DEN HAAG - Vraag een zelfstandige professional naar z'n irritaties. Negen van de tien keer wordt dan de VAR-verklaring genoemd. Er is verbazingwekkend veel ergernis rond die Verklaring Arbeidsrelatie. Het is niet de inspanning die de kleine ondernemer laat zuchten, is mijn ervaring. Ervaren zzp'ers krijgen hem - mede dankzij succesvol lobbywerk van PZO - zelfs automatisch toegestuurd. Het is de sfeer van onduidelijkheid en achterdocht rond dat document. De Helpdesk van PZO krijgt vrijwel dagelijks te maken met misverstanden als gevolg van de VAR.

Afschaffen
Begin juli hebben we het nieuw te vormen kabinet gevraagd de VAR af te schaffen. Niet precies in die woorden, maar we hebben de informateurs gevraagd om een einde te maken aan alle onduidelijkheid rond de status van de ondernemer. De VAR is een prima oplossing die opdrachtgevers 100 procent duidelijkheid geeft over de inhouding en afdracht van premies.
Maar hoewel de verklaring wordt afgegeven door de Belastingdienst, verschaft ze de zzp’er zelf géén duidelijkheid over zijn fiscale status als ondernemer. En zo zijn er meer misverstanden. Zo wordt er in het aanvraagformulier gevraagd naar het aantal opdrachtgevers dat je bedient. Uit de vraagstelling trekken veel zzp'ers de conclusie dat je tenminste drie klanten moet hebben om door de fiscus als ondernemer te worden gezien. Niet waar. Veel zelfstandigen, zoals interim managers of consultants, bedienen maar één klant tegelijk.

Vaak ook maar één per jaar. Daar is niets mis mee.

Het is maar een voorbeeld. Maar het lapmiddel dat de VAR is, staat symbool voor de vaak wat halfslachtige houding van de overheid tegenover zzp'ers. Door die houding mist Nederland creativiteit, innovatiekracht en flexibiliteit die we nu juist zo hard nodig hebben. Wij hebben de architecten van het nieuwe kabinet erop gewezen hoe het klimaat voor micro-ondernemingen eenvoudig kan worden verbeterd.

Duidelijke definitie
Dat begint met een duidelijke definitie voor ondernemerschap, zodat nu nog noodzakelijke lapmiddelen als de VAR niet meer nodig zijn. Door de opkomst van de zzp'ers zijn er bovendien politieke krachten die willen tornen aan het ondernemerschap. Zo wordt er hardop nagedacht over verplichte verzekeringen, minimumtarieven en nog meer knellende bureaucratie. Ik heb op deze plaats al eens uitgelegd waarom dat niet werkt. Daarmee ontken je de essentie van ondernemerschap. Daarmee wordt de creativiteit en flexibiliteit weer beteugeld. Wij pleiten juist voor meer zuurstof voor de micro-ondernemer: een duidelijke definitie van ondernemerschap maakt het ook eenvoudiger om zelfstandigen te stimuleren. Nu zijn er nog ingrijpende verschillen in de belastingdruk voor eenmanszaken en bijvoorbeeld besloten vennootschappen. Dat wordt weer hersteld met allerlei fiscale faciliteiten. De overheid kan het zichzelf en ondernemers veel leuker en makkelijker door die omwegen te schrappen.

Ik heb er alle vertrouwen in een nieuwe kabinet zelfstandige professionals meer ruimte zal geven. Het is eenvoudig te realiseren. Zo hebben we de politiek ook weer eens gewezen op de onzinnige bureaucratie rond aanbestedingen. Doordat overijverige ambtenaren aan de ene kant van een ministerie allerlei uit te besteden werk samenvoegen tot enorme clusters, worden hun collega's elders in de organisatie beperkt in hun keuzevrijheid. Die kunnen daardoor alleen zzp'ers inschakelen via intermediairs die amper waarde toevoegen, maar wel forse sommen geld incasseren. Als die aanbestedingen niet onnodig groot worden gemaakt, kan de marktwerking worden hersteld en kan de overheid gewoon weer kiezen voor de marktpartij met de beste kwalificaties. Dat maakt de overheid slagvaardiger en geeft weer lucht aan de zzp'er. Simpelweg door wat bureaucratie te schrappen.

Echt hervormen
Moeilijk is het allemaal niet. Het hoeft ook niets te kosten.
Integendeel: ik ben ervan overtuigd dat heel wat bedrijven en instellingen beter functioneren als onze politiek echt durft te hervormen. Ik ken talloze voorbeelden van zelfstandige professionals die grote of kleine wonderen verrichten binnen bedrijven of instellingen.
Dat mag niet verstikken onder een klamme deken van ouderwetse opvattingen over bijvoorbeeld kapitaal en arbeid. Dat moeten we toejuichen en stimuleren. Ik ben er trots op dat we die ontwikkeling met PZO weer een duwtje in de juiste richting geven!

Geschreven door Esther Raats-Coster, voorzitter Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO)