ABCOUDE - Ondanks de berichten over de minder goede economische vooruitzichten beginnen steeds meer mensen voor zichzelf. Ook dit jaar groeide het aantal zelfstandigen enorm. Een bedrijf overnemen lijkt dan succesvoller dan zelf starten.

Startende vrouwen
Het aantal mensen dat een eigen bedrijf begint groeit nog altijd hard. Het totaal aantal starters steeg vorig jaar zelfs tot een recordaantal van 102.000. Opmerkelijk: bijna een derde van al deze starters is vrouw.

Harde klappen
Volgens Prof.dr. Roberto H. Flören, die de Leerstoel Familiebedrijven en Bedrijfsoverdracht op Nyenrode bekleedt, zijn de meer dan 100.000 – reguliere - starters na een jaar goed voor ongeveer 110.000 arbeidsplaatsen. Dat is dus alleen goed voor hun eigen positie, schreef Flören op FD.nl van 14 augustus. Veel reguliere starters zijn - volgens Flören - zzp’ers zonder intentie om ook maar ooit te groeien. In tijden van economische neergang zullen zij harde klappen krijgen. Uit cijfers blijkt dat over vijf jaar de helft van alle reguliere starters failliet of gestopt is.

Overname
Dit jaar waren er al 16.000 bedrijfsoverdrachten. Volgens de Kamer van Koophandel zijn er gemiddeld twintig duizend bedrijfsoverdrachten per jaar. De 16 duizend bedrijfsoverdrachten van dit jaar zijn volgens professor Flören goed voor minimaal 160.000 arbeidsplaatsen. Daarnaast is van alle koop-starters 96 procent na vijf jaar nog actief als ondernemer.

Dus vindt Flören dat er veel meer aandacht moet komen voor koop-starters, de nieuwe ondernemers die een bestaand bedrijf kopen. Want mensen die voor zichzelf willen beginnen kunnen beter een bedrijf overnemen, aldus Flören.

Bestaande klantenkring
Uiteraard ligt de werkelijkheid genuanceerder. In maart en april publiceerde Businesscompleet al een serie artikelen over het starten of overnemen van een bedrijf. In Directeur worden: starten of overnemen? werd de Kamer van Koophandel (KvK) benaderd met de vraag wat de voor- en nadelen zijn van een overname van bedrijf. De KvK stelde dat een vliegende start (het overnemen van een bedrijf) veel voordelen heeft: Een bestaande klantenkring, naamsbekendheid, lopende omzet en winst en een grotere kans op succesvolle financiering. Aan de andere kant vereist dit op alle aspecten meer voorbereiding dan een kleine en beperkte start.

Geen rozengeur en maneschijn
In deel twee van de serie, Eigen bedrijf: zelf starten of overnemen? (deel 2) werd Fons Overwater, directeur van FLYNTH adviseurs en accountants - een ervaren adviseur aan het midden- en kleinbedrijf - gevraagd wat het voor- en nadeel is van het overnemen van een bedrijf. Overwater vindt het grootste voordeel van een nieuw bedrijf het blanco opstarten: “Wie een bestaand bedrijf koopt, koopt ook een complex van rechten, plichten, klanten, reputatie enzovoorts, en veelal is dat niet allemaal rozengeur en maneschijn. Wie zelf een bedrijf start, kan het van meet af aan naar eigen ideeën vormgeven. Nadeel is het risico. Het opstarten van een bedrijf gaat meestal gepaard met vallen en opstaan, als het al levensvatbaar is."

Checklist
In deel drie van de serie werd het platform voor bedrijfsovername Brookz benaderd voor het maken van concrete checklist. Er werd een lijst gemaakt met 15 cruciale do's en don'ts om af te vinken. Daarin staan de voor- en nadelen netjes op een rij.

De praktijk
In het artikel Bedrijf overgenomen: de praktijk vertelt Jaap Wolff over een bedrijfsovername. Wolf is een van de twee directeuren van MDS, dienstverlener in direct marketing. MDS nam in 2006 websitebouwer Enilno over: “Het is tegengevallen, maar ik zou het opnieuw doen. We hadden geen draaiboek toen we begonnen. Dat moet je wel hebben, je moet echt lijstjes maken, plannen. We deden alles à l’improviste."

Geen opvolging
De kans om een bedrijf over te nemen neemt de laatste jaren toe. In Nederland komen namelijk steeds meer (familie) bedrijven te koop te staan. Uit Europees onderzoek van PricewaterhouseCoopers (PwC) naar familiebedrijven blijkt dat veel directeuren-grootaandeelhouders (dga’s) van Nederlandse familiebedrijven hun beslissing over bedrijfsopvolging zo lang mogelijk voor zich uitschuiven. Ruim veertig procent van de bedrijven die binnen twee jaar een opvolging moeten regelen, heeft nog geen opvolger geselecteerd. En ongeveer tachtig duizend dga’s moeten binnen nu en vijf jaar hun opvolging regelen.

Verontrustend
Twee derde van alle ondernemers uit het onderzoek heeft de bedrijfsopvolging niet geregeld. Daarnaast heeft ruim de helft van de bedrijven geen juridische regeling waarin toe- en uittreding is vastgelegd. Dat is een verontrustende uitkomst, vinden de onderzoekers. Volgens Steef Klop, partner bij PwC en mede-initiatiefnemer van het Nederlandse deel van het onderzoek, is de continuïteit van (familie)bedrijven van groot belang voor de Nederlandse economie en samenleving.

Bakker
Ook bij ambachtelijke bedrijven lijkt de bedrijfsopvolging een groot probleem te worden. Ambachtelijke bakkers bijvoorbeeld kunnen geen opvolger vinden. En dat terwijl bijna 600 ambachtelijke bakkers binnen vijf jaar met hun bedrijf stoppen. Dit blijkt uit onderzoek in februari van dit jaar door Stratus marktonderzoek, in opdracht van de werkgroep ‘Voor de Bakker’ van het Productschap Akkerbouw.

Vereenvoudigen
Minister Maria van der Hoeven erkent de problemen van bedrijfsopvolging. Op 15 mei van dit jaar zei ze dat ze de bedrijfsopvolging wil vereenvoudigen. Ze wil nagaan hoe bedrijven hun opvolging makkelijker kunnen regelen. Want een bedrijfsoverdracht kan aardig in de papieren lopen. Mkb-ondernemers betalen vaak veel aan overdrachtsbelasting wanneer ze de bedrijfspanden afstaan aan hun opvolger. Ook hebben ze te maken met juridische lasten om de opvolging te regelen.

Soorten bedrijfsovername
Uiteraard zijn er zijn verschillende manieren om een bedrijf over te nemen. De Kamer van Koophandel heeft deze manieren op een rijtje gezet.

Waarde
Geen enkel bedrijf is van onschatbare waarde. Voor de waardebepaling van een bedrijf zijn er een aantal methoden. De zes meest gangbare methodes worden bijvoorbeeld op een site als ondernemingsbeurs.nl toegelicht.

Aandacht
Terug naar Prof.dr. Roberto H. Flören. Hij weet ook dat een groot aantal succesvolle ondernemers geen opvolger binnen de familie kan vinden: Deze ondernemers zijn op zoek naar een betrouwbare koper, die goed zorgt voor klanten en personeel. Naar de zin van Flören overwegen te weinig potentiële ondernemers de optie van koop-starter. Daarom pleit hij voor veel meer aandacht vanuit de overheid voor deze doelgroep. Uiteindelijk is de Nederlandse economie hierbij gebaat.

Jacques de Vos | Businesscompleet