ABCOUDE - Het gaat goed met de accountantsbranche. In 2007 groeide de omzet van accountantskantoren met een Chinees aandoend cijfer van 10 procent, en ook in 2008, in veel sectoren een moeilijker jaar, stijgt de omzet naar verwachting van de Rabobank met 5 7 procent. Toch staan accountants voor lastige uitdagingen.

Wet toezicht accountantsorganisaties
Min of meer als reactie op eerdere schandalen, waarin gerenommeerde internationale accountants als Arthur Andersen niet vrijuit gingen, is er strenger toezicht ingesteld op het functioneren van vooral grotere accountantskantoren. Eind 2006 is hiertoe de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta) van kracht geworden. Deze stelt een reeks van eisen aan de kwaliteit en werkwijze van accountantsorganisaties. De belangrijkste verandering is wellicht de nieuw ingevoerde vergunning van de Autoriteit Financile Markten (AFM). Alle accountants die ‘wettelijke controles’ uitvoeren, moeten nu over zo’n AFM-vergunning beschikken.

Wettelijke controle
Een ‘wettelijke controle’ is een door de wet verplicht gestelde controle van de jaarrekening van een bedrijf. Dat is het geval bij organisaties van openbaar belang (OOB’s), zoals bijvoorbeeld banken en woningbouwverenigingen, en bij ondernemingen die gedurende twee boekjaren aan twee van de drie volgende voorwaarden voldoen:
-een omzet van meer dan 8,8 miljoen euro;
-een balanstotaal van meer dan 4,4 miljoen euro;
-meer dan 50 medewerkers in dienst.
De meeste bedrijven in het mkb hebben niet te maken met deze wettelijke controle.

Tweedeling
De AFM-vergunning zorgt voor een tweedeling tussen accountants.

Enerzijds zijn er de grote accountantskantoren die het grootbedrijf en/of organisaties van openbaar belang bedienen, en die genoodzaakt zijn een AFM-vergunning te bemachtigen en aan de Wta-normen te voldoen. Anderzijds zijn er de middelgrote en kleinere accountants die met kleinere bedrijven werken, voor wie de AFM-vergunning geen noodzaak is.

Vergunningverlening
Vooralsnog zijn er weinig accountantsorganisaties met een AFM-vergunning: welgeteld 18. Daar komen er eind deze maand flink wat bij, want volgens woordvoerster Imre de Roo van AFM is dat het moment waarop AFM een beslissing zal vellen over de vergunningaanvragen van nog eens zo’n 700 accountantskantoren. “Ik kan op dit moment geen enkele indicatie geven over welke kantoren wel en welke niet”, aldus De Roo.

Geen nieuw kwaliteitskeurmerk
In de branche werd aanvankelijk verwacht dat de AFM-vergunning als keurmerk zou gaan werken en zelfs marktwaarde zou krijgen.

De beroepsorganisaties, zoals Koninklijk NIVRA voor Registeraccountants (accountants met een universitaire opleiding) en NOvAA voor Accountants-administratieconsulenten (accountants met een HBO-opleiding), hebben overwogen een keurmerk in te stellen om accountants die met het mkb werken te versterken. “Daar is van afgezien”, vertelt Fred de Vries, woordvoerder van de NOvAA. “We hebben al een kwaliteitskeurmerk, de titels achter onze namen: RA voor een registeraccountant en AA voor een Accountant-administratieconsulent. Het invoeren van nog een keurmerk hebben we na discussie niet zinvol geacht. Daarbij is ook de AFM-vergunning geen keurmerk, maar slechts een vergunning. Het huidige keurmerk (de titels AA en RA) is onder meer gebaseerd op permanente educatie, toetsing, tuchtrecht en regelgeving inzake de uitvoering van opdrachten. Deze regelgeving houden we momenteel tegen het licht. De regelgeving voor accountants die werkzaam zijn in het mkb hoeft niet gelijk te zijn aan die voor wettelijke controles. Op deze wettelijke controles houdt de AFM toezicht. Voor verschillende werkzaamheden gelden dus verschillende regels. De wettelijke controle van de jaarrekening van Shell is een andere werkzaamheid dan het adviseren van het midden- en kleinbedrijf", aldus De Vries.

Het NIVRA houdt de optie van een keurmerk nog open. “Wij doen nog onderzoek naar de vraag of daar in de toekomst behoefte aan is”, zegt woordvoerder Marc Schweppe.

Discussie over grens wettelijke controle
BDO, n van de nu achttien accountantsorganisaties die wettelijke controles mogen uitvoeren, bracht deze week een rapport uit waaruit bleek dat het ‘middenbedrijf’ (bedrijven met een omzet tussen 8,8 miljoen en 35 miljoen, een balanstotaal tussen 4,4 miljoen en 17,5 miljoen en een personeelsbestand tussen 50 en 250 mensen) zich niet goed houdt aan de wettelijke regels voor het publiceren van de jaarrekening. Dit zou bovendien niet goed gehandhaafd worden omdat deze praktijk wordt ‘gedoogd’. CDA Kamerlid Blanksma-Van der Heuvel wil meer handhaving, maar werkgevers bepleiten een beperking van de kring van bedrijven die onder de publicatieplicht vallen. Martin Noordzij (VNO-NCW): “Is er een maatschappelijk belang dat wordt gediend door van zoveel bedrijven te vragen dat ze hun jaarrekening publiceren en deponeren? Nee.”

Personeelstekort en automatisering
Een groot deel van de accountantsorganisaties ondervindt last van personeelsschaarste. Veelal wordt dit opgelost door meer te doen met dezelfde mensen, en door actiever te werven. Gezien de werkdruk is het twijfelachtig of dit voldoende soelaas biedt. Zowel ING, Rabo als ABN-AMRO adviseren de branche, in het bijzonder de kleinere kantoren, verder werk te maken van automatisering, met name elektronische dossiervorming en workflowmanagement. De Rabobank noemt informatietechnologie zelfs de ‘sleutel tot succes’ in deze branche in de toekomst. Ook zouden accountantskantoren voor personeel creatief kunnen kijken naar hoogopgeleide herintreders. Hoewel de studie niet impopulair is, voorziet de Rabobank voorlopig nog geen einde aan het tekort aan afgestudeerde accountants.

Fusies
Er is in de branche al enkele jaren een concentratiegolf gaande. Veel accountantskantoren verwachten ook zelf bij een fusie, samenwerking of overname betrokken te raken.

Groeisector
In 2006 en 2007 groeide de omzet in de accountantsbranche jaarlijks met maar liefst zo’n 10 procent. Ook in 2008, voor veel sectoren een moeilijker jaar, wordt er naar schatting van de Rabobank nog altijd een omzettoename van 5 7 procent gerealiseerd. De sector is financieel gezond en de vooruitzichten voor de komende jaren zijn gunstig. Volgens ABN AMRO telde Nederland in 2006 2935 accountantskantoren, waarvan 1580 met personeel, de rest is zelfstandige. In totaal werken zo'n 47.500 mensen voor een accountantskantoor.

Rikco Pardoen | Businesscompleet.nl