DEN HAAG - In het afgelopen reces heb ik me verdiept in de wereld van de ambachtseconomie. Verdiept is hier misschien een wat zwaar woord, omdat ik als burger en als consument natuurlijk bijna dagelijks te maken heb met die ambachtseconomie. Ons leven zou ontregeld zijn als we niet zouden kunnen beschikken over een bakker, een kapper, een loodgieter, een automonteur en ga zo maar door. Stuk voor stuk vakmensen die met hun handen producten maken of diensten verlenen.

Maar als we met z’n allen niet oppassen dan hebben we over pakweg 10 jaar een groot tekort aan deze vakmensen. Tot 2020 hebben wij minimaal 250.000 nieuwe vakmensen nodig, want de beroepsbevolking in de ambachten ontgroent en vergrijst.
Ik vraag me trouwens af of er bij een breed publiek voldoende waardering is voor deze vakmensen? Wij politici schreeuwen van de daken dat de Nederlandse economie het moet hebben van de kenniseconomie. En daar twijfel ik ook niet aan, maar dan moeten we ook inzetten op vakmensen. Immers zij maken ook deel uit van de kenniseconomie, want de vakhanden moeten de ontwerpen en concepten die bedacht zijn uiteindelijk realiseren.

Helaas is het aantal kinderen dat voor techniek kiest op het vmbo, de voorbereiding op het mbo, sinds 1990 met bijna tweederde gedaald. Hier ligt een mooie taak voor het onderwijs en het bedrijfsleven: verbeter het imago van het vakwerk en laat zien met hoeveel passie je een mooi bestaan kunt opbouwen.

En dat kan echt. Afgelopen zomer liep ik stage bij een ‘fietsspecialist’ in het zuiden van het land. De vrouwelijke ondernemer had het vak fietsenmaker van haar vader geleerd, zo ook het ondernemerschap. Ik kwam terecht in een mooie lichte werkplaats waar werd gewerkt in kekke outfits en met geavanceerde computerapparatuur. Het gebruik van computerapparatuur had ik nu niet direct verwacht, maar met het intreden van de elektrisch aangedreven fiets is ook het onderhoud mee veranderd. De passie voor dit vak was haar door haar vader met de paplepel ingegeven en zij heeft het fietsvak weer verder ontwikkeld. Echt prachtig om te zien.

Tijdens een andere stage werd ik getroffen door de inventiviteit die aan de dag gelegd moet worden door vakmensen om plotseling optredende situaties het hoofd te kunnen bieden. Ik mocht meekijken bij een aannemersbedrijf dat zich had toegelegd op verbouwingen van oudere huizen. Vooraf kan door de architect en hoofduitvoerder veel zijn voorzien, maar zeker niet alles. Ter plekke moeten timmerlui improviseren als zij worden geconfronteerd met zaken die echt niet op tekening of bestek voorzien waren. Ook hier vakhanden die dan handelen.

Door niet alleen het vakmanschap te belichten maar ook het ondernemerschap zal de aantrekkingskracht voor vakwerk op jongelui, jongens en meisjes, worden vergroot. Laat zien dat een mooi vak gecombineerd kan worden met de uitdagingen van het zzp-schap. Tijdens de schooltijd moet hier al volop aandacht voor zijn. Op die manier kunnen leerlingen wellicht ook verleid worden om te blijven zodat ze niet vroegtijdig zonder startkwalificatie de school verlaten. Dit gebeurt helaas naar mijn smaak veel te veel (1 op 4 scholieren vertrekken zonder startkwalificatie). Maar ook het regionale bedrijfsleven zal zich actief moeten bemoeien met het onderwijs en zal moeten aangeven welke vakhanden gewenst zijn, want de vraag naar type vakkracht verschilt per regio.

Kortom ondernemers en onderwijsinstellingen moeten samen de ambachtseconomie omarmen. En ik zal niet nalaten te blijven roepen dat vaklui met passie een mooie toekomst tegemoet gaan!

Geschreven door Pauline Smeets, Tweede Kamerlid voor de PvdA