AMSTERDAM - Het is inmiddels ook duidelijk wat de Hoge Raad vindt van de XYZ-formule, zoals gehanteerd door de gerechtshoven Amsterdam, Arnhem, Den Bosch en Leeuwarden. Het gerechtshof Den Haag werd al eerder door de Hoge Raad teruggefloten, toen het besloot uit te gaan van de Kantonrechtersformule onder toepassing van een korting van 30%. Nu heeft de Hoge Raad op 12 februari 2010 bepaald dat ook de zogenaamde XYZ-formule niet langer gebruikt mag worden.

Volgens de Hoge Raad moet de rechter in elk individueel geval de schade van de betreffende werknemer begroten en kan hij daarbij niet uitgaan van een standaard formule. Bij het begroten van deze schade heeft de rechter wel een grote mate van vrijheid en mag hij uiteindelijk de ontslagvergoeding bepalen op grond van ‘billijkheid'. Dus een billijke vergoeding is voor de Hoge Raad wel acceptabel, maar een billijkheidsformule (zoals de Kantonrechtersformule) niet. Een algemene formule zou ook volgens de Hoge Raad wel voor meer voorspelbaarheid kunnen zorgen, maar doet volgens ons hoogste rechtscollege onvoldoende recht aan de individuele aspecten van elke zaak. Het is natuurlijk prijzenswaardig dat het individu voorop wordt gesteld, maar wat moet dit individu als er vervolgens geen enkele richtlijn is voor de vergoeding waar hij recht op heeft?

De uitspraak van de Hoge Raad maakt in ieder geval wel duidelijk dat een werknemer geen concrete schadeberekening hoeft te overleggen om in aanmerking te komen voor een ontslagvergoeding op grond van kennelijk onredelijk ontslag.

Wel zal een werknemer zoveel mogelijk argumenten moeten aandragen om de rechter ervan te overtuigen dat het gegeven ontslag duidelijk onredelijk is. Hier spelen dus de bekende argumenten zoals leeftijd, lengte van het dienstverband, verwijtbaarheid en eventuele arbeidsongeschiktheid een rol.

Was dit dan een juridische storm in een glas water? Nee, toch niet. Mijn inschatting is dat Kantonrechters in het vervolg toch met een schuin oog naar de bekende Kantonrechtersformule zullen blijven kijken als zij een ontslagvergoeding voor kennelijk onredelijk ontslag dienen te bepalen. Een Kantonrechter die een aantal individuele factoren opsomt (leeftijd werknemer, lengte dienstverband, eventuele verwijtbaarheid werkgever etc.) en vervolgens oordeelt dat de werknemer 'billijkheidshalve' recht heeft op een ontslagvergoeding van € 30.000,-, hoeft zich geen zorgen te maken als dit bedrag 'toevalligerwijs' overeenkomt met (een bepaald percentage van) de Kantonrechtersformule.

Werkgevers dienen er dus rekening mee te houden dat een opzegging van de arbeidsovereenkomst, als deze kennelijk onredelijk is (een rechter dient dit vast te stellen), uiteindelijk vergezeld kan gaan van een ontslagvergoeding welke qua hoogte in de buurt komt van een vergoeding op basis van de Kantonrechtersformule.

Maaike Roet | KemmersRoet Advocaten