ABCOUDE - De Eurocrisis is een onbekend en onontgonnen terrein. Dat zei de president van Europa Herman van Rompuy in de Europalezing. Mede aan de hand daarvan behandelt de redactie de veranderende economische verhoudingen in de wereld, de eurocrisis, waarom financiële risico’s juist voor ons toenemen en wat wij daaraan kunnen doen. Van Rompuy geeft drie belangrijke oplossingen.

Rol Europa wordt kleiner
Het gewicht van Europa in de wereld neemt af, zowel demografisch als economisch. In 1900 maakte de Europese bevolking nog 25 procent van de wereld uit. In 2000 was dit gedaald naar 9 procent, in 2050 maken de Europeanen nog 6 procent van de wereldbevolking uit.

Derde Wereld groeit sneller
Ook het economische belang van de andere werelddelen groeit snel. Landen als China, India en Brazilië kennen een snelle economische groei. Zo groeit de Chinese economie deze jaren met rond de 10 procent per jaar, tegen de Europese rond de 1 procent. Dergelijke grote verschillen doen zich al jaren voor. Het van oorsprong zeer arme China is nu de tweede economie van de wereld. En het gaat niet alleen om China; ook veel andere landen uit de Derde Wereld laten een solide, grote economische groei zien.

Politieke macht verschuift
De toegenomen demografische en economische macht vertaalt zich ook steeds meer in politieke macht. Zo werd de G7 vervangen door de G20. Europese landen hadden weinig in te brengen op de Klimaatconferentie in Kopenhagen.

En de westerse landen moesten toekijken hoe Brazilië en Turkije met Iran onderhandelden over de nucleaire problematiek.

Vertrouwenscrises
Crises in het vertrouwen van de markt troffen tot voor kort vooral de niet-westerse landen. Denk bijvoorbeeld aan de Mexicaanse pesocrisis van 1994, de Zuid-Amerikaanse Tequilacrisis die daar in 1995 op volgde, de Aziëcrisis van 1997 en de Argentijnse crisis van rond de eeuwwisseling.

Westerse landen lenen veel
De markten hadden wel vertrouwen in rijke, westerse landen. Zij kunnen zich daardoor grote overheidstekorten veroorloven. De financiële markten lenen hen met alle plezier geld uit. Daarentegen konden de landen van de Derde Wereld alleen onder strenge voorwaarden kleine bedragen lenen van het IMF of de Wereldbank.

Rollen draaien om
Het gevolg is dat veel Derdewereldlanden nu gezonde overheidsfinanciën hebben. De schulden, voor zover daar sprake van is, worden bovendien relatief steeds kleiner door de snelle groei van de economie. De rollen in de wereld draaien om. Steeds meer landen van de (voormalige) Derde Wereld blaken van gezondheid, terwijl Japan, Noord-Amerika en Europa kampen met enorme schulden en een nauwelijks groeiende economie. Het vertrouwen in de groeilanden neemt toe, ten koste van het vertrouwen in de westerse landen. Intussen is China de grootste geldverstrekker geworden voor de tekorten van de VS.

Zeilen bijzetten
Aan de Griekse crisis zien we dat de rollen ook echt omdraaien. Gerommel met de staatsfinanciën om een te luxe huishouding overeind te houden, wordt door de markten keihard afgestraft. Europa moet nu alle zeilen bijzetten om verdere schade te voorkomen.

Fouten
Van Rompuy noemt het besluit uit 2005 om het Stabiliteitspact te versoepelen (overigens op voorstel van Frankrijk en Duitsland) nu een ‘ernstige fout’. En juist omdat het zo goed ging met de euro, is onderschat dat sommige Europese landen steeds minder concurrerend werden. Anders dan toen zij nog een eigen munt hadden, kunnen zij nu niet meer hun munt devalueren om weer concurrerend te worden.

Werkgroep
Van Rompuy is lid van een Europese werkgroep die onderzoekt hoe de Europese landen beter kunnen worden uitgerust tegen dergelijke crises. De andere leden van de werkgroep zijn de ministers van Financiën van de lidstaten, president Trichet van de ECB, Eurocommissaris Rehn van Economische en Monetaire Zaken en de voorzitter van de eurogroep Juncker.

Drie oplossingen
De werkgroep is het eens over de drie belanrijkste oplossingen om crises in de toekomst te voorkomen:
• Versterk het stabiliteits- en groeipact. Dat stelt grenzen aan onder meer de staatsschuld en het begrotingstekort van de lidstaten.
• Toezicht op de competitiviteit (het concurrentievermogen) van landen. Dit betekent toezicht op de loonontwikkeling en de productiviteitsgroei.
• Bevorder de innovatie.

Van Rompuy
De Vlaming Herman Van Rompuy (62) is de eerste permanente voorzitter van de Europese Raad en daarmee (in informeel taalgebruik) de president van Europa. Hij is een zeer ervaren politicus van Christendemocratische huize. Voor hij zijn huidige functie aannam was hij onder meer premier van België, kabinetsformateur, Kamervoorzitter, minister van Financiën en partijvoorzitter.

Rikco Pardoen | BusinessCompleet.nl