ABCOUDE - In het andere artikel leest u hoe u langs rationele maatstaven de waarde van een bedrijf kan bepalen. Alleen is de mens niet altijd rationeel. Hij wil iets hebben. Een kort verhaal over peperdure miskopen.

Tulpen
Nederland is de bakermat van de beurs, en het was ook in Nederland dat de eerste beurskrach plaatsvond. In 1637 stortte de prijs van de tulpenbol in. Dat verbaast u niet, als u weet dat voorafgaand aan de crash, tijdens de zogeheten Tulpenmanie, de prijs van n tulpenbol was opgelopen tot 6000 gulden, even veel als in die tijd werd betaald voor een grachtenpand.

Krach
Ook de beurskrach van 1987 bewijst dat prijsvorming lang niet altijd een rationeel proces is. Zonder duidelijke reden begonnen op 19 oktober 1987 de koersen fors te zakken. In de weken na deze ‘zwarte maandag’ liep de schade op tot een daling van de beurskoersen van in totaal 46%. Er ontstond geen economische recessie, de Nederlandse economie zou zelfs topjaren doormaken in 1989 en 1990 en de beurskoersen herstelden ook vanzelf weer.

Dotcom
Tijdens de internethype of ‘dotcom bubble’ van rond de eeuwwisseling liep de waardering van een hele reeks bedrijven in de ICT-sector torenhoog op. De koersen van bedrijven als UPC, KPN en Worldcom stegen tot ver boven hun intrinsieke waarde. De Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq bereikte op 10 maart 2000 een piek van 5132 punten, meer dan een verdubbeling ten opzichte van een jaar eerder.

De neergang zette zich echter hard in, en een jaar later stond de graadmeter onder de 2000 punten.

World Online
Een bekend voorbeeld uit deze periode is de beursgang van het World Online van Nina Brink. Op 17 maart 2000 ging het bedrijf naar de beurs, voor een waarde van 43 euro per aandeel, waarmee de totale waarde van World Online uitkwam op 12 miljard euro. Een beursdag later, op maandag 20 maart ging het echter al mis. Grote aandeelhouders van World Online plaatsten verkooporders op de beurs, hetgeen wantrouwen wekte bij andere beleggers, die ook besloten te verkopen. De koers van het aandeel daalde met tientallen procenten in enkele weken tijd. Al snel werd bekend dat Nina Brink enkele weken voor de beursgang haar eigen aandelen had verkocht voor zes euro, nog geen zevende deel van de introductiekoers. Veel beleggers zeiden daarvan niet op de hoogte te zijn geweest, alhoewel het wel in de prospectus stond, zij het in de ietwat verbloemende bewoording dat zij haar aandelen had ‘getransfereerd’. Later dat jaar zou Nina Brink het bedrijf verlaten ‘om voor haar gezin te kiezen’, en werd World Online voor een aanzienlijk lagere prijs verkocht aan het Italiaanse Tiscali. Veel beleggende Nederlanders hebben forse bedragen verloren aan World Online.

Gerechtshof
Op haar website wijst Nina Brink er op dat in 2003 World Online als bedrijf schuldig wordt bevonden aan het misleiden van beleggers. “In 2007 wordt door het gerechtshof in Amsterdam uitgesproken dat de ook begeleidende banken onrechtmatig gehandeld hebben tegenover beleggers bij de beursgang van World Online. De banken wordt verweten dat de informatie in de prospectus onjuist en onvolledig was en dat ze niet hebben opgetreden tegen World Online dat een t positief beeld schetste van de waarde van de onderneming. Van de banken mocht worden verlangd dat zij 'de leiding van WOL deugdelijk hadden genstrueerd', aldus het hof”, vervolgt de website van Nina Brink.

ABN AMRO
De belangrijkste begeleidende bank bij de beursgang van World Online was ABN AMRO. Met wereldwijd meer dan 4.500 vestigingen in 53 landen, ruim 110.000 fte’s, 4,5 miljoen rekeninghouders en een totale beurswaarde van circa 56 miljard was ABN AMRO in september 2006 de vijftiende bank ter wereld. Desondanks kwam de bank onder vuur te liggen, omdat de eigen winstdoelstelling niet werd gehaald. Na mislukte fusiebesprekingen met ING en een mislukt bod van het Britse Barclays Bank, bleek een bankenconsortium bestaande uit het Belgisch-Nederlandse Fortis, het Spaanse Banco Santander en het Schotse RBS de hoogste bieder op de aandelen ABN AMRO: 71 miljard. Nog voor de overname afgerond was, brak echter in de VS de kredietcrisis uit. Dit leidde ondermeer tot een aanzienlijk lagere waardering van de aandelen van financile instellingen. ABN AMRO is natuurlijk geen miskoop, maar het bankentrio zou een dergelijk hoog bod vandaag wellicht niet meer hebben gedaan.

Kredietcrisis
De Amerikaanse bank Bear Stearns werd rechtstreeks getroffen door de kredietcrisis. De ooit gereputeerde zakenbank was in maart 2007 nog meer dan 150 dollar per aandeel waard. Door de kredietcrisis daalde de koers naar zo’n 60 dollar per aandeel op vrijdag 14 maart 2008. Het weekend erna besloten de topbestuurders van Bear Stearns en JP Morgan dat de laatste de eerste zou overnemen voor 2 (twee!) dollar per aandeel. Omdat de protesten niet van de lucht waren, werd de prijs later toch nog opgetrokken naar 10 dollar.

China
Mogelijk is de nieuwste bubble al weer gemaakt. Al jaren groeit de economie van China met 10% per jaar. Het lijkt niet op te kunnen, en waar het een economische wetmatigheid is dat een dergelijke groei niet eeuwig door kan gaan, lijkt deze wet voor China niet te gelden. Wie weet kantelt het economische machtsevenwicht in de wereld inderdaad in Chinese richting. De aandelenkoers PetroChina neemt daar vast een voorschot op. Bij de introductie op de beurs van Shanghai werd de Chinese oliemaatschappij gewaardeerd op meer dan 1000 miljard dollar. Daarmee is PetroChina het duurste bedrijf ter wereld, twee keer zoveel waard als de nummer 2, ExxonMobil.

Rikco Pardoen | Businesscompleet