Bovendien is de miljardensteun aan de andere banken door velen gezien als het redden van de schuldigen en niet de gedupeerden.

Geen systeembank
De overheid is geen ondernemer en moet daarom afgewogen keuzes maken bij het financieren van private organisaties. Anders dan ING bank, ABN AMRO en de Rabobank is DSB geen systeembank. Dat betekent dat bij het omvallen van de DSB Bank het betalingsverkeer niet in gevaar komt. De gevolgen voor de economie als geheel zouden beperkt blijven. 

Kredietverlening banken onderling
De 100 miljoen die Scheringa dit weekend vroeg aan Bos, staat in schril contrast met de miljardensteun aan andere banken en verzekeraars. Die miljardensteun was echter ook bedoeld voor het herstellen van het vertrouwen van banken onderling. Door het grote wantrouwen over elkaars solvabiliteit en liquiditeit, waren banken vrijwel niet meer bereid elkaar geld te lenen. Het risico dat daardoor nog meer banken omvallen met alle gevolgen van dien, zou te groot zijn.

Concurrentie
Het mag misschien geen rol spelen, zeker omdat de overheid geen ondernemer is. Toch is het ministerie van Financin enig aandeelhouder in 2 grote banken, namelijk Fortis en de ABN AMRO. Daar waar de DSB Bank een paar procent marktaandeel heeft op de hypothekenmarkt en maar liefst 1 op de 7 consumptieve kredieten verstrekt, vormt deze prijsvechter een grote concurrentie voor de traditionele banken. Dus ook voor de banken die eigendom zijn of gesteund worden door Bos. DSB heeft weinig filialen met bijbehorende kosten, veel ging via internet. Met die besparing kon DSB extra aantrekkelijke producten aanbieden ten koste van andere banken. Ondanks het feit dat dit faillissement de overige meer traditionele banken geld kost, zijn ze nu verlost van een concurrerende branchegenoot. Enkele noemen dat marktaandeel kopen.

Dirk Scheringa vroeg te weinig
Met de concurrentie voor de eigen staatsbanken in het achterhoofd, zou Bos wellicht wel steun aan de DSB Bank overwegen als hem meer macht wordt aangeboden. Scheringa vroeg slechts een kleine lening tegen rentevergoeding, zonder dat daar grote invloed tegenover staat. Als Scheringa 1 miljard vraagt in ruil voor meer invloed met een commissaris of zelfs een (meerderheids-) belang, wordt het perspectief voor Bos al veel aantrekkelijker. Een overheidsbank wekt vertouwen, wat een bankrun bij doorstart minimaliseert. Ook  kan de overheid zelfs aan synergie met haar andere banken denken. Die voordelen mist Bos bij slechts 100 miljoen, waardoor een klein bedrag grotere risicos creert dan een belang van 1 miljard.

Investeren in een Bankrun
Het werd al even genoemd, maar een bankrun bij een doorstart is de nachtmerrie van elke bank. De DSB Bank is zwaar beschadigd, wat het risico op een nieuwe bankrun alleen maar vergroot. Ook u haalt bij een doorstart waarschijnlijk uw geld weg bij de DSB Bank, domweg omdat u daarover altijd wilt beschikken, zelfs al is het 100% gedekt door de garantieregeling. 100 Miljoen investeren in een bankrun zou Bos zijn politieke positie gekost hebben.

Bos licht toe dat Scheringa geen realistisch plan had voor een doorstart en ervan uit gaat dat een bankrun niet plaatsvindt. Tevens wil Bos benadrukken dat de financile crisis niet de oorzaak van het bankroet van DSB is, maar wanbeleid en miscommunicatie. Dat is feitelijk waarschijnlijk juist, maar dat koppelt de DSB niet los van de huidige instabiele economische situatie. De invloed van dit faillissement op de andere banken en het vertrouwen van de consumenten in de banken, moet niet onderschat worden. Juist nu de overheid niet helpt, verwacht de consument bij een volgend debacle ook geen overheidssteun, wat het cruciale vertrouwen in sparen bij een bank ondermijnt.

Fiscus staat vooraan
Een groot voordeel voor de overheid is dat de Fiscus vooraan staat. Openstaande vorderingen van de Belastingdienst hebben hiermee grote kans alsnog voldaan te worden bij een faillissement van deze bank. Dat is goed voor de staatskas, maar slecht voor de overige schuldeisers.

Meer inzicht in DSB-bvs en leningen
De Nederlandsche Bank vond de macht van Scheringa als enig aandeelhouder en bestuurder van de immer groeiende bank veel te groot. Zij hebben ook meermaals aangedrongen op diens vertrek. Een faillissement forceert niet alleen het vertrek van Scheringa, maar geeft de curatoren ook alle mogelijkheden om de boeken door te spitten. Het DSB imperium bestaat uit vele bvs en onderlinge leningen, waarvan nu de rechtmatigheid onderzocht kan worden.

Curatoren kunnen werken aan nieuwe onderneming
Curatoren hebben de taak om het belang van de crediteuren te dienen, de schuldeisers.
DSB heeft waarschijnlijk enkele lucratieve onderdelen, zoals verzekeringen, kredieten en hypotheken. Bij een faillissement kunnen de curatoren gezonde onderdelen makkelijker reorganiseren en eventueel met winst verkopen. Daarbij kunnen bijvoorbeeld ontslagen werknemers tegen betere voorwaarden worden aangenomen en vallen veel oude verplichtingen weg. Dat is normaal gesproken in het belang van de schuldeisers. Echter, de fiscus is altijd preferent op de overige crediteuren, zoals spaarders en leveranciers.

De Amerikanen en de Nationale banken willen niet, waarom Bos dan wel?
Wanneer je als minister van Financin toch mogelijkheden ziet voor steun, kijk je ook naar wat de markt eventueel zelf nog kan doen. Dan speelt wellicht mee dat de Amerikanen, waarschijnlijk Lone Star, en de overige banken de DSB Bank geen helpende hand toestaken. Als Bos de DSB wel zou redden, moeten de argumenten in de verklaring naar het parlement en het volk toe overdonderend zijn. De vraag van de oppositie waarom de minister van Financin anders handelt dan de eigen markt is namelijk zo gesteld.
 
Spaardepositoregeling
De DSB Bank stelt dat de schade van de spaarders na het faillissement tussen de 600 miljoen en 1,5 miljard ligt. De spaardepositoregeling eist dat de andere banken deze schade naar rato verdelen om voor de kerst de spaarders hun gedekte geld te kunnen uitkeren. De vraag waarom een lening van 100 miljoen van Bos niet opweegt tegen de voorspelde schade is daarmee op dit moment absoluut niet beantwoord. Met name omdat de overheid eigenaar is van 2 banken die voor een groot deel van de schade moeten opdraaien na het uitgesproken faillissement.

Precedentwerking regeling Hypotheekleed
Het faillissement voorkomt dat de mondelinge overeenkomst die de Stichting Hypotheekleed van Jelle Hendrikcx met de DSB Bank sloot, alsnog in werking treedt.
Dat is van groot belang voor andere banken, waaronder de staatsbanken Fortis en ABN AMRO.

De traditionele banken hebben eveneens koopsompolissen afgesloten en verstrekten regelmatig een te hoge hypotheek. Daarom zitten zij in hun maag met de regeling tussen DSB en Hypotheekleed. De kans dat zij eveneens een dergelijke afkoopregeling met hun eigen gedupeerden moeten afsluiten is aanzienlijk. De schade die daaruit voortvloeit is vele malen groter dan de verwachte 85 miljoen bij de DSB Bank. Die had slechts een paar procent marktaandeel.

Dat de DSB failliet is betekent niet dat de regeling niet door andere gedupeerden bij andere banken kan worden opgepakt. Er is nog genoeg werk voor Hendrikcx, Lakeman en anderen.

Faillissement DSB: Grote regionale werkeloosheid
De verwachte invloed op de regionale economie in Wognum is aanzienlijk. Tientallen, misschien honderden toeleveranciers kunnen fluiten naar hun openstaande rekening. Maar erger, nieuwe orders zullen ook uitblijven. Hiermee zijn niet alleen de werknemers de dupe, maar ook vele anderen. Wognum gaf zelf al aan dat veel van hun economische fundamenten vervlochten zijn met de bank. De kosten van de overheid voor WW uitkeringen kunnen hiermee flink oplopen.

Deze kosten opgeteld bij de kosten van de spaardepositoregeling, de negatieve invloed op het vertrouwen van spaarders en huizeneigenaren zullen voorlopig hun diepe littekens achterlaten.

Daniel Verschoor | BusinessCompleet.nl