DRIEBERGEN - Eén zinnetje op een persconferentie bleek al genoeg om een complete Europese landbouwtak in de problemen te brengen. De vraag is of dat nu komt door één zinnetje. Of door het massaal klakkeloos herhalen van zo’n zinnetje.

Dit jaar heeft komkommertijd een heel andere betekenis gekregen. De combinatie nieuws en komkommer duidt niet meer op saaiheid. En de groente –of is het nou een vrucht?– donderde van zijn voetstuk. Komkommer, decennia geassocieerd met frisheid en gezondheid, werd voorjaar 2011 een uitroepteken van ziekte en dood. De bron van de besmetting schijnt niet meer met 100% zekerheid te kunnen worden vastgesteld. Maar eigenlijk kennen we de oorzaak allang. De veroorzaker is niet de enterohemorragische E. coli bacterie, maar de moderne mens en zijn mediagebruik.

Wisdom of crowds?
Zeker, het probleem is begonnen met een EHEC-besmetting. En de woordvoerder had natuurlijk niet prematuur naar Andalusische komkommers moeten wijzen. Maar de snelheid waarmee sla, tomaten en vooral komkommers uit de gratie raakten, duidt op iets anders wat niet gezond is: grootschalig hyperventileren. Dit hyperventileren gaat zo. Berichtgeving wordt ingedikt tot het past in 140 tekens. De “inhoud” van die 140 tekens wordt een “feit”. Het feit wordt vervolgens door de menigte en de media geventileerd tot het een hype-omvang heeft. Zie daar hyperventileren 2.0.

Niet gezond
Op deze manier is ook ING’s Jan Hommen de sigaar geworden.

Anders gezegd: de komkommer. Eerst wordt aan Jan Hommen een bonus toegekend. Een bericht hierover duikt op. Binnen 24 uur ontwikkelen talloze mensen zich tot bonus-specialisten, wat zeg ik, tot eersteklas governance-specialisten en bankbestuurders. Verontwaardiging, ophef, mensen gaan hun bankrekeningen opzeggen… De hyperventilator draait op volle toeren. Een tijdje later komen er nieuwe feiten aan het licht. Blijkt dat het allemaal toch wat ingewikkelder in elkaar steekt. De hype is over. Intussen heeft de reputatie van Jan Hommen een lelijke kras opgelopen, evenals de reputatie van de ING als geheel.

Realiteit
Vergiftiging door schijnbaar onschuldig eten is een oude angst. En de combinatie van bankier en bonus is inmiddels een beproefde bodem geworden voor verontwaardiging, wat op zich ook begrijpelijk is. Maar of het nu gaat om een komkommer van 69 cent of om een al dan niet terechte bonus: hyperventileren ontneemt het zicht op de realiteit. Ik wens iedereen een komkommerrijke vakantietijd. Dat we maar fris mogen blijven. En meer ruimte vinden voor reflectie dan 140 tekens. Wel zo gezond.

Geschreven door Susanne Stolte, voorzitter van de Nederlandse vereniging van Commissarissen en Directeuren (NCD)