ABCOUDE – De afgelopen twee weken behoren tot de meest bizarre uit de Nederlandse financiële geschiedenis. We zagen het einde van bankverzekeraar Fortis. Wat gebeurde er precies en wat was de rol van de hoofdpersonen en de overheid? Vandaag deel 2.

Lees ook deel 1

Votron
In 2004 wordt de Waals-Belgische bankier Jean-Paul Votron aangesteld als de nieuwe topman van Fortis. Hij is afkomstig van Citigroup, waar hij tot 1997 en vanaf 2001 werkt. Pikant is dat Votron tussen 1997 en 2001 bij ABN AMRO in dienst is. Hij haalt daar echter de Raad van Bestuur niet, waarop hij terugkeert naar Citigroup. Drie jaar later stapt hij over naar Fortis en wordt daar CEO. Onder Votron betreedt Fortis de Turkse, Portugese, Ierse, Duitse en Poolse markt. Ook maakt Votron korte metten met de vele merknamen waaronder het concern werkt: de meeste vestigingen gaan nu verder onder de naam Fortis. Zijn grootste bijdrage aan de groei van Fortis is echter de deelname in 2007 aan het bankentrio dat een bod doet op ABN AMRO. Het royale bod slaagt, en Fortis krijgt het Nederlandse deel voor 24 miljard euro.

Keerpunt
De overwinning is het keerpunt in de geschiedenis van Fortis, dat het hoge bedrag niet kan betalen en de kredietcrisis niet goed heeft ingeschat. Nadat topman Votron constateert dat het aandeel Fortis in waarde begint te dalen, keert hij zichzelf een miljoenenbonus toe als compensatie voor de geleden schade.

Het levert Votron de titel ‘grootste graaier onder Nederlandse bestuursvoorzitters’ op, verleend door de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). Na de markt in juni 2008 nog eens onaangenaam verrast te hebben met een nieuw kapitaalplan, moet Votron op 11 juli opstappen. Herman Verwilst volgt hem tijdelijk op. Op vrijdag 26 september wordt hij vervangen door Filip Diercks, die na de eerste reddingsoperatie als eerste Fortisbestuurder erkent dat ABN AMRO te duur was voor Fortis.

Lippens
Wie Fortis zegt, zegt Maurice Lippens. Deze Vlaamse bestuurder, aan wie in 1998 de overerfbare titel ‘graaf’ wordt verleend, is de geestelijk vader achter Fortis. Via de verzekeraar AG was hij vanaf het eerste uur betrokken. Lippens is bestuursvoorzitter totdat hij op 29 september zijn levenswerk moet verlaten, als gevolg van de eerste reddingsoperatie door de overheden.

Laatste week
Op maandag 29 september reageren de beurzen negatief op de reddingsoperatie van Fortis. Het aandeel keldert opnieuw. ING laat maandag nabeurs weten definitief niet meer geïnteresseerd te zijn in ABN AMRO. Later meldt ook de Chinese verzekeraar Ping An, die eerder 2 miljard in Fortis investeerde, niet meer geïnteresseerd te zijn in verdere investeringen in Fortis. Het aandeel Fortis komt vanaf dinsdag in rustiger vaarwater en begint zelfs te stijgen. De aandelenmarkten hebben niets in de gaten van hoe achter de schermen het lot van Fortis wordt bezegeld. In zowel Nederland als België halen grote zakelijke klanten hun saldi van de rekeningen. DNB stelt intern vast hoe op dinsdagochtend Fortis al weer 4 miljard kwijt is, het bedrag van de Nederlandse overheidssteun, en belt daarover met minister Bos. Nu zakelijke klanten hun geld weg halen heeft Fortis zijn kredietlijnen bij de andere banken hard nodig. Deze verliezen echter ook hun vertrouwen. Zij laten de kredietlijnen verlopen of draaien de kraan dicht. Pikant detail: volgens de Vlaamse krant de Standaard bevindt ABN AMRO zich tussen de banken die de kraan dicht draaien. ABN AMRO kan dat, omdat het een zelfstandige entiteit is. De Nationale Bank van België kent die week tot 45 miljard aan kredietfaciliteiten toe aan Fortis, alleen om de zaak draaiende te houden en het wegvallen van de andere kredieten op te vangen. Terwijl de koers op de aandelenmarkten nog wat stijgt, is het insiders duidelijk dat de reddingsoperatie van het weekend ervoor ontoereikend is.

Tweede reddingsoperatie
Al op woensdag wordt er opnieuw contact gelegd tussen Nederland en België. Geheime onderhandelingen volgen, waaraan naast Bos en Wellink ditmaal ook premier Balkenende meedoet. Nadat op vrijdag de beurzen sluiten wordt het resultaat bekendgemaakt: Nederland neemt alle Nederlandse delen van Fortis over voor 16,8 miljard euro. De overeenkomst komt in de plaats van die van het weekend ervoor. Daarmee zijn ABN AMRO, Fortis Bank Nederland en Fortis Verzekeringen nu volledig eigendom van de Nederlandse staat. Bos spreekt daarbij opnieuw heldere taal, waarin hij het Belgische bestuur van Fortis niet spaart. Bos legt uit dat Nederland de gezonde delen van Fortis koopt en daarmee vrijwaart van ‘besmetting’ door de ongezonde delen, die achterblijven in de Belgische holding. Waarmee Bos voorzichtig uitgedrukt zijn Belgische collega’s Leterme (premier) en Reynders (minister van Financiën) een zet in de rug geeft om ook de problemen van de rest van de holding nog dat weekend op te lossen, voordat op maandag de beurzen openen. De Belgen zijn boos over Bos’ uitspraken, maar Bos komt er niet op terug. Bankpresident Wellink spreekt terzake evenwel sussende woorden in het programma Buitenhof. De Belgische overheid vindt de oplossing in de verkoop van de Belgische en meeste andere delen van Fortis aan het Franse BNP Paribas voor 9 miljard in aandelen en 5,5 miljard in cash. De Belgische staat krijgt door de operatie ruim tien procent van de aandelen BNP Paribas.

Rol Fortis uitgespeeld
In het beursgenoteerde Fortis blijft slechts een aandeel over van 66 procent van een portefeuille ter waarde van 10 miljard aan twijfelachtige kredieten, verzekeringsactiviteiten buiten de Benelux (waarde ongeveer anderhalf miljard) en 100 miljoen euro in kas. Daarmee bestaat er weliswaar nog een beursfonds Fortis, maar dit speelt geen rol van betekenis meer in de financiële sector.

Rikco Pardoen | Businesscompleet.nl