ABCOUDE - Kort voor de zomer sloten de apothekers even de deuren voor de klanten. Actievoeren in de gezondheidszorg is niet onomstreden, maar de apothekers hadden naar eigen zeggen goede redenen: zij werden door overheidsbeleid bedreigd in hun voortbestaan.

Per 1 juli voerden de zorgverzekeraars het preferentiebeleid in. Volgens Eelke van der Veen, lid van de Tweede Kamer voor de PvdA en ironisch genoeg zelf oud-voorzitter van de Raad van Bestuur van zorgverzekeraar Agis, leidde dit bij de apothekers tot een ‘oorlogssituatie’.

Preferentiebeleid
Het preferentiebeleid houdt in dat de zorgverzekeraars, aangemoedigd door de overheid, een einde maken aan het systeem van kortingen en bonussen op medicijnen. Die kortingen en bonussen krijgen apothekers van bedrijven in de farmaceutische industrie. Met de maatregel beogen de zorgverzekeraars de kosten van medicijnen te beperken. De apotheken bekostigen er echter een deel van hun bedrijfsvoering van.

“40 procent failliet”
Per apotheek zou de maatregel zo’n 160.000 euro kosten. “Dat is het equivalent van vier medewerkers per apotheek ontslaan, of 40% van de apotheken failliet”, aldus Jos van Galen, woordvoerder van de apothekersvereniging KNMP, op BNR Nieuwsradio.

Vergoeding per receptregel
Kort uitgelegd bestaat een apotheek van twee inkomstenbronnen: de vergoeding per receptregel en de bonussen en kortingen. De vergoeding per receptregel bedraagt gemiddeld 6,10. Alle partijen in het conflict zijn het erover eens dat die vergoeding te laag is voor een apotheek om van te kunnen bestaan.

De onafhankelijke Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) berekende op basis van gegevens over 2004 dat de vergoeding toen al minstens 7,69 had moeten zijn. De KNMP becijfert een receptregelvergoeding van 8,25 als kostendekkend.

Bonussen en kortingen
Tot 1 juli konden apothekers het tekort aan inkomsten uit de receptregelvergoeding aanvullen met de kortingen en bonussen die zij kregen van de farmaceutische industrie. Weliswaar ging daar de ‘clawback’-korting vanaf, waarmee de overheid 6,82 procent van de prijs van medicijnen afroomde. De hoogte van de kortingen verschilde per medicijn. Volgens Jos Westerwoud, woordvoerder van zorgverzekeraar CZ, liepen deze op tot meer dan 80 procent van de prijs op de officile prijslijst. Als voorbeeld gaf Westerwoud een maagtablet die werd afgeprijsd van 10,92 naar 1.34 per verpakking.

Rechter stelt apothekers in gelijk
Op 11 juli stelde het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB) in Den Haag de apothekers in het gelijk in een zaak die zij hadden aangespannen tegen de clawback-korting. Het rechtscollege oordeelde dat door de recente ontwikkelingen in de geneesmiddelenmarkt (het preferentiebeleid) moet worden betwijfeld of de clawback-korting van 6,82 procent nog gerechtvaardigd is, omdat onduidelijk is of de door apothekers genoten inkoopvoordelen nog opwegen tegen de praktijkkosten. Het afschaffen van de clawback-korting zou apothekers gemiddeld 92.000 opleveren.

Geen overeenstemming
Het was een belangrijke overwinning voor de apothekers, maar de kou is nog niet uit de lucht. Er bestaat een brede politieke overeenstemming over de onwenselijkheid van de kortingen en bonussen aan apothekers. Er is nog geen overeenstemming over de hoogte van de receptregelvergoeding, wel is het de bedoeling dat apothekers in de toekomst op een andere manier gaan worden gefinancierd. Over welke manier dat moet zijn, bestaat echter nog geen overeenstemming.

Gewild beroep
Ondanks de onzekere omstandigheden is het beroep van apotheker gewild. De Rabobank stelt in zijn brancherapport dat het aantal nog nooit zo snel is gegroeid als in de afgelopen jaren. In 2007 groeide het aantal apotheken met 68 tot 1893. Daarmee is de patintenpopulatie per apotheek gedaald tot ruim 8000. Onder jongeren neemt de belangstelling voor de studie farmacie toe, tevens is er een feminisering gaande van deze studierichting: 59 procent van de studenten is vrouw.

Toekomst
Door de vergrijzing zal het medicijngebruik in Nederland in de komende 15 jaar met zo’n 13 procent toenemen, heeft de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) berekend. De markt is geliberaliseerd, waardoor er sprake is van branchevreemde toetreders zoals drogisterijen. Ook zijn er internetapotheken. Het succes van deze concurrenten is volgens de Rabobank tot op heden ‘wisselend’ en hun ontwikkeling zet niet echt door. Toch verwacht de Rabobank dat internetapotheken in de toekomst aan belang zullen winnen. Op de korte termijn zien echter brancheverenigingen en ook huisartsen veel nadelen aan de internetapotheek. Daarbij bleek uit onderzoek van de Volkskrant dat internetapotheken veel te duur zijn. Gemiddeld werd er bovenop de medicijnprijs 40 in rekening gebracht, bijna het viervoudige van wat is toegestaan voor een artsenconsult en een receptregelvergoeding. De Nederlandse Zorgautoriteit onderzoekt momenteel de tarieven, omdat zij mogelijk in strijd zijn met de Wet Marktordening Gezondheidszorg.

Rikco Pardoen | Businesscompleet.nl