ABCOUDE - Voor het eerst sinds de monetaire unie is de economie van de eurozone gekrompen. Tegelijkertijd groeit de economie van de Verenigde Staten, ondanks de kredietcrisis die daar bovendien volgens de jongste berichten nog veel erger kan worden. Hoe kan dat?

Europa
In de afgelopen week regende het slechte cijfers. Verscheidene landen meldden een groeivertraging of zelfs krimp. Het Europese statistische bureau Eurostat maakte voor het eerst sinds het begin van de metingen in het kader van de Europese Monetaire Unie (1995) een negatieve kwartaalgroei bekend. De economie van de eurozone kromp met 0,2 procent in vergelijking met het eerste kwartaal, terwijl er in vergelijking met het tweede kwartaal een jaar eerder een groei was van 1,5 procent. Nederland doet het binnen Europa net iets beter met een groei van 0,0 procent ten opzichte van het vorige kwartaal en een groei van 2,8 procent ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar.

Japan
De economie van Japan draait slechter, met een kwartaalkrimp van 0,6 procent in vergelijking met het vorige kwartaal. Ten opzichte van het zelfde kwartaal vorig jaar was er zelfs een krimp van 2,4 procent.

VS
Vreemd genoeg lijken de Verenigde Staten het minste last te hebben van een terugval. De VS maakte in het tweede kwartaal een groei bekend van 0.5 procent ten opzichte van het vorige kwartaal en 1,8 procent ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar.

Het Amerikaanse groeicijfer is zo verbazingwekkend omdat de kredietcrisis juist speelt in de Verenigde Staten. Hoe kan slecht beleid in de VS leiden tot een grotere economische terugval in Europa en Japan dan in de VS zelf?

Dollar
De kredietcrisis in de VS is sterk tot uiting gekomen in de koers van de dollar tegenover de euro. Al eerder berichtte Businesscompleet dat de koers van de dollar dit jaar alle historische laagterecords heeft gebroken (met de Nederlandse gulden als voorloper van de euro).

Waarde economie
Wisselkoersen worden als zodanig niet meegenomen in de berekeningen van de groei. Dat leidt tot de paradox dat terwijl de Amerikaanse economie sneller groeide dan de Europese, de economie van de eurozone groter werd dan de Amerikaanse. De reden is dat economische groei logischerwijs wordt gemeten in de eigen munteenheid. Als we echter tegen de actuele wisselkoersen de waarde van de Amerikaanse economie omrekenen in euro’s, of omgekeerd die van de eurozone in dollars, leidt dit tot een ander resultaat.

Wereldhandel
Wisselkoersen hebben een effect op de economische groei. Als de dollar daalt tegenover de euro, worden op de wereldmarkt Amerikaanse producten goedkoper en Europese duurder. Een land als Duitsland bijvoorbeeld merkt dat bij de export naar de VS. Tegelijkertijd wordt het voor Europeanen aantrekkelijker om Amerikaanse producten te kopen. De sterke euro en zwakke dollar worden als voornaamste oorzaak gezien voor de terugval van de Europese economie. In de laatste weken is de euro overigens weer wat terug gevallen van zijn torenhoge stand tegenover de dollar.

Tekorten
De Amerikaanse president Bush heeft enkele onconventionele maatregelen genomen om de kredietcrisis in zijn land te bestrijden. De Amerikaanse overheid staat garant voor de grote kredietverleners Fannie Mae en Freddie Mac en een deel van de rest van de financiële sector. Ook duikt de Amerikaanse overheid diep in de tekorten, met in het komende boekjaar een financieringstekort van 3,3 procent van het bruto binnenlands product (BBP). Hierbij moet worden aangetekend dat Bush zowel binnen als buiten de begroting geld uitgeeft, waardoor het officiële cijfer geflatteerd is. NRC Handelsblad schat de financieringsbehoefte van de VS op ongeveer vijf procent van het BBP, waarbij de staatsschuld oploopt tot 70 procent (vergelijk: Nederland had in 2007 een begrotingsoverschot van 0,4 procent en een staatsschuld van 45,4 procent van het BBP).

Scenario
Economen van de Rabobank becijferden in de studie ‘De conjunctuur voorbij – de economie tot 2014’ dat een definitief lagere dollarstand (in een scenariostudie stijgt de euro naar een gemiddelde koers van 2 dollar) slechts een bescheiden effect heeft op de Europese economie. In eerste instantie verslechtert de concurrentiepositie en vertraagt daardoor de economische groei. Echter, op den duur kan ook de Europese rente omlaag. Dit leidt tot meer investeringen. In de eurozone is op termijn het positieve effect van de toenemende investeringen iets groter dan het negatieve effect van de verslechterde concurrentiepositie. Voor Nederland met zijn relatief kleine en open economie ligt het saldo van die twee effecten net negatief.

Perspectief
Economische ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen. Wel was de afgelopen dagen de werking van de markt goed zichtbaar. Belangrijke oorzaken van de economische terugval zijn de hoge prijzen van euro, olie en grondstoffen op de wereldmarkt. Deze zijn op dit moment aan het dalen. De organisatie van olie-exporterende landen OPEC waarschuwde afgelopen vrijdag zelfs voor oplopende olievoorraden. Vooral door de daling van de vraag uit de VS is de wereldolieproductie nu hoger dan de vraag.

Rikco Pardoen | Businesscompleet.nl