OOSTERBEEK - Waarom koopovereenkomsten niet standaard zijn en een intentieverklaring geen intentie is.

Bij de (ver)koop van ondernemingen worden gedurende het traject verschillende contracten opgesteld. De meest voorkomende zijn de geheimhoudingsverklaring, de intentieverklaring en de koopovereenkomst. Het is opmerkelijk hoe vaak, meestal vanuit enthousiasme, gemakzuchtig met contracten wordt omgegaan. Die worden vaak beoordeeld als juridisch geneuzel. Aan het einde van een langdurig proces worden partijen te gretig en zien dan de meest essentiële zaken over het hoofd.

Contractje downloaden via internet, namen van de contractpartijen- en de koopsom invullen en klaar is Kees. Let op, bijna niets in deze overeenkomsten is standaard, ook al doet de wederpartij u dit graag geloven, en alles dat wordt opgeschreven is bindend.

Tegengestelde belangen
Realiseer ook dat partijen altijd tegengestelde belangen hebben. Hoe aardig men elkaar ook vindt.
De koper heeft baat bij zo veel mogelijk garanties, wil gedurende de onderhandelingen ongebonden blijven en zal alle mogelijkheden willen openhouden om het aankoopbedrag later terug te kunnen vorderen. De verkoper heeft baat bij gebondenheid gedurende de onderhandelingen en wil zo min mogelijk garanties afgeven. Lees daarom, voordat u een handtekening zet, alle details en de bijlagen aandachtig door!

Intentieverklaring
De intentieverklaring is een sluipmoordenaar. Er is namelijk helemaal geen intentie, maar een kader waarbinnen de deal zal worden afgerond. Dus een contract! De titel is juridisch niet maatgevend. De intentieverklaring is dus niet vrijblijvend.

Na het ondertekenen van de intentieverklaring zijn partijen in hoge mate gebonden en bevinden de onderhandelingen, juridisch gezien, al in een vergevorderd stadium. Het afbreken van de onderhandelingen kan dan leiden tot contractbreuk met verstrekkende financiële gevolgen. De mate van gebondenheid wordt bepaald door de mate van detail, genoemde ontbindende- of opschortende voorwaarden en de fase in het onderhandelingsproces dat de intentieverklaring is opgesteld. Wanneer, bijvoorbeeld, de prijs, de voorwaarden en garanties genoemd zijn, is de intentieverklaring al eigenlijk een koopovereenkomst. Indien binding niet gewenst is, zorg er dan altijd voor dat een “subject to contract bepaling (niet gebonden totdat een definitieve overeenkomst is uitgewerkt) en een annuleringsclausule worden opgenomen. Deze bepalingen garanderen echter nog niet dat u ongebonden bent.

De praktijk: hoe het mis kan gaan
Een koper had een zeer gedetailleerde intentieverklaring ondertekend, inclusief prijs, garanties en verplichtingen van de verkoper, met als enig ontbindende voorwaarde een financieringsvoorbehoud met einddatum. Bepaald was dat, indien het voorbehoud niet voor de einddatum werd ingeroepen, de koper verplicht was om af te nemen, financiering of niet. Eigenlijk was de intentieverklaring dus een volledige koopovereenkomst met ontbindende voorwaarde. De koper had dit niet serieus genomen, het was toch maar een intentieverklaring dacht hij. Uiteraard had deze koper zich niet druk gemaakt over de einddatum van het financieringsvoorbehoud. Een week na deze einddatum ontving de koper een brief van de adviseur van de verkoper waarin hij werd gesommeerd om binnen zeven dagen alsnog af te nemen. De financiering was nog niet rond dus had de koper een serieus financieel probleem. Door het voeren van onderhandelingen is het probleem uiteindelijk opgelost. U kunt begrijpen dat de onderhandelingspositie van de koper, juridisch gezien, niet prettig was. De verkoper had in deze een sterke zaak.

De koopovereenkomst
De koopovereenkomst is de uitkomst van onderhandelingen waarbij alles tot in detail wordt vastgelegd. Het is altijd maatwerk! De belangrijkste onderwerpen zijn: de contractspartijen, het koopobject, de afgegeven garanties en het concurrentiebeding. Na ondertekening is er geen weg meer terug. Lees deze overeenkomst altijd goed door en laat het door een jurist of deskundige controleren!
Het komt regelmatig voor dat ik overeenkomsten zie waarbij enkel de belangen van de opsteller zijn behartigd en geen rekening is gehouden met de belangen van de andere partij. Tot mijn verbazing bieden de benadeelde partijen geen weerstand. Dit betekent dat die partijen de overeenkomst of, niet goed hebben gelezen of, de gevolgen niet kunnen overzien.

Twee praktijkvoorbeelden van overeenkomsten die door de andere partij niet goed zijn gelezen
1) Een verkoper had bedongen dat zijn adviseurs de koopovereenkomst zouden opstellen. Normaliter doet de koper dat, echter vond de koper het wel makkelijk om het aan verkoper over te laten. U kunt begrijpen dat de verkoper daar blij mee was. Uiteraard waren er, op verzoek van de koper, de diverse garanties opgenomen. Echter, door het opnemen van bepalingen waarin stond dat claims pas mogelijk zijn boven een bepaald bedrag en niet meer kunnen bedragen dan 50% van de koopsom en dat enkel geclaimd kan worden wanneer het een situatie betreft welke niet onder de zeer uitgebreide onderzoeksplicht van de koper valt, is het de koper bijna onmogelijk gemaakt om ooit een garantie in te roepen. Het lijk in de kast kan dan niet verhaald worden. De koper heeft dit tot mijn verbazing klakkeloos geaccepteerd.

2) Bij de aankoop van een administratiekantoor was het bekend dat de verkoper sporadisch nog enkele bevriende relaties wilde blijven bedienen. Hierover zouden afspraken worden gemaakt na de verkoop (!) want de deal moest zo snel mogelijk afgerond worden. In de koopovereenkomst is netjes een concurrentiebeding opgenomen waarin het de verkoper verboden is om nog in het vak, op welke manier dan ook, actief te zijn. Dus mocht hij na ondertekening ook niet meer de bevriende relaties bedienen. Na hem uitdrukkelijk te hebben gevraagd alle bepalingen goed door te lezen heeft de verkoper alleen enkele schrijffouten ontdekt. Over dit, voor hem belangrijke, onderwerp heeft hij niets geroepen. Uiteraard zijn partijen er later wel uitgekomen, echter was de koper “in control en kon bepalen wie wel en wie niet door de verkoper werd bediend.

Martijn Croon
voor vragen of opmerkingen over dit artikel kunt u terecht bij m.croon@bvobv.nl

Martijn is een register adviseur bedrijfsopvolging. In zijn dagelijkse praktijk ondersteunt hij ondernemers bij de verkoop of aankoop van ondernemingen.