ABCOUDE - Driekwart van de Nederlanders droomt van een eigen zaak, bleek onlangs uit onderzoek van ING. Maar hoe kom je aan een goed bedrijf? En, kun je beter zelf een bedrijf starten of een bestaand bedrijf overnemen? In een serie artikelen spreken we verschillende partijen die zowel veel inhoudelijke als praktische ervaring hebben met bedrijfsovername. Omdat alle bedrijven ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel en zij precies de (ondernemers-) markt kennen, heeft de redactie hen enkele vragen voorgelegd.

Kan de Kamer van Koophandel ons aangeven wat de voor- en nadelen zijn van een overname van bedrijf?
In algemene zin kun je stellen dat een vliegende start veel voordelen heeft. Een bestaande klantenkring, naamsbekendheid, lopende omzet en winst en een grotere kans op succesvolle financiering. Aan de andere kant vereist dit op alle aspecten meer voorbereiding dan een kleine en beperkte start.

De kans om vanuit je zolderkamer rustig te groeien naar een goedlopend bedrijf is hier natuurlijk niet aanwezig. Elke situatie is specifiek. Per bedrijfsovername zou je goed de voor- en nadelen moeten beoordelen op onder andere de volgende onderwerpen:

Klantenkring en omzet
Deze factor kan gezien worden als nadrukkelijk voordeel. Een rijdende trein komt voorbij en daar kan je op springen. Maar, en dit moet men goed analyseren, hoe is dit bestand opgebouwd? Is er sprake van een breed klantenbestand en is dit overdraagbaar, of is er sprake van een zeer beperkt aantal dat bovendien nauw is verbonden met de scheidende eigenaar.

In het laatste geval zijn de risico's uiteraard groter!

Personeel
Er moet goed beoordeeld worden of het huidige personeel een voordeel of een nadeel is voor de nieuwe eigenaar.
Het is een voordeel als het personeel min of meer zelfstandig kan opereren, passend is opgeleid, leeftijden en posities op de juiste manier zijn verdeeld, de loonkosten kloppen en de klanten zich met het personeel verbonden voelen. Nadelig kan zijn dat er teveel personeel aanwezig is en dat zij wellicht dezelfde gevorderde leeftijd hebben als de scheidende babyboomer. Hierdoor is de kans groot dat ook het personeel op korte termijn met pensioen gaat en de kennis uit het bedrijf verdwijnt.

Personeel kan bovendien motivatie verliezen bij een bedrijfsovername indien deze niet goed georganiseerd verloopt en het personeel zich misschien 'gepasseerd' voelt. Aan de andere kant kan een overname leiden tot een frisse wind onder het personeel. Maar mensen die niet voldoende betrokken zijn geweest bij de overname kunnen zich gepasseerd voelen en met de hakken in het zand gaan staan.

Financiering
Een overname leidt over het algemeen tot een hogere financieringsbehoefte dan het starten van een bedrijf. Dit stelt hogere eisen aan het eigen vermogen. Een bank beoordeelt de financieringsaanvraag doorgaans positiever omdat ze kan beoordelen op basis van een bewezen verleden met een bewezen omzet en veelal ook aanwezige zekerheden.

Indien de verkopende ondernemer ook nog bereid is om op enige wijze (financieel / geleidelijke overdracht / organisatorisch) in het bedrijf aanwezig te blijven, wordt dat als zeer positief door de bank ervaren. Niet alleen worden hiermee de risico's gespreid, de verkopende ondernemer spreekt hiermee ook zijn vertrouwen uit in de overnemer.

Welke trends ziet de Kamer van Koophandel in de markt op het gebied van Bedrijfsovername?
De trend in het MKB is duidelijk dat meer eigenaren van bedrijven hun personeel benaderen voor een Management Buy Out (MBO). Eigenaren beseffen dat hun kinderen hiervoor niet in aanmerking (willen) komen en gaan om zich heen kijken voor opvolging. Personeel wordt als meer vertrouwd gezien dan 'buitenstaanders'.

Een andere trend is dat ondernemers het belang van een goede voorbereiding gaan inzien. Helaas wordt dat nog niet voldoende omgezet in concrete stappen. Daarom organiseren de Kamers van Koophandel de themadag Bedrijfsoverdracht. Hier kunnen ondernemers geheel vrijblijvend kennismaken met dit onderwerp. Dit alles ter orintatie zonder verplichting om te beginnen met de verkoop. De belangen zijn uiteraard enorm. Werkgelegenheid, omzet, geld, kennis e.d. komen in het geding als veel bedrijven moeten sluiten doordat de opvolging niet goed wordt geregeld.

Ziet de Kamer van Koophandel een toe- of afname in het aantal bedrijfsovernames?
Hier heeft de KvK geen echt harde gegevens over. Het CBS zou hier veel meer over kunnen vertellen. In de markt wordt wel gesproken over een gemiddelde van 20.000 bedrijfsoverdrachten per jaar en dit aantal lijkt groeiende zijn.

Wat zijn de verwachtingen van de Kamer van Koophandel op het gebied van bedrijfsovernames?
De vergrijzing zal zeker leiden tot een toename van het aantal bedrijfsoverdrachten. De babyboomgeneratie raakt langzamerhand op een leeftijd waarbij aan een overdracht van het bedrijf moet worden gedacht.

Daarnaast is het zo dat een groeiend aantal jonge ondernemers niet vergroeid willen blijven met hun bedrijf. Het is voor de jongere generatie niet altijd meer een 'live-time event' maar veeleer een deel van het ondernemersleven. Zij hebben vaak een bedrijf opgezet en uitgebouwd, waarbij hun activiteiten zich steeds meer verplaatsen naar het managen van het bedrijf. Het aansturen van het personeel en dergelijke ervaren ze hierbij als minder interessant, dan het opbouwen van het bedrijf. De drive komt te vervallen en zij besluiten het bedrijf te koop aan te bieden en beginnen dan vaak opnieuw met het opbouwen van een nieuw bedrijf. Dit leidt uiteraard ook tot meer bedrijfsoverdrachten.

Ten derde zie je ook in het MKB steeds meer grensoverschrijdende overnames tot stand komen. Met name vanuit Belgi en Duitsland lijkt de belangstelling te groeien.

Businesscompleet | Rikco Pardoen