Bijna klassiek is de wijze te noemen waarop de overdracht in de familie van een BV onderneming plaatsvindt. Nagenoeg altijd verkoopt de Holding BV van vader de aandelen in de Werk BV aan een door het kind opgerichte Holding BV. Die Holding van het kind leent dan geld bij de bank of bij de Holding BV van vader.

Klassiek ja, maar, als u het daarbij laat, dan is dit zeker niet altijd de fiscaal voordeligste weg. Want dan maakt u geen gebruik van de bedrijfsoverdrachtfaciliteiten in het schenkings- en successierecht. Die faciliteiten gelden zowel voor de overdracht van een inkomstenbelasting onderneming als voor de overdracht van een onderneming die wordt uitgeoefend in BV vorm. Hoe daarmee voordeel is te behalen, leest u hieronder.

Voorbeeld:

Trudy (†) van Doorn en haar man Cees (65 jaar) waren samen eigenaar van Lingerie Groothandel Glamour BV. Zij vervulden beiden een directiefunctie in Glamour BV. Trudy richtte zich jarenlang met succes op de commercile kant van de onderneming. Cees was verantwoordelijk voor het backoffice, de logistiek en de financin. Deze succesrijke onderneming geeft werk aan 40 medewerkers.

n van hen is hun dochter Anne (32 jaar). Na het overlijden van haar moeder Trudy, heeft Anne haar taken op commercieel terrein overgenomen. Trudy en Cees hebben ook een zoon, Bart (28 jaar); hij is commercieel medewerker bij een grote zakenbank.

Bart heeft geen enkele affiniteit met de onderneming van zijn ouders.

De aandelen Glamour BV zijn nu euro 2.000.000 waard. Cees heeft aan beleggingen en spaargelden een bedrag van euro 895.000. Zijn woonhuis heeft een waarde van euro 800.000 en is vrij van hypotheek. Hij heeft bij Glamour BV een aanspraak op ouderdomspensioen opgebouwd van euro 85.000 per jaar. Als Cees de aandelen Glamour BV verkoopt moet hij over de winst die hij daarbij realiseert de zogeheten aanmerkelijk belangbelasting betalen. Deze belasting bedraagt 25%; voor Cees resulteert dat in een te betalen bedrag van euro 495.000.

Bedrijfsoverdracht klassiek Holding BV scenario

Na het overlijden van Trudy zijn er inmiddels 5 jaren verstreken. Cees wenst een stap terug te doen en de onderneming over te dragen aan Anne. Daarbij zou hij, aan de ene kant, aan Anne het liefst een zo laag mogelijke prijs vragen. Maar, aan de andere kant, hij wil zoon Bart niets te kort doen. Om een goede oplossing te bedenken houden Cees, Anne en Bart een familieberaad. Ze zijn er al snel uit.
Glamour BV wordt aan Anne verkocht. (Althans aan een door Anne opgerichte Holding BV).

De koopprijs is de huidige waarde van euro 2.000.000. Maar die hoeft ze niet ineens te betalen. Neen, daarvoor krijgt ze 25 jaar de tijd. Op de aandelen rust de al genoemde aanmerkelijk belang claim bij verkoop van euro 495.000. Cees betaalt de aanslag met een deel van de spaargelden. Cees overlijdt later op 75 jarige leeftijd. Hij heeft zijn kinderen tot zijn erfgenamen benoemd.

Op het moment van overlijden bedraagt de waarde van zijn nalatenschap:
- spaargelden (inclusief aflossing Anne) euro 1.200.000
- vordering op Holding Anne, restant, euro 1.200.000
- woonhuis ` euro 800.000
Totaal nalatenschap euro 3.200.000

Anne en Bart verkrijgen ieder euro 1.600.000 uit de nalatenschap. De kinderen zijn hierover ieder euro 370.495 aan successierecht verschuldigd. Samen betalen Anne en Bart euro 740.990, bijna driekwart miljoen euro!
Overdracht van een Werk BV met grote waarde aan de Holding BV van de opvolger leidt in de familiesfeer tot hoge aanslagen successierecht Na betaling van successierecht hebben de kinderen samen euro 2.459.010 over.

Bedrijfsoverdracht met gebruik maken van faciliteiten in het schenkingsrecht

De belastinglast wordt al lager, doordat Cees direct na de verkoop aan Anne (haar Holding) de verkoopprijs voor een bedrag van euro 1.200.000 kwijtscheldt. En, om Bart geen nadeel te berokkenen, schenkt hij hem een gelijk bedrag, bestaande uit een deel van het spaargeld en de resterende vordering op de holding van Anne van euro 800.000.

Schenkingsrecht Anne
Anne krijgt door de kwijtschelding een schenking van euro 1.200.000; omdat dit samenhangt met de verkrijging van de aandelen in de onderneming wordt dit door de fiscus ook gezien als een gedeeltelijke schenking van de onderneming. En nu kan Anne een beroep doen op een zeer gunstige faciliteit. Die houdt namelijk in, dat, onder voorwaarden, over (vanaf 1 januari 2007) 75% van de waarde van de geschonken onderneming vooralsnog geen schenkingsrecht betaald hoeft te worden. Voor dit bedrag wordt een conserverende aanslag opgelegd, waarvoor renteloos uitstel van betaling wordt verleend. n van de voorwaarden is, dat Anne de aandelen Glamour BV nog tenminste 5 jaar houdt, en dat zij in die periode ook de onderneming voortzet. En als na 5 jaren blijkt, dat aan de voorwaarden is voldaan, dan wordt de conserverende aanslag vernietigd, en is de verkrijging door Anne dus definitief vrijgesteld van de heffing.

Het door Anne verschuldigde schenkingsrecht laat zich aldus berekenen:

Anne kan aanspraak maken op de faciliteit die 75% bedraagt van de waarde van de aan haar overgedragen aandelen. Dat is 75% van euro 2.000.000, of wel geconserveerd (en dus uiteindelijk vrijgesteld) wordt maximaal euro 1.500.000. Met andere woorden het hele bedrag van euro 1.200.000 dat Cees aan Anne heeft kwijtgescholden is vrijgesteld!

Schenkingsrecht Bart
Bart krijgt een bedrag van euro 1.200.000 geschonken. Hierop is geen faciliteit van toepassing. Bart is euro 262.495 aan schenkingsrecht verschuldigd. Dat betaalt hij uit het geschonken spaargeld.

Successierecht na overlijden Cees
Bij overlijden van Cees bestaat de nalatenschap nog uit het woonhuis van euro 800.000. Daarvan komt de helft toe aan Anne en de andere helft aan Bart. Zij betalen hierover ieder euro 63.873 aan successierecht, samen dus euro 127.746. Totaal betaald bij kwijtscheldingsfaciliteit De kinderen hebben na de kwijtschelding en schenking nu in totaal aan schenkingsrecht en successierecht betaald:

- Anne over de schenking euro 00,00

- Anne over het woonhuis euro 63.873

Anne heeft totaal betaald euro 63.873

- Bart over de schenking euro 262.495

- Bart over het woonhuis euro 63.873

Bart heeft totaal betaald euro 326.368

Samen hebben ze betaald euro 390.241

NB door de schenkingen direct na de verkoop van de aandelen Glamour BV wordt een besparing van successierecht bereikt van euro 740.990 minus euro 390.241 is euro 350.749. Netto is een bedrag van euro 3.200.000 minus euro 390.241 is euro 2.809.759 op de kinderen overgegaan.
Let wel, vader zou bij deze schenkingen rekening kunnen houden met het feit, dat de faciliteit alleen geldt voor Anne.
En daarom zoveel meer aan Bart schenken, dat de kinderen netto evenveel overhouden. Gebruik maken van de schenkingsrecht faciliteiten bij ondernemingsoverdracht tijdens leven bespaart zeer grote bedragen aan successierecht

Bedrijfsoverdracht met gebruik maken van faciliteiten in het successierecht na overlijden

Stel nu eens, dat Cees de aandelen Glamour niet overdraagt bij leven. In zijn testament bepaalt hij, dat de aandelen vererven aan Anne, onder de verplichting dat zij de waarde van de aandelen, zijnde euro 2.000.000 in de nalatenschap inbrengt.
Na die inbreng is de nalatenschap van Cees opgebouwd als volgt:

- spaargelden euro 895.000

- vordering op Anne vanwege inbreng euro 2.000.000

- woonhuis euro 800.000

euro 3.695.000 nog te betalen aanmerkelijk belangbelasting euro 123.750

Totaal nalatenschap euro 3.571.250

NB In dit geval hoeft de aanmerkelijk belangbelasting niet direct betaald te worden. De verplichting tot betaling daarvan gaat over op Anne. Omdat zij die belasting pas in de verre toekomst hoeft te betalen, mag er voor het successierecht alleen rekening gehouden worden met de contante waarde; die wordt door de Successiewet gesteld op 6,25% in plaats van de 25% nominaal.

Successierecht verschuldigd door Anne

Anne krijgt tegen inbreng alle aandelen. Alhoewel dit lijkt op een koop, kan ze toch een beroep doen op de faciliteit. Die bedraagt 75% van de waarde van de onderneming, dus euro 1.500.000. De berekening van het successierecht verloopt dan aldus:
Anne verkrijgt de helft van euro 3.695.000 dat is euro 1.847.500

De faciliteit is 75% van euro 2.000.000, d.w.z. euro 1.500.000

Zij moet successierecht betalen over euro 347.500

Af de belastinglatentie (NB zie hierna) euro 123.750

Over het belaste deel van de verkrijging euro 223.750

Het daarover verschuldigde recht bedraagt euro 30.385

NB de staatssecretaris is van mening, dat maar rekening gehouden mag worden met een evenredig deel van de latentie, namelijk voorzover deze staat tegenover het bedrag dat met successierecht belast wordt. Dat zou hier euro 23.276 zijn. De rechter zal hierover uiteindelijk moeten beslissen.

Ook Bart verkrijgt euro 1.847.500. Hij is hierover euro 437.320 aan successierecht verschuldigd. Samen betalen ze nu dus euro 467.705. Hetgeen in verhouding tot de oorspronkelijke directe verkoop een voordeel inhoudt van euro 740.990 minus euro 467.705 is euro 273.285.

In dit geval komt een bedrag van euro 3.695.000 minus euro 467.705 is euro 3.227.295 in handen van de kinderen. Let wel op; er rust nog een latente aanmerkelijk belangclaim op de aandelen van Anne van euro 495.000. Ook als de ondernemingsoverdracht pas plaats vindt bij overlijden leiden de faciliteiten tot een grote besparing aan successierecht.

Geschreven door mr. Toine de Groot, Libra Accountants en Adviseurs